İşinizi tek başınıza ya da ortağınızla yapabilirsiniz. Tek başlanan bir işte ortaklık yapısına dair çok fazla planlama yapmak gerekmez. Ortaklı bir şekilde çalışmaya başlayacaksanız, ortağınızla şirket dahi kurmadan önce aranızda bir ortaklık sözleşmesi hazırlamanız, görevlerinizi belirlemeniz, bir ortak şirketten ayrılırsa bunun sonuçlarını önceden kararlaştırmanız gerekir.
2. ŞİRKET TÜRÜ
Ortaklık sözleşmenizin ardından işletmeniz& startup’ınız için bir şirket türü belirlemeniz gerekir. Bu noktada işletmeniz için hukuki ihtiyaçları belirlemeli size en uygun olan şirket türünü seçmelisiniz. Limited şirket, anonim şirket, şahıs şirketi, adi şirket bu seçeneklerden biri olabilir. Her birinin başlangıç sermayesi, ortakların sorumluluk seviyesi, hukuki yükümlülükleri birbirinden farklı. Bu noktada şirketten beklentiniz neler bunları tespit etmek önemli.
3. İSİM VE MARKA HAKKI EDİNME
Orijinal ve daha evvel bulunmamış bir isim bulmak startup’ınız için oldukça önemlidir. Bu muhakkak kontrol edilmelidir. Aksi halde işe başladıktan sonra isim hakkınızı kaybederek yeniden isim bulmanız gerekir ki hali hazırda kullanımda olan ismi değiştirmek oldukça maliyetli olacaktır.
Orijinal isminizi bulduktan sonra Türk Patent ve Marka Kurumu’ndan ismi ve logoyu tescillemeniz gerekir. Aksi halde sizin kullanımınızdan sonra başka kişilere karşı markanız korunaksız kalacaktır. Marka tescilleri ile paralel olarak domainleri de almanız faydanıza olacaktır.
4. PATENT BAŞVURUSU
Eğer patentlenebilecek bir buluşunuz varsa muhakkak bu buluşu patentlemeniz gerekir. Patentiniz ya da faydalı modeliniz startup’ınızın en önemli katma değerini oluşturacaktır. Patent koruması olmaması buluşunuzu korumasız ve çalınabilir hale getirir.
5. RUHSAT VE İZİNLER
İşletme sahipleri, faaliyetine göre olası gereklilikleri önceden tahmin etmelidir. Gıda, bankacılık, e-ticaret gibi çok farklı alanlarda lisanslamadan çalışılması mümkün değildir. Çalışılsa dahi idari para cezası gibi sonuçlarla karşılaşılabilir.
6. FAALİYETE GÖRE HUKUKA UYUMLULUK
Lisans ve ruhsatları alabilmekle hukuka uyumluluk doğrudan aynı şey değil. Pek çok kanun ve yönetmelikte uyulması gereken kurallar bulunmakta. Örneğin bunlardan son zamanlarda en çok duyduklarımızdan biri Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Eğer işletmenizde herhangi bir şekilde kişisel veri işliyorsanız ki işlememe ihtimali oldukça küçük, bu kanuna uyumlu olmak için çeşitli yükümlülükleri yerine getirmeniz gerekir. Pek çok kanunda bu yönde pek çok yükümlülük bulunmaktadır. Bunları bilmek ve uyumluluğu sağlamak gerekir. Aksi halde para cezaları gündeme gelecektir.
7. İŞ SÖZLEŞMELERİ DÜZENLENMESİ
İleride olabilecek potansiyel uyuşmazlıklar ve kanundaki yükümlülüklerinizi eksiksiz yerine getirebilmek için çalışanlarınızla mutlaka iş sözleşmesi imzalamanız gerekmektedir. Bunun yanında çalışma biçimlerine göre bazı düzenlemeler yapılmalıdır. Örneğin; uzaktan çalışma yapmak istiyorsanız bu gibi konulara karar verecek çalışanların yazılı izni alınmalı, prim verilecekse bunun usulü belirlenmelidir. Ayrıca şirketinize uygun olabilecek personel yönetmeliği de düzenlenebilir.
8. ÇALIŞANLARLA ORTAK OLMAK
Bazı durumlarda çalışanınız kaybedemeyeceğiniz kadar önemli ancak işletmeniz de büyük şirketlerin verebileceği ücretleri veremeyecek kadar -şimdilik- küçük olabilir. Böyle durumlarda çalışanınızı belirli yükümlülükleri yerine getirdiği takdirde şirketinize ortak yapabilirsiniz. Bunun da çerçeveleri önceden çizilmeli, oranları ve ortak olma şartları belirlenmelidir. Örneğin; çalışanınıza 3 yıl çalışması ve bir uygulamayı yazması halinde ortak olabileceğiniz vaadini verebilir, buna uygun sözleşmeler yapabilirsiniz.
9. VERGİ İNDİRİMLERİ VE TEŞVİKLER
Pek çok farklı sektörde devlet tarafından sağlanan çeşitli vergi indirimleri ve teşvikler gibi avantajlar olabilir. Yeni başlayan bir şirket için bu teşvik ve indirimler oldukça faydalı olacaktır. ARGE, Tübitak, teknokent teşviklerinin yanı sıra ’lere, kadın girişimcilere de pek çok imkân sunulmakta.
10. SÖZLEŞME HAZIRLAMA
Şirketiniz faaliyete geçtikten sonra operasyonunuzun çeşidine göre verdiğiniz hizmete ya da sattığınız ürüne göre sözleşme hazırlamanız gerekir. Örneğin, e-ticaret yapıyorsanız mesafeli satış sözleşmesi hazırlamanız, hizmet veriyorsanız hizmet verme sözleşmesi hazırlamanız ve karşı tarafla bu sözleşmeleri imzalamanız gerekir. İyi hazırlanmış bir sözleşme sizi ilerideki olası uyuşmazlıklara karşı koruyacaktır.
]]>KİRACI ANLAŞTIK SANIYOR AMA…
Ev sahibi kiracı anlaşmazlıklarının son iki yılda hiç olmadığı kadar arttığını, kiraya getirilen yüzde 25 zam sınırı ve dava öncesi arabuluculuk şartının da sorunları çözmediğini anlatan Gayrimenkul Hukuku Derneği Kurucu Başkanı Avukat Ali Güvenç Kiraz, yeni sorunun ‘protokol krizi’ olduğunu dile getirdi. Kiraz son aylarda yaşanan anlaşmazlığı detaylarıyla şöyle anlattı:
“Söz gelimi 1 Ocak 2018 tarihli kira sözleşmesi olan bir kiracı için 1 Ocak 2023’te beş yıl doluyor. Bu durumda ev sahibi kira tespit davası açabilir. Ama taraflar dava yerine anlaşmaya gidiyor. Güncel kira değeri 10 bin lira, ev sahibi 40 bin lira istiyor ve 30 bin lirada el sıkışıyorlar. Bu durumda bir ek protokol hazırlanarak yeni kira bedeli resmileştiriliyor. Bu tabloda kiracı anlaşma oldu diye gönül rahatlığı ile yola devam ederken, yeni zam döneminde bir anda bir dava ile karşı karşıya kalabiliyor.”
Ali Güvenç Kiraz
YARGITAY DAVA AÇILABİLİR DİYOR
“Kiracı, ‘protokolü yapalı bir yıl oldu, dava için gerekli beş yıl şartı dolmadı’ diye düşünse de bu doğru değil” diyen Kiraz nedenini şöyle özetledi: “Çünkü Yargıtay diyor ki; Ev sahibinin her beş yılda bir kira tespit davası açmak hakkı var. Gerekli beş yıl şartında da asıl sözleşme tarihini baz alırım, ek protokol tarihini değil. Bu durumda kiracı evden çıkmamak için yasal oranın üzerinde zammı kabul edip sorun çözüldü gözüyle yoluna devam ederken, beklemediği bir dava ile karşılaşıyor. Eğer kira bölge rayicinin altındaysa, dava sonucunda yeniden artış gerçekleşiyor.”
ÇÖZÜM YENİ SÖZLEŞME
PEKİ bugün-lerde kira artışı konusunda uzlaşma sağlayan kiracılar böyle bir kriz yaşamamak için ne yapmalı? Bu soruya yanıt veren Kiraz, “Eğer taraflar yeni kira bedeli için anlaştıysa ek protokol yerine, eski kira sözleşmesini fesih ederek yeni bir kira sözleşmesi yapabilir. Böylece yeni sözleşmenin üzerinden beş yıl geçmeden bir daha tespit davası açılamaz. Ancak bu konuda ev sahibinin ikna olması da zor. Çünkü ev sahibi, sözleşmelerde 10 yıllık uzama süresinin bitiminden sonra ‘herhangi bir gerekçe göstermek zorunda olmadan’ kiracıyı tahliye edebiliyor. Yeni bir sözleşme yapılması halinde ise ev sahibinin gerekçesiz tahliye hakkı ileri tarihlere öteleniyor. Ev sahibi bu hakkını kaybetmemek için ek protokolü seçiyor” ifadelerini kullandı.
Daha önce ‘İsveç’in NATO üyeliğini onaylayan son ülke olmayacaklarının sözünü veren’ Macaristan Cumhurbaşkanı Viktor Orban, Türkiye’nin İsveç onayının hemen arkasından bir mektup yazarak İsveç Başbakanı Ulf Kristersson’u ülkesine davet etti.
İSVEÇ ‘ŞANTAJ’ OLARAK DEĞERLENDİRİP REDDETMİŞTİ
Orban, Ulf Kristersson ile İsveç’in NATO üyeliğini görüşmek istediğini belirtirken, teklif İsveç’te bir ‘şantaj’ olarak algılandı. İsveç Dışişleri Bakanı Tobias Billström Orban’ın teklifini ‘müzakere edilecek bir şey kalmadı‘ diyerek nazik bir şekilde reddetti.
İKTİDAR PARTİSİ ISRAR ETTİ: KRİSTERSSON BUDAPEŞTE’YE GELSİN
Ancak Macaristan’dan beklenen geri adım gelmedi, iktidar partisi Fidesz parlamentodaki İsveç oturumu boykot etti. Fidesz, Kristersson’ın Budapeşete’ye gelmesi konusunda ısrarcı olurken milletvekili Máté Kocsis sosyal medyadan yaptığı açıklamada “İsveçliler için katılım bu kadar önemliyse Türkiye’ye gittikleri gibi buraya da gelirler” ifadesini kullandı.
İSVEÇ GERİ ADIM ATTI: BAŞBAKAN MACARİSTAN’A GİDİYOR
Şubat ayının başındaki bu gelişmelerden sonra NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Viktor Orban’la telefonla görüştü, ABD senatosundan üç kişilik bir ekip Budapeşte’ye gitti. Ancak beklenen sonuç elde edilemeyince İsveç geri adım atmak zorunda kaldı.
İsveç hükümet dün yaptığı açıklama ile Başbakan Ulf Kristersson’un ülkesinin NATO üyeliği konusunu görüşmek için 23 Şubat’ta Macaristan’a gideceğini duyurdu.
İsveç, toplantının gündeminin NATO üyeliği başta olmak üzere iki ülke arasındaki güvenlik ve savunma konularında işbirliğinin artırılması olduğunu vurguladı.
İSVEÇ BASININDAN ORBAN İTİRAFI
Bugün İsveç basınında yer alan haberlerde, hükümetin uzun bir süre Orban’ın teklifini görmezden geldiğini ancak sonunda anlaşmaya varıldığı belirtildi.
Dagens Nyheter gazetesinde Tomas Ramberg imzası ile yayınlanan analizde Viktor Orban’ın her şeye rağmen güçlü bir siyasi figür olduğu ve kolay kolay yok sayılamayacağı vurgulandı:
“Budapeşte ile Stockholm arasındaki çekişmede bir anlaşmaya varılmış gibi görünüyor. Viktor Orban, Macaristan parlamentosunun İsveç’in NATO üyeliğini Pazartesi günü ele alacağını açıkladı, Ulf Kristersson ise onay öncesinde Budapeşte’ye gideceğini duyurdu. Ancak anlaşmanın içeriği tam olarak bilinmiyor”
GİZLİ PAZARLIK SAVUNMA ANLAŞMALARI İÇİN Mİ?
BBC Türkçe, Viktor Orban’ın yıllık değerlendirme konuşmasında İsveç’in NATO üyeliği konusuna bağlı olarak gündeme getirdiği önemli detayın Macaristan başbakanı tarafından duyurulan “Macaristan ve İsveç arasında dev savunma sözleşmesi” hazırlıkları olduğunu yazdı.
Macaristan Başbakanı Orban, bu konuşmasında iki ülke arasında çok büyük ölçekli bir savunma sanayi ve işbirliği sözleşmesi hazırlıklarının son aşamaya geldiğini vurguluyordu.
Bu sözleşme bağlamında haber merkezlerine giden ayrıntılar, resmi olmamakla birlikte bu sözleşmenin Macaristan’ın İsveç’ten 3 Grippen savaşı uçağı satın almayı kapsadığını da gösteriyor.
Macaristan’ın hava kuvvetlerinde 90’lı yıllarda İsveç’ten satın alınan 18 Grippen savaş uçağı bulunuyor. Bu filonun yeni Grippen’lerle genişletilmesinin gerekli olduğu daha önce de basında yer almıştı.
Şimdi İsveç tarafından imal edilen bu savaş uçaklarından bir miktarının Macaristan tarafından satın alınması talebinin hangi gerekçe ile İsveç’in NATO üyeliği ile birlikte gündeme geldiği henüz bilinmiyor.
Yorumcular iki ihtimal üzerinde duruyorlar: bunlardan ilki, Macaristan’ın üyelik karşılığında savunma sanayinin güçlü olduğu İsveç ile yeni uçaklar da içeren avantajlı bir askeri sözleşme imzalamak istediği.
İkinci ihtimal ise daha çok prestij nitelikli: geri planda böyle bir savunma sözleşmesi imzalanması projesi geliştirerek, Budapeşte’ye gelmek istemeyen İsveç başbakanına resmi bir ziyaret için gerekçe yaratılması.
]]>Kira sözleşmeleri aksi bir durum olmadıkça her yıl yenilenir. Zam da yılda bir kez ve sözleşme yenileme tarihinde yapılır. Yani ev sahibi ‘asgari ücret arttı hadi kirayı da artır’ diyemez. Son yıllarda kira için ‘ara zam’ talepleri gelse de böyle bir uygulama yasal değil.
2- ORAN NASIL BELİRLENİR?
Kira artış oranı enflasyon rakamlarıyla belirleniyor. Sözleşme döneminde açıklanan TÜFE 12 ay ortalaması aynı zamanda kira artış oranı anlamına geliyor. Ancak fahiş artışlar sonrasında Haziran 2022’de konut kiralarına yüzde 25 zam sınırı geldi, sonrasında bir yıl daha uzatıldı. Bu nedenle 2 Temmuz 2024’e kadar kirada yasal artış oranı yüzde 25 olmaya devam edecek. Beklenti, bu tarihten sonra zam sınırı uygulamasının bir daha uzatılmaması.
3- YÜZDE 25’İN ÜZERİNDE ARTIŞ YAPILIR MI?
Yasal kira artış oranı yüzde 25 olsa da piyasa gerçekleri bundan farklı. Çoğu zaman ev sahipleri bu oranı kabul etmiyor, pazarlık süreci başlıyor. Taraflar anlaşırsa yasal oranın üzerinde artış yapılıyor. 5 yılı geçen kiracılarda ise ev sahipleri kira bedelinin yeniden belirlenmesi için tespit davası açıyor. Taraflar önce arabulucuda görüşüyor, uzlaşamazlarsa 2-3 yılı bulan dava süreci başlıyor. Bu süreçte bölgedeki emsal kira örnekleri inceleniyor, kiracıya bir hakkaniyet indirimi yapılarak yeni kira rakamı belirleniyor.
4- UZLAŞMA OLMAZSA ‘EVDEN ÇIK’ DİYEBİLİR Mİ?
Zamda anlaşamamak tahliye sebebi olamaz. Aynı kira dönemi içinde zamanında kira ödenmediği gerekçesiyle iki kez uyarı yapıldıysa, ev sahibinin kendisinin ya da bakmakla yükümlü olduğu birinin ihtiyacı varsa, 10 yıllık sözleşme uzama süresi dolduysa, ev sahibinin elinde usule uygun bir tahliye taahhüdü varsa ya da evde köklü bir tadilat, ya da dönüşüm olacaksa tahliye istenir.
Günümüzde daha çok ‘Kiracı ucuza oturuyor, çıksın 2-3 katına başkasına kiraya veririm’ uygulaması hakim. Ancak ihtiyaç nedeniyle kiracı evden çıkarılırsa, üç yıl başkasına kiraya verilemez. Verilirse eski kiracıya 12 ay kira bedeli kadar tazminat ödenir. Tabii bu alanda durumu kötüye kullanan kiracılar da var. Kimi kiracılar, haklı bir gerekçe olsa da davaların üç yıla kadar uzadığını bildiği için evden çıkmamak konusunda ısrar ediyor ya da fahiş ödemeler talep ediyor.
5- İŞYERİ KİRASININ FARKI NEDİR?
Mevcutta işyeri ve konut kira zamları birbirinden farklı. Çünkü kiraya zam sınırı sadece konutlar için devreye girdi, işyeri kapsam dışı tutuldu. Bu nedenle işyeri kira zammı TÜFE 12 ay ortalamasına göre belirlenmeye devam ediliyor. Örneğin, aralık başında açıklanan TÜFE 12 ay ortalaması yüzde 53.40 oldu. Aralıkta sözleşmesi yenilenenler konuttaki yasal oranın iki katından da fazla artış yapmak zorunda kaldı. Zam oranı farklı olsa da işyerinde de artışın yine yılda bir kez ve sözleşme yenileme döneminde olduğu da unutulmamalı.
]]>