GÜNÜN EN ÖNEMLİ MANŞETLERİ İÇİN TIKLAYIN

Haber Kaynak : SABAH.COM.TR

“Yayınlanan tüm haber ve diğer içerikler ile ilgili olarak yasal bildirimlerinizi bize iletişim sayfası üzerinden iletiniz. En kısa süre içerisinde bildirimlerinize geri dönüş sağlanılacaktır.”

‘TALİHSİZ ETKİ’ DEDİ

Ekim ayından beri 35 bine yakın Filistinli sivilin öldürülmesinde ABD bombalarının rol oynaması konusunda Ryder, şunları söyledi: “Gazze’de çatışma ilerledikçe bu çatışmanın sivil nüfus üzerinde yarattığı talihsiz etkiyi gördük. Masum sivillerin öldürüldüğünü görmek istemediğimizi çok açık şekilde ifade ettik. İster Filistinli ister İsrailli olsun.” Ryder ayrıca sivilleri korumak için daha fazla şey yapılması gerektiği gerçeğinin de farkında olduklarının altını çizdi.

SÖZCÜDEN KAÇAMAK YANIT

Bir savaş sırasında savaş suçları işleyen, insani yardımların girişini kasıtlı olarak engelleyen ve masum sivilleri kasıtlı olarak hedef alan ülkelere askeri yardım gönderilmesini engelleyen yasalara sahip olan ABD’nin bu hafta gelen itiraftan sonra İsrail’e silah gönderip gönderemeyeceği de gündeme geldi. Ryder, “Varsayımlara girmeyeceğim. Bildiğiniz gibi güvenlik yardımlarını değerlendirirken uyguladığımız bir sürecimiz var ve bu süreç şu anda devam ediyor” dedi.

‘BAŞKAN ENDİŞELENDİ’

Aynı gün Hürriyet’in katıldığı bir brifing sırasında Beyaz Saray Sözcüsü John Kirby, Başkan Biden’ın İsrail’in Refah’a girmeye yönelik hamleler yaptığına dair gelişmeleri gördüğünü ve bu konuda endişelendiği için 1800 adet 900 kilogramlık ve 1700 adet 225 kilogramlık ağır bombaların sevkiyatını durdurduğunu söyledi.

BORRELL: ‘BOMBA OLMAZSA SALDIRI DA OLMAZ’

AVRUPA Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, İsrail saldırılarının ancak ellerinde bomba olmadığında duracağını söyledi. İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares ile başkent Madrid’de yaptığı görüşme öncesi basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Borrell, ABD’nin İsrail’e silah sevkıyatını durdurma kararıyla ilgili bir soruya, “Bombaların atılmasını önlemenin tek yolu, bombalara sahip olmamaktır” cevabını verdi. Öte yandan AB üyeleri İspanya, Malta, İrlanda ve Slovenya’nın Filistin devletini yakın bir zamanda tanıyacağını söyledi. Halihazırda Bulgaristan, Polonya, Çekya, Romanya, Slovakya, Macaristan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve İsveç olmak üzere Filistin’i sekiz AB üyesi tanıyor.

NETANYAHU: GEREKİRSE TIRNAKLARIMIZLA SAVAŞIRIZ

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, X üzerinden yayınladığı video mesajında ABD Başkanı Joe Biden’ın silah sevkiyatını durdurma tehdidinin İsrail’in Gazze’deki saldırısını sürdürmesini engellemeyeceğini belirterek “Eğer yalnız kalmamız gerekiyorsa, yalnız kalacağız. Gerekirse tırnaklarımızla savaşırız. Ama tırnaklarımızdan çok daha fazlasına sahibiz” dedi. İsrail’in en üst düzey askeri sözcüsü Tuğamiral Daniel Hagari de silahların durdurulmasının pratikteki etkisinin az olacağını ifade etti. Hagari, “Ordunun Refah’taki görevler için mühimmatı var, ihtiyacımız olana sahibiz” ifadesini kullandı.

ALMANYA DA SİLAH AKIŞINI KESER Mİ

ABD’yi ziyaret eden Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, ABD Başkanı Biden’ın ‘İsrail’in Refah’a geniş çaplı saldırıyla girmesi durumunda silah göndermeyi durduracağına’ dair sözlerini anlayabildiğini, Alman hükümetinin de bu konuyu istişare ettiğini açıkladı. Bu konudaki sorumluluğun öncelikle Almanya’nın başbakanlığı ve dışişleri bakanlığında olduğunu belirten Pistorius, net bir ifade kullanmaktan kaçındı. Almanya, ABD’nin ardından İsrail’e en büyük silah sevkiyatı yapan ülke olarak öne çıkıyor. Berlin’i İtalya, İngiltere, Kanada ve Hollanda takip ediyor.

‘TEL AVİV’E İLETTİM’

Hürriyet’in dün yazdığı 1800 adet 900 kilogramlık ve 1700 adet 225 kilogramlık Amerikan bombalarının sevkıyatının geçici olarak durdurulması konusuna değinen Başkan Biden, “Gazze’de bu bombalar ve nüfus merkezlerine yönelik diğer yöntemler sonucunda siviller öldürüldü. Refah’a girerlerse, şehirleri halletmek için geçmişte kullanılan silahları tedarik etmeyeceğimi (İsrail hükümetine) açıkça belirttim” dedi. 7 Ekim’den bu yana ilk kez ABD’nin verdiği bombalarla Gazze’de sivillerin katledildiğini itiraf eden Biden, İsrail’e ilk kez kamuoyu önünde bir kırmızı çizgi de çekmiş de oldu. Biden, “İsrail henüz kırmızı çizgimi geçmedi” dedi.

TRUMP’TAN TEPKİ

Biden’ın açıklamalarına Amerikan siyasetinden bazı isimler tepki gösterdi. Biden’ın 5 Kasım seçimlerindeki Cumhuriyetçi rakibi eski Başkan Donald Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social’da yaptığı açıklamada, 81 yaşındaki başkanı “teröristlerin tarafını tutmakla” suçladı. Trump dün de mahkeme girişi gazetecilere yaptığı açıklamada, “Biden’ın İsrail ile ilgili yaptığı şey utanç verici. Herhangi bir Yahudi Biden’a oy verirse kendinden utanmalı” ifadelerini kullandı.

Temsilciler Meclisi Çoğunluk Lideri Cumhuriyetçi Steve Scalise, “Bu, Ortadoğu’daki en büyük müttefikimize ihanettir” derken, Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham ise Biden’ın bu kararının seçimlere yönelik olduğunu öne sürdü. Senatör Tom Cotton da Temsilciler Meclisi’ni göreve çağırarak, Biden’ın bu kararından ötürü azledilmesi gerektiğini savundu.

Başkan Biden’ın açıklamalarını olumlu bulanlar da var. Demokrat Senatör Bernie Sanders, bu kararın olumlu bir adım olduğunu ancak daha da fazlasının yapılması gerektiğini savundu.

İLK ADIM DEĞİL

İsrail’in eylemlerinden ötürü Tel Aviv’e silah satışlarını şarta bağlayarak kısıtlayan ilk ABD Başkanı Biden değil. ABD’nin 40’ıncı Başkanı Ronald Reagan, ilk önce 1982 yılında İsrail’in Lübnan’ı işgalinde ABD tarafından sağlanan misket bombalarının kullanılmasının ABD silah ihracat yasalarını ve İsrail ile yapılan diğer özel anlaşmaları ihlal edip etmediğini gözden geçirirken, top mermisi sevkiyatlarını durdurma kararı almıştı. 1983 yılında ise Başkan Ronald Reagan; İsrail, güçlerini Lübnan’dan çekene kadar 75 kadar F-16 savaş uçağının transferine izin vermeyeceğini söylemişti.

CIA DİREKTÖRÜ EVE DÖNÜYOR

Beyaz Saray Sözcüsü John Kirby, Hürriyet’in de katıldığı bir brifing sırasında geçtiğimiz haftadan bu yana Mısır’ın başkenti Kahire’de ateşkes görüşmeleri için bulunan CIA Direktörü William Burns’ün eve döndüğünü ve taraflar arasındaki mesafenin kapatılamadığını söyledi.

BM: 80 BİN KİŞİ AYRILDI
REFAH’TA ENDİŞE SÜRÜYOR

ABD Başkanı Joe Biden’ın silah sevkıyatını sınırlayarak İsrail ordusundan ‘korumaya’ çalıştığı Refah’ta işgal endişesi sürüyor. Filistinliler, Gazze’nin merkezine doğru tehlikeli tahliye yollarını kullanarak göç etmeye çalışırken BM Filistinli Mülteciler Ajansı (UNRWA), pazartesi gününden bu yana yaklaşık 80 bin Filistinlinin Refah’tan ayrılmak zorunda kaldığını duyurdu. Çok sayıda Filistinli’nin göç hazırlığına devam ettiği bildiriliyor. Öte yandan İsrail’in Gazze Şeridi’ne 7 Ekim 2023’ten bu yana düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 34 bin 904’e yükseldi.

İSRAİL’DEN BÜYÜK TEPKİ

ABD Başkanı Biden’ın “İsrail ordusu Refah’a girerse silah vermeyiz” açıklamasına İsrail hükümetinden öfke yağdı.

* İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, günler önce yaptığı bir konuşmayı Biden’a cevap niteliğinde sosyal medya hesabından paylaştı. “Dünya liderlerine sesleniyorum; hiçbir baskı, hiçbir uluslararası karar, İsrail’in kendini savunmasına engel olamaz” diyen Netanyahu, “İsrail yalnız kalmak zorunda kalırsa yalnız dururuz. Soykırımcı düşmanlarımızı yeneceğiz” ifadelerini kullandı. İsrailli lider, dünyada sayısız aklı başında insanın kendilerine destek verdiğini öne sürdü.

* İsrailli aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir sosyal medyadan tepkili bir paylaşım yaparak Biden’ı eleştirdi. Ben Gvir, X hesabı üzerinden “Hamas (kalp) Biden” paylaşamında bulundu.

* İsrail’in Birleşmiş Milletler Temsilcisi Gilad Erdan, Hayal kırıklığına uğradıklarını belirterek, “Yahudiler artık Biden’a ve Demokratlara oy verme konusunda tereddüt edecek” dedi.

* İsrail’in aşırı sağcı Kültürel Miras Bakanı Amichay Eliyahu, ABD Başkanı Joe Biden’ı, İkinci Dünya Savaşı öncesinde İngiltere’nin Nazilerle yaptığı anlaşmaya benzetti.

Türk silah sanayisini mercek altına alan In.gr ‘Türk savunma sanayisinin başarısı ve NATO’nun karşılaştığı zorluklar’ başlığı ile okurlarının karşısına çıktı.

‘Türkiye’nin savunma sanayii üretimi askeri gücünü defalarca ortaya koydu’ değerlendirmesinde bulunan In.gr Baykar’ın ürettiği SİHA’lara dikkat çekti.

‘SAVAŞ ALANLARINA DAMGASINI VURDU’

Analizde ‘Türk üretici Baykar’ın ürünü olan Bayraktar-TB2 insansız hava aracı, 30’dan fazla ülkeye ihraç ediliyor. Ukrayna’da işgalci Rus ordusuna karşı yoğun bir şekilde kullanılıyor. Dağlık Karabağ’da Ermenistan ile yaşanan çatışma Azerbaycan için oyunun kurallarını değiştiren bir olay oldu. Suriye, Kuzey Irak ve Libya savaş alanlarına damgasını vurdu’ ifadelerine yer verildi.

Bayraktar-TB2’ler Türkiye için bir ihracat başarı öyküsüdür’ diyen In.gr artık NATO üyesi ülkelerin de bu silahı almak için talepte bulduğunu yazdı ve şu değerlendirmede bulundu;

‘Kısacası TB2, Türkiye savunma sanayisinde yeni bir dönemin en görünür işaretidir.’

‘Türkiye’nin silah sistemlerine olan talep, Türkiye’nin uluslararası silah pazarlarında giderek daha önemli bir oyuncu olarak görüldüğünü gösteriyor’ diyen Yunan gazete bunun da Ankara’nın küresel dış ve savunma politikasındaki stratejik konumunu güçlendirdiğinin altını çizdi.

Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias yakın tarihli bir röportajında sarf ettiği ‘Türkiye ve Yunanistan’ın 1980’de nerede olduğuna, bizim ve Türkiye’nin bugün 2024’te nerede olduğumuza bakmamız gerekiyor. Türkiye ileriye doğru atılımlar yaparken, bizim geriye doğru adımlarımız var’ sözlerini hatırlatan gazete şu değerlendirmede bulundu;

‘Dendias’ın değerlendirmesi sadece doğru değil, aynı zamanda aydınlatıcıdır. 2022 yılında ilk kez dört Türk şirketi (Baykar, , TAI ve Roketsan) en büyük 100 uluslararası silah üreticisi arasında yer aldı. Hem yerli hem de yabancı toplam silah satışlarından elde edilen toplam gelir, 2021’e göre %22 artışla 5,5 milyar ABD dolarına ulaştı. SIPRI’nin sıralamasında hiçbir Yunan şirketi yer almıyor.’

Stratejik özerkliğe ulaşma hedefinin, Türk savunma sanayisinin giderek daha belirgin bir özelliği haline geldiğini belirten In.gr, ‘Ankara yurt dışından tedariki sınırlandırırken yerel üretim kapasitesine odaklanıyor. Ülkenin yabancı ortaklara bağımlılığını azaltma çabası yalnızca teknolojik, lojistik ve inşaat düzeyini ilgilendirmiyor, aynı zamanda stratejik yaklaşımın bir parçası’ dedi.

Türkiye’nin imza attığı bu başarıların NATO açısından zorluklar doğurduğunu öne süren Yunan gazete ‘Türkiye’nin NATO ortakları açısından bu yeniden düzenleme, Ankara ile savunma iş birliğinin ilerletilmesi açısından stratejik zorluklar doğurmaktadır’ dedi.

‘Türkiye ile Yunanistan arasında Doğu Akdeniz’de silahlanma yarışı da hızlanıyor’ diyen In.gr ‘Türkiye’nin drone ihracat başarısı, Dışişleri Bakanlığı’nın yakın zamanda F-16 jetlerinin satışına onay vermesi ve Eurofighter jetlerinin Almanya ve İtalya tarafından satılması ihtimali sadece gelişmiş silah sistemleriyle ilgili değil. Bu sadece ticari işlemler de değil. Gelişmeler, NATO’nun birlikte çalışabilirliği, yani Türkiye’nin İttifak’ın askeri-endüstriyel sistemlerinde kalması açısından daha geniş bir bağlamda değerlendirilmelidir. Bu, Yunanistan da dahil olmak üzere hem maliyetleri hem de potansiyel fırsatları beraberinde getiriyor. Türkiye’nin NATO’ya katılımının devam etmesi İttifak’ın güvenlik çıkarları açısından merkezi öneme sahiptir’ değerlendirmesinde bulundu.

ORTAK SİLAHLANMA PROJESİ

Rusya’nın Ukrayna’ya saldırmasının ardından geçici nitelikte acil önlemler alan AB bu iddialı stratejiyle daha fazla, daha iyi ve birlikte harcama yapılmasını, savunma sanayisinin güçlendirilmesini, arz güvenliğinin arttırılmasını ve bu hedefleri destekleyecek ortaklıklar kurulmasını sağlamayı planlıyor. AB bütçesinin mühimmat üretimini finanse etmek ve ortak tedariki teşvik için kullanılmasını acil durumlardan uzun vadeye yaymak isteyen öneri, Avrupalı silah üreticilerini odağa yerleştirecek. AB ülkelerinin silah stoku oluşturmasına yardımcı olmak ve silah satışını kolaylaştırmak için ABD’nin Yabancı Askeri Satışlar (FMS) sisteminin kopyalanması da gündemde. AB Komisyonu, 2025-2027 dönemi için 1.5 milyar Euro’luk (51.5 milyar TL) bir kaynak öngörüyor.

SORUMLULUK ZAMANI

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığına karşı AB’nin savunma kapasitesinin güçlendirmesi gerektiğini söyleyen AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, “Şimdi AB’nin kendi güvenliği için sorumluluk alma zamanı. Savunmaya daha hazır hale gelmeli ve kıtamız Avrupa’da istikrara katkıda bulunmalıyız” dedi. AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Margrethe Vestager de “Savunma harcamalarımız çoğunlukla AB dışından satın alınan çok sayıda farklı silah sistemine gidiyor. Artık tüm üyelerin savunma bütçeleri hızla arttığına göre daha iyi yatırım yapmalıyız ki, bu da büyük ölçüde birlikte ve Avrupa’ya yatırım yapmak anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.

NATO’YA RAKİP DEĞİL

“Avrupa savaşa hazır olmalı” söyleminin giderek daha yoğun şekilde duyulduğu bir ortamda açıklanan EDIS, bir yandan savaş ortamının yakın gelecekte ortadan kalkmayacağının düşünüldüğünü gösterirken diğer yandan da AB’nin artık savunma konusunda ağırlığını ortaya koyacağının işareti niteliğinde. Bununla birlikte üye ülkelerin bütçe kaygıları ve ulusal yetki alanı olan savunma konusunda Brüksel’in daha fazla rol oynamasına sıcak bakmayanlar Komisyon’un önerisinin önündeki önemli pürüzleri oluşturuyor. Yeni strateji NATO’ya rakip olarak değil tamamlayıcı olarak görülüyor. AB ile NATO arasında yakın işbirliği hedefleniyor.

YENİ PLANIN ÜÇ HEDEFİ

Avrupa Savunma Sanayisi Stratejisi, yerli üretim ve Avrupa ülkeleri arasında silah ticaretinin artmasına önem verirken üç hedef belirlendi.

* 2030 itibariyle AB savunma pazarında AB içi savunma ticaretinin hacmi en az yüzde 35 seviyesine çıkacak.

* AB ülkeleri, 2030’a kadar savunma tedarik bütçelerinin en az yüzde 50’sini, 2035’e kadar ise yüzde 60’ını AB içinden tedarik edecekler.

* Üye ülkeler, 2030’a kadar savunma ekipmanlarının en az yüzde 40’ını işbirliğine dayalı olarak tedarik edecekler.