Bakanlık olarak suyun her anlamda verimli kullanılması ve israfının önlenmesine yönelik çalışmalar yürüttüklerini vurgulayan Yumaklı, şu bilgileri aktardı:
“31 Ocak 2023 tarihinde Sayın Emine Erdoğan’ın himayelerinde ve Bakanlığımız koordinasyonunda başlatılan ‘Su Verimliliği Seferberliği’ ile kaynaklarımızın sürdürülebilirliğinin sağlanması ve verimli kullanımı için ülke ölçeğinde büyük bir dönüşüm hayata geçirildi. Seferberlik kapsamında, değişen iklime uyum sağlanması, su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir yönetiminin gerçekleştirilmesi hedeflenerek hazırlanan Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033) Sayın Cumhurbaşkanımızın genelgesiyle yürürlüğe girmişti.

Su Yönetimi Genel Müdürlüğümüzün bu genelgeye dayanarak hazırladığı Kurakçıl Peyzaj Uygulamaları Rehber Dokümanı internet sitemizde yayımlandı. Ayrıca rehberimizi 81 ilimizin valilikleri ve belediye başkanlıkları ile tüm bakanlıklarımız ve Türkiye Otelciler Birliği ile paylaştık. Kurakçıl peyzaj, kurak iklime sahip ve su kaynaklarının sınırlı olduğu alanlarda ‘estetik peyzaj’ kaygısı gütmeden ‘klasik peyzaj’ düzenlemelerinden vazgeçilerek suyun akılcı kullanılması anlamına gelir. Bu bağlamda, tüm paydaşlarımızın peyzaj uygulamalarımızda rehberimizde dikkat çektiğimiz hususları dikkate alarak gerekli hassasiyeti göstereceklerini ümit ediyoruz.”

“DOĞAYA UYUMLU VE SÜRDÜRÜLEBİLİR PEYZAJ ALANLARI”

Peyzaj alanlarında gerek estetik kaygılar gerekse temininin kolay olması nedeniyle suya çok fazla ihtiyaç duyan çim alan kullanımının yaygın olduğuna işaret eden Bakan Yumaklı, “Çim alanların bir kısmının kurakçıl peyzaja dönüştürülmesi ile yüzde 20-50, tamamının kurakçıl peyzaja dönüştürülmesi ile de ortalama yüzde 80’e varan su verimliliği sağlayabiliriz. Bu uygulamayla aynı zamanda bakım ve enerji maliyetlerinin de yaklaşık yarı yarıya azaltılabildiğini unutmayalım. Bu nedenle doğaya uyumlu ve sürdürülebilir peyzaj alanları oluşturulması ülkemizin su kaynaklarının korunup geliştirilmesi için büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.

SÜSLEME İÇİN KURAKÇIL BİTKİLER, SULAMA İÇİN ARITILMIŞ SU

Bahar aylarında başlayan peyzaj düzenlemelerinde suyun verimli kullanımı için gözetilmesi gereken hususların altının çizildiği rehbere göre peyzaj düzenlemelerinde suyun verimli ve etkili kullanılması için uyulması gereken kurallar şöyle:

Peyzaj alanlarında toprakta buharlaşmanın minimize edilmesi amacıyla bölgenin iklim şartlarına ve doğal yapısına uyumlu malçlama (toprağın üstüne organik veya sentetik malzemeler serilerek bitki köklerinin etrafında tabaka oluşturulması) yapılmalıdır.
Suyu verimli kullanan sulama sistemleri tercih edilmelidir.

Sulama gün ağarmadan veya gün batımı sonrasında yapılmalıdır.
Sulamada, içme suyu standardı taşıyan sular yerine dezenfekte edilmiş arıtılmış atık sular gibi alternatif su kaynakları kullanılmalıdır.
Kurakçıl peyzaj tasarımı esnasında su tüketimi yüksek olan geniş çim yüzeyler yerine bölgenin iklim şartlarına uyumlu, çok yıllık yer örtücüler ve kuraklığa dayanıklı doğal bitkiler (Dam koruğu, acı damkoruğu, Japon ipeği, fare kulağı, yıldız halısı, ak üçgül, Cezayir menekşesi, Japon süpürgesi, kara yosunu vb.) tercih edilmelidir.
Çim alan miktarı mümkün olduğunca düşük tutulmalı ve kuraklığa dayanıklı çim türleri (Kamışsı yumak, çayır salkım otu, koyun yumağı, bermuda çimi vb.) seçilmelidir.
Enerji ihtiyacı mümkün olduğunca yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanmalıdır.
Yeşil binalar, yeşil çatılar, yeşil sokaklar, dikey bahçeler ve çatı bahçeleri gibi yeşil altyapı uygulamaları kurakçıl peyzaj anlayışıyla entegre edilmelidir.
Kurakçıl peyzaj tasarımı esnasında doğal drenaj kanalları inşa edilerek bu alanlarda biriken sular uygun filtreleme yöntemi sonrası tekrar sulamada kullanılmalıdır.
Yağışlardan kaynaklanan yüzey akışı filtrelenerek yerinde yağmur suyu etkin kullanılmalı ve yağmur bahçeleri uygulamaları aracılığı ile yağmur suları yer altında depolanmalıdır.

Hayvancılık destekleme ödemelerinin cuma günü üreticilerin hesaplarına aktarmış olacağını açıklayan Bakan Yumaklı, “Kullanılmayan tarım arazilerinden suya göre tarım, tarımsal üretim planlaması, TÜİK ile başlayan tarım sayımı çalışması dahil olmak üzere ülkemizdeki sektör paydaşlarını etkileyecek bütün unsurları göz önüne alarak bu düzenlemeleri hayata geçirdik. Hayvancılık yol haritasını açıklamıştık. Gençlerin, kadınların ve aile işletmelerinin desteklenmesi, hayvan hastalıklarıyla mücadele, sürü verimliliğini ve kalitesini artırmak adına sürünün değişimi, küçükbaş hayvanlara yapılacak olan aşıların ücretsiz şekilde tamamlanması gibi birçok husus yol haritamızda açıklanmış oldu. Ülkedeki bütün yetiştiricilerin daha verimli, daha kaliteli, daha üretken şekilde üretimlerini yapabilmesi adına hayvancılık desteklerini yeniden revize ettik. Küçükbaş hayvancılığın başkenti olan Van’dan bir müjde vermek istiyorum. Anaç koyun, keçi desteği ve sürü yenileme desteği başta olmak üzere birçok başlıkta toplam 3 milyar 870 milyon liralık hayvancılık destekleme ödemelerini bu cuma günü saat 18.00’den itibaren üreticilerimizin hesaplarına aktarmış olacağız. Tüm üreticilerimize hayırlı uğurlu olsun. Van özelinde iki müjdemiz daha olacak. Su, tarımsal üretim için son derece önemli. Van-Çaldıran Çubuklu Barajı ve Sulaması Projesi’nin ihalesini 2023 yılının sonunda yapmıştık. Hava şartları müsaade ettiğinde barajın inşasına başlamış olacağız. 50 bin dekar sulama alanına sahip. 11 yerleşim yerindeki verimli tarım arazilerini suyla buluşturmuş daha verimli ve daha kaliteli üretimin temelini atmış olacağız. Van merkez ve ilçelerinde 215 milyon lira maliyetli 11 taşkın koruma projemizi de 2024 yılı yatırım programımıza aldık. Güçlü Türkiye’nin yolu güçlü tarımdan geçer. Cumhurbaşkanı’mızın bu sözü bizim de düstur aldığımız bir husustur. Van’da bu manada güçlü tarımı oluşturmak adına üretim yapan, emek sarf eden bütün paydaşlarımıza teşekkür ediyorum” şeklinde konuştu.

Ekonominin çarklarının dönmesinde ve tedarik zincirinde stratejik önem sahip olan ’ler de bu dönüşüm sürecinde kritik bir noktada. Odağında ihracat olan ya da ihracatçı firmaların tedarikçisi konumundaki KOBİ’ler, ya dönüşüme ayak uyduracak ya da büyük fırsatı kaçıracak.

Peki emisyon azaltımı için KOBİ’ler nasıl bir yol haritası izlemeli? Enerji hizmet şirketi ESCON Enerji’nin CEO’su Onur Ünlü, bu dönüşüm sürecini avantaja çevirerek pazar payını artırmayı hedefleyen KOBİ’lerin izlemesi gereken adımları şöyle özetledi:

İŞTE ADIM ADIM SÜREÇ

1. “Yeşil dönüşüm denildiğinde bugün ilk akla gelen başlıklardan biri yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapmak, örneğin fabrikanın çatısına güneş panelleri yerleştirmek. Oysa yenilenebilir enerji yatırımları, emisyon azaltım yol haritasının son adımı. Verimli bir emisyon azaltım süreci için ilk adımı, enerji hizmet şirketleri tarafından emisyon düzeyinin ve zamanlamanın belirlenip enerji etütlerinin yapıldığı ‘Hazırlık’ süreci oluşturuyor.

2. Ardından iş yerinde gereksiz enerji tüketiminin azaltılması için çalışanlarda bir kültür oluşturmaya yönelik ‘Tasarruf’ adımı geliyor.

3. Üçüncü adım olan ‘Verimlilik 1’ kapsamında yalıtım eksikliklerin giderilmesi, kaçakların onarılması, pompa veya fan gibi elektrik motorları ile çalıştırılan (tahrik edilen) sistemlerin değişmesi ya da atık ısı geri kazanımı gibi temel çalışmalar yapılıyor.

4. Devamında ise yardımcı tesis ve proses sistemlerinin modernizasyonu ve optimizasyonu gibi daha kaplamlı çalışmaları içeren ‘Verimlilik 2’ adımı geliyor.

5. İlk dört adımda amaç, enerji tüketimini minimize etmek. Beşinci adım olan ‘Dönüşüm’de ısı pompası, elektrifikasyon, yeşil hidrojen ve kaynak dönüşümü gibi çalışmalarla fosil yakıtlardan çıkışı tamamlamak gerekiyor.

6. Yol haritasının altıncı ve son adımı olan ‘Yeşil Dönüşüm’ sürecinde ise güneş, rüzgar, biyokütle enerji gibi yenilenebilir kaynaklara yatırım yapılarak karbon emisyonu sıfırlanabiliyor.”

İKİ ENGEL VAR
FARKINDALIK VE FİNANSMAN

KOBİ’lerin yeşil dönüşüm sürecinde yaşadığı en büyük iki engelin ‘farkındalık düzeyi’ ve ‘finansman’ olduğunu belirten Ünlü, farkındalığın artması için kamunun, STK’ların ve enerji hizmet şirketlerinin çalışmalar yaptığını, Türkiye’nin 2024-2030 Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı’nda da KOBİ’lere yönelik temel enerji verimliliği tedbirlerini içeren tanıtım materyallerinin KOSGEB işbirliği ile hazırlanacağını söyledi. Aralık ayrında açıklanan Türkiye Yeşil Sanayi Projesi’ni hatırlatan Ünlü, “Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından KOSGEB, TÜBİTAK ve Dünya Bankası işbirliğinde yürütülen bu proje ile KOBİ’lerin yeşil dönüşümü verimli bir şekilde gerçekleştirmeleri için 450 milyon dolarlık destek sağlanıyor. Projenin 250 milyon dolarlık KOSGEB ayağında her bir şirkete verimlilik projeleri için 4 milyon TL’ye kadar, güneş enerjisi yatırımları için ise 14 milyon TL’ye kadar destek sağlanacak. Bu projelerin tasarlanması ve hayata geçirilmesi sürecinde ESCON Enerji olarak KOBİ’lere destek oluyoruz” dedi.

“Kamu desteklerinin yanı sıra bir diğer seçenek de Enerji Performans Sözleşmeleri (EPS)” diyen Ünlü, ESCON Enerji olarak 2008 yılında Türkiye’deki ilk EPS’yi yaptıklarını ifade ederek EPS’yi şöyle anlattı: “EPS kapsamında projenin maliyetini enerji hizmet şirketi olarak biz üstleniyoruz. İşletmeler hiçbir risk almıyor. Gelecekte yapacakları tasarruftan vermeyi taahhüt ettikleri pay ile işletmelerini enerji verimliliği yüksek hale getirebiliyorlar.”

DÖNÜŞENİN PAZAR PAYI ARTAR

Yeşil dönüşüm sürecine uyum sağlayıp karbon emisyonunu düşüren şirketlerin başta AB ile olmak üzere ihracattaki payını artırırken dönüşüm gerçekleştirmeyen firmaların ise bu payını kaybetmeye başlayacağını belirten Ünlü, “Büyük tedarik zincirlerinin karbon nötr olabilmesi için üretimden lojistiğe kadar tüm tedarikçilerinin benzer şekilde emisyonlarını sıfırlaması gerekiyor. Dolayısıyla bu firmalar, yeşil dönüşüm için çalışmaya başlayan KOBİ’lerden aldıkları ürün adedini artırırken dönüşüm yapmayanlardan aldıkları adetleri düşürmek zorunda kalacak. Bu nedenle KOBİ’ler yeşil dönüşüme odaklanmalı. Üstelik Türk KOBİ’lerin önemli bir avantajı daha var. AB Yeşil Mutabakatı bölgesel ticareti teşvik ettiğinden coğrafi avantajımız sayesinde ihracatımızı daha da artırabiliriz. Dolayısıyla KOBİ’ler için çifte fırsat söz konusu” dedi.