S&P RAPORU NE DİYOR?

Bu hafta Borsa İstanbul BIST 100 endeksinin tarihinde ilk kez 10 bin puan seviyesini aşmasında, cuma akşamı S&P’den gelmesi beklenen not artışı da etkili olmuş; günler öncesinden bu artış fiyatlanmaya başlamıştı.

Peki S&P’nin Türkiye raporu ne diyor, hangi mesajları veriyor?

– Yerel seçimlerin ardından dış dengelenmenin de etkisiyle para, maliye ve gelirler politikası arasındaki koordinasyonun iyileşeceği tahmininde bulunan S&P, Türkiye’de gelecek iki yıl içinde portföy girişlerinin artacağı, cari açıkların daralacağı, enflasyon ve dolarizasyonun ise düşeceği öngörüsünde bulundu.

– Açıklamada politika yapıcıların, cari açığın daraldığı ve dolarizasyonun tersine döndüğü ortamda enflasyonu düşürmeyi ve TL’ye olan güveni yeni-den tesis etmeyi başarması halinde Türkiye’nin kredi notunun yükseltilebileceğine dikkat çekildi.

– Ayrıca, ülke ekonomisine yönelik tahminler de raporda yer aldı. Buna göre S&P, Türkiye ekonomisinin bu sene ve gelecek yıl yüzde 3 büyümesini bekliyor. Tüketici fiyat artışlarının ise bu yıl yüzde 55.8, gelecek yıl ise yüzde 27.3 olacağı tahmin ediliyor.

PİYASA NASIL TEPKİ VERDİ?

S&P’nin Türkiye kararıyla ilgili Hürriyet’e değerlendirmelerde bulunan İnfo Yatırım Stratejisti Çağlar Toros, “Yaklaşık bir yıl önce ekonomi yöne-timinin değişmesi ile birlikte para ve maliye politikalarında da değişiklikler meydana geldi. Rasyonalite çerçevesi içerisinde başlayan adımların rakamlara da sirayet etmesi, yabancı algısı açısından Türkiye ekonomisine olan güvenin artmasına sebebiyet verdi” dedi.

“Özellikle ’ndaki (TCMB) başkan değişikliği (Karahan – Erkan) sonrasında ‘politikalarda değişiklik olur mu’ algısı yaratılmadan verilen mesajlar, piyasaları rahatlattı” diyen Toros, sözlerini şöyle sürdürdü: “Enflasyonun kontrol altına alınamaması ile 2023’teki karar metninde faiz artırımının sona erdiğine ilişkin mesajın tersine, mart ayında 500 baz puanlık faiz artırımı ‘rasyonalitenin devamı’ olarak anlamlandırılarak yabancı yatırımların ilgisini daha da fazla çekmişti.”

‘YABANCI GÜVENİ ARTTI’

Toros’a göre ekonomi yönetiminin OVP sonrasında ‘görüşülmedik yatırımcı kalmayacak’ açıklaması ile başlayan ve yurtdışı ziyaretleri ile devam eden süreç, kredi derecelendirme kuruluşları ve yabancı kurumların Türkiye’ye ilişkin olumlu mesajları ile perçinlendi. Ekonomik güvenin, atılan adımların devamı ile daha da artacağını söyleyen Toros, “Enflasyon gelişmeleri ve mevduata geçişler yukarı yönlü revizyonda etkili olurken, rezervlerdeki düzelme beklentileri ile daha da yukarı not olabileceği sinyalleri verildi. Bu durumda da yabancıların Türkiye’ye olan güveninin arttığını görüyoruz” dedi.

1- Moody’s ocak ayında Türkiye’nin kredi notunu ‘B3’ olarak teyit ederken, not görünümünü de ‘durağan’dan ‘pozitif’e çıkardı. Görünümün pozitife çevrilmesi ise, ilerleyen dönemde not artışı yapılabileceğine işaret ediyordu.

2- FItch mart ayında, Türkiye’nin kredi notunu ‘B’den ‘B+’ya yükseltti. Not görünümünü de ‘durağan’dan ‘pozitif’e çevirdi. Fitch böylece, hem notu artırıp hem de gelecek dönemde yeni bir not artışı daha yapacağının sinyalini verdi.

3- S&P bu cuma akşamı yaptığı değerlendirmede, Türkiye’nin kredi notunu B’den B+’ya yükseltti, görünümü ise pozitif olarak korudu. S&P’ye göre, Türkiye’ye portföy girişleri artacak, cari açıklar daralacak, enflasyon ve dolarizasyon düşecek.

NOT ARTIŞI NE ANLAMA GELİYOR

FITCH, Moody’s ve S&P gibi uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları, ülkelerin finansal yükümlülüklerini yerine getirebilme kapasitelerinin yani, kredi risklerinin bir göstergesi olarak kabul edilen kredi notlarını açıklıyor. Basitçe, A derecelendirme notu ilgili ülkenin düşük kredi riski bulunduğunu, B orta düzeyde kredi riski bulunduğunu ve C ve D ise yüksek kredi riski bulunduğunu ifade ediyor.
Peki, not artırımı ya da not görünümünün durağandan pozitife çevrilmesi ne anlama geliyor?

– ‘Negatif görünüm’ notun düşebileceğini, ‘pozitif görünüm’ artabileceğini işaret ederken, görünümün ‘durağan’ olması ise önemli bir değişiklik olmadıkça kredi notu aynı kalacak anlamına geliyor.

– Not artırımı, o ülkeye daha fazla dış kaynak gelmesinin önünü açarken; pozitif görünüm ise ilerleyen dönemde yeniden not artışı olabileceğine işaret ediyor.

ŞİMŞEK: 11 YILIN ARDINDAN İLK

HAZİNE ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, not artırımına yönelik “Programımızın olumlu sonuçları kredi derecelendirme kuruluşlarının kararlarına yansıyor” değerlendirmesinde bulundu.

“S&P ülke kredi notumuzu 11 yılın ardından bir kademe artırırken görünümü pozitif olarak korudu” diyen Şimşek, şöyle devam etti: “S&P, Fitch ve Moody’s’in pozitif not görünümleri not artışlarının devamının habercisi. Güçlendirerek uygulamaya devam ettiğimiz programımızla ülkemize duyulan güveni en üst seviyeye taşımakta kararlıyız.”

İŞ DÜNYASINDAN ‘DEVAM’ MESAJI: PROGRAMA DUYULAN GÜVENİ GÖSTERİYOR

ULUSLARARASI Yatırımcılar Derneği (YASED) Başkanı Engin Aksoy, S&P’nin not artırımını “Ekonomi programına duyulan güvenin ifadesi” olarak değerlendirdi. Aksoy, Hürriyet’e yaptığı yorumda, uluslararası değerlendirme kuruluşlarının not raporlarının tüm dünyada yakından takip edildiğinin altını çizerek şu ifadeleri kullandı:

“Bu notlar ülkelerin dışarıdan görünümü ile ilgili bir referans noktası oluyor. Elbette Fitch sonrası S&P’nin not artışı olumlu bir gelişme. Biz bunu daha çok orta vadede istikrara yönelik olumlu adımlar atılmış olması ve ekonomik verilerin programa uyumlu şekilde ilerlemesine bağlıyoruz. Ancak yabancı yatırımın artması daha uzun vadeli bir iş. YOİK’te belirlenen yol haritasının da makro ekonomik istikrar ile paralel götürülmesi gerekiyor. Bunun için regülasyonlar takip ediliyor. Özetle not artışı doğru bir yolda olduğumuzu gösteriyor.”

İTO’DAN İSTİKRAR VURGUSU

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç de not artırımına ilişkin “Gelen artışlar ile ufukta görülen not artırımları piyasa motivasyonuna büyük katkı verecek. Not artışlarında ihtiyacımız olan yeni mesafeleri almak için uyguladığımız ekonomi programını istikrarla sürdürmemiz çok önemli” değerlendirmesinde bulundu.

“Özellikle yılın ikinci yarısında dezenflasyon sürecinin de başlamasıyla hem yurtiçinde hem de dışında ekonomiye olan güven daha da artacak, dış sermaye akışı hızlanacaktır” diyen Avdagiç, “Enflasyonla mücadelemiz eş güdümle ve kararlılıkla sürdükçe kazanan Türkiye ekonomisi olacak” ifadelerine yer verdi.

Cari dengedeki düzelme, Orta Vadeli Program’ın düzgün işlemesi, enflasyonist ortamın yerini dezenflasyonist ortama bırakması beklentisi, kurlarındaki stabilite, seçimsiz 4 yıl sürenin bulunması ve ekonomiye yönelik mali disiplinin uygulanıyor olması Türkiye’nin not kredibilitesini yükseltmeye devam ediyor.

NOT TRAFİĞİ HIZLANDI

Mart ayında kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Türkiye’nin kredi notunu “B” seviyesinden “B+”ya yükseltti. Fitch, Türkiye’nin kredi görünümünü de “durağan”dan “pozitif”e çevirmişti.

Daha öncesinde Moody’s ve S&P de Türkiye’nin kredi görünümünü yükseltmişti. Moody’s 13 Ocak 2024’te Türkiye’nin kredi notunu “B3” olarak teyit ederken, not görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çevirmişti.
S&P Global Ratings, Aralık 2023’te Türkiye’nin kredi notu görünümünü durağandan pozitife revize etmişti.

S&P Global ayrıca, Türkiye’nin yabancı ve yerel para cinsinden kredi notlarını “B” olarak teyit etti.

S&P’nin bu gece yarısına kadar Türkiye’ye ilişkin değerlendirmesini yayınlaması bekleniyor. Kuruluş isterse değerlendirme yayınlamayabiliyor.

“S&P SİNYALİ VERMİŞTİ”
Eral Karayazıcı – Inveo Portföy Fon Yönetim Müdürü

Inveo Portföy Fon Yönetim Müdürü Eral Karayazıcı, S&P’nin Türkiye’nin notunu yükseltmek için sinyali daha önce verdiğini söyledi.

Karayazıcı’nın değerlendirmesi şöyle:

Üç büyük kredi kuruluşundan biri olan S&P, 5 ay kadar önce Türkiye’nin not görünümünü pozitife alarak 12-18 ay içinde not artırımı yapabileceği sinyalini vermişti.

Bugün o gün mü derseniz pekala mümkün ama bence olasılığı görece düşük.

Çünkü hele de S&P not artışı kararı alırken acele etmiyor ve genelde görünüm değişiklerinden 8-12 ay sonra not artışı kararına imza atıyor.

Bu değerlendirmede not değişmezse bence negatif bir piyasa etkisi yaratmaz.

Diğer senaryoda yani notun artması durumunda ise refleks fiyatlama dediğimiz ilk perdede net pozitif etki görebileceksek de orta vadeli seyahat koordinatlarında bir değişiklik olmayacağını düşünüyorum.

Türkiye, toparlanan ileriye dönük enflasyon beklentileri, görece azalan risk primi ve oluşan rezerv birikimi ile pozitif bir patikada ilerliyor.

Bu da piyasalara yansıyor ve sene başından bugüne borsa yükseliyor, döviz kurlarındaki artış da enflasyon oranının altında seyrediyor.

“KREDİ DERECELENDİRME KURULUŞLARI POZİTİF DEĞERLENDİRMEDE BULUNMUŞTU”
Rıdvan Baştürk – Baştürk Finansal Danışmanlık Kurucusu

Baştürk Finansal Danışmanlık Kurucusu Rıdvan Baştürk, S&P’nin pozitif değerlendirmelerde bulunduğunu ancak enflasyon konusunda net pozitif çerçevenin oluşmadığını, beklentilerin pozitif olması durumunda not ve görünümün daha da pozitife gidebileceğini söyledi.

Baştürk’ün değerlendirmeleri şöyle:

Bu gece kredi derecelendirme kuruluşlarından S&P’nin Türkiye ile ilgili açıklama yapması bekleniyor. Türkiye’de Mayıs seçimlerinin ardından uygulanan para politikaları neticesinde kredi derecelendirme kuruluşları pozitif değerlendirmelerde bulunmuştu.

Mart ayında Fitch Türkiye’nin notunu uzun bir aradan sonra yükseltmişti. Diğer bir kurum olan Moody’s ise Aralık 2023’te pozitif beklentilere rağmen not ve görünümde bir değişikliğe gitmedi. S&P ise Kasım 2023’te notu sabit bırakırken görünümü yukarı çekmişti.

Piyasa beklentileri hem S&P’nin notu yukarı çekmesi yönünde. Not artışı gelse dahi Türkiye hala “büyük ölçüde spekülatif” kategorisinde yer alacak. Mayıs seçimlerinden sonra not ve görünüm tarafında pozitif gelişmeler olsa da Türkiye hala net bir yatırım yapılabilir ülke statüsünden uzak duruyor.

TCMB yaptığı son toplantıda faizi yüzde 50 seviyesinde bırakmıştı. Enflasyon konusunda ise beklentiler net bir pozitif çerçeve oluşturulamadı. Bu nedenle TCMB’nin faiz artırımına ara vermesi kredi derecelendirme kuruluşları açısından geleceğe dair bir negatif algı oluşmasına neden olabilir. Para ve maliye politika gerektiği gibi işler ve bu durum beklentilere net pozitif şekilde yansırsa gelecek süreçte not ve görünüm tarafı daha da pozitife gidebilir.

Bu geceki not artırım beklentisinin önemli bir kısmının borsa açısından fiyatlandığını düşünüyorum. Bu nedenle artırım gelmesi durumunda ekstra bir pozitif durum yaşanmasını beklemiyorum. Fakat bu beklenti gerçekleşmezse Pazartesi günü negatif hareketler izleyebiliriz. Borsada ana hikâye reel getiri üzerinden dönüyor. Türkiye’de cazip bir reel getiri oluşmaması nedeniyle borsa hala ön planda kalıyor. Çünkü kurunun neredeyse kapalı bir piyasa haline geldiğini görmekteyiz. Yüksek faizler konut ve araç piyasasını da negatif etkilediği için getiri arayışında olanlar için borsa ön planda kalmaya devam ediyor. S&P’den gelecek pozitif veya negatif kararın TL kurları açısından önemli bir etkisi olmayacaktır.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, Türkiye’nin kredi notunu “B3” olarak teyit ederken, not görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çevirdi.

İŞTE TÜRKİYE’NİN 2024 YILI NOT TAKVİMİ

Fitch, 8 Mart 2024 ve 6 Eylül 2024, CI Ratings, 17 Mayıs 2024 ve 16 Kasım 2024 tarihlerini için rapor takvimi belirledi.

Kredi derecelendirme kuruluşlarının açıkladıkları tarihlerde bir rapor açıklama zorunluluğu bulunmuyor. Fitch ve CI Ratings, söz konusu tarihlerde genel olarak rapor yayımlarken, S&P Global ve Moody’s, belirlenen tarihleri rapor açıklamadan pas geçebiliyor.

Türkiye’nin kredi notu görünümünü Fitch 8 Eylül 2024’te “negatif”ten “durağan”a, S&P Global 30 Kasım 2024’te “durağan”dan “pozitif”e yükseltti. İki kurum da kredi notunu “B” olarak teyit etti.

S&P GÖRÜNÜMÜ YÜKSELTMİŞTİ

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global Ratings, Aralık 2023’te Türkiye’nin kredi notu görünümünü durağandan pozitife revize etmişti.

S&P Global ayrıca, Türkiye’nin yabancı ve yerel para cinsinden kredi notlarını “B” olarak teyit etti.

Ödemeler dengesi sonuçlarının iyileşmesi halinde kredi notunun da yükseltilebileceğini vurgulayan S&P “Türkiye’nin ödemeler dengesi daha da iyileşerek daha hızlı döviz rezervi birikimine yol açarsa ve önümüzdeki 12 ay içinde dolarizasyonda bir azalma görürsek, uzun vadeli ülke notunu bir kademe artırabiliriz” dedi.

Yapılan açıklamada, “Türkiye’nin ‘trA/trA-1’ talep edilmemiş ulusal kredi notumuz da dahil olmak üzere tüm yabancı ve yerel para cinsinden ülke kredi notlarımızı teyit ettik. Ayrıca talep edilmemiş transfer ve konvertibilite değerlendirmemizi ‘B+’ya yükselttik” denildi.

YENİ EKONOMİ EKİBİ VURGULAMASI

S&P, görünümü pozitife yükseltmesinin nedeni olarak, Türkiye’nin yeni ekonomi ekibinin Türk lirası (TL) cinsinden varlıklara yatırım için güveni yeniden tesis etmek, ekonomiyi yeniden dengelemek ve düzenleyici kilit finans sektörü üzerindeki yükü hafifletmek için bir dizi adım atmasını gösterdi.

“CESARET VERİCİ İKİZ AÇIKLAR DARALIYOR”

Yapılan açıklamada, “Cesaret verici bir şekilde, Türkiye’nin her iki ikiz açıkları daralmaktadır. Eylül ayından bu yana, parasal sıkılaştırma İç talep, ithalatta (yüksek değerli ürünler de dahil olmak üzere) düşüşe yol açmıştır. Eylül ayı cari işlemler hesabı fazla vermiştir – son 24 ay içinde sadece ikinci kez fazla vermiştir. Yeni TCMB kurulu para politikasını sıkılaştırmaya devam ediyor, talebin bastırılmasını ve parasal olmayan da dahil olmak üzere ithalatın azalmasını bekliyoruz. Bu beklentisi, Türkiye’nin cari işlemler açığı projeksiyonumuzu desteklemektedir. 2025 yılına kadar cari işlemler açığı Türkiye’nin GSYH’nin %2’sine düşecektir” denildi.

“HARCAMA ARTIŞLARI KONTROL ALTINA ALINDI”

S&P, aynı zamanda, Hazine’nin ek vergi tedbirleri getirdiğine, enerji sübvansiyonlarını azalttığını ve ve bütçe açığını azaltmak için harcama artışının kontrol altına aldığına işaret etti.

REZERVLERE VURGU

“Enflasyon, %60’ın üzerindeki yüksek seviyelerde de olsa, zirve yapmış görünmektedir” değerlendirmesini yapan S&P, Türkiye’nin kullanılabilir rezervlerini yeniden inşa etmeye başladığına da dikkat çekti.

“Türkiye’nin finansal istikrarı veya daha geniş anlamda kamu maliyesi üzerindeki baskıların yoğunlaşması halinde görünümü durağana revize edebiliriz. Bu durum, para biriminin değer kaybetmesi ve enflasyonu düşürmek için tasarlanan politikaların tersine çevrilmesi ile bağlantılı olarak ortaya çıkabilir” değerlendirmesini yapan S&P, “Türkiye’nin ödemeler dengesi daha da iyileşerek daha hızlı döviz rezervi birikimine yol açarsa ve önümüzdeki 12 ay içinde dolarizasyonda bir azalma görürsek, uzun vadeli ülke notunu bir kademe artırabiliriz. TCMB ve mali düzenleyici gibi kilit ekonomik kurumların bağımsızlığının yeniden teyit edilmesiyle birlikte daha güçlü kurumsal kontrol ve dengeler temelinde politikalar daha öngörülebilir hale gelirse, notlar daha uzun bir süre boyunca da yükselebilir.” ifadelerini de kullandı.