Konuyla ilgili Hürriyet’e bilgi veren Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürü Abdullah Yasir Şahin, piyasada merdiven altı üretimin arttığı yönünde bilgiler aldıklarına işaret ederek, “Cumhuriyet altınları 916.66 milyem yani 22 ayardır. Sahteciler ürünün içerisindeki saf altın miktarını düşürerek ayarıyla oynuyor; 22 ayar olması gereken ürünü aslında daha düşük ayarda üretiyorlar” dedi. Bu altınların küçük atölye tarzı yerlerde, amatör bir şekilde ve küçük makineler ile üretilebildiği bilgisini veren Şahin, “Üretici ayarını düşük yaptığı için kuyumculara da daha düşük fiyattan satabiliyor. Bu küçük marjları kâr olarak gören bazı kuyumcular da bu ürünleri sahte olduğunu bile bile alıyor ve vatandaşlarımıza satıyor” diye konuştu.

Abdullah Yasir Şahin

BOZDURURKEN 150 TL’LİK ZARAR

Şahin, ayarıyla oynanan bu ürünleri ‘sahte altın’ olarak niteledi ve şöyle dedi: “Darphane üretimi olmayan cumhuriyet altınlarının tamamı sahte altındır. Bunu net ifadeyle belirtebiliriz. Ayarının düşürülmesine rağmen yüksek ayardan satılan ürünlerde vatandaşımız daha fazla para vermiş oluyor. Birinci zarar ettiği yer burası.”

Peki, vatandaş farkında olmadan aldığı bu sahte altınları bozdurmak isterse ne oluyor? Şahin’in verdiği bilgiye göre, sahte bir satıldığında, piyasadaki satış fiyatının 150 TL altında satılabiliyor. “Bu meblağ daha büyük ürünlerde katlanarak artıyor” diyen Şahin, “Özetle, vatandaş hem alırken hem de satarken zarar etmiş oluyor. Bu yüzden ısrarla vatandaşlarımızın alırken Darphane üretimi istediğini belirtmesi gerektiğini vurguluyoruz” ifadelerine yer verdi.

ŞİKÂYETLERİN %90’I İNTERNETTEN

Hürriyet’e konuşan İstanbul Kuyumcular Odası Başkanı Mustafa Atayık ise, “Düşük ayarlı ürünler kayıt dışı, merdiven altı olarak tabir edilen, mesleğimizle hiçbir ilgisi olmayan kalpazanlar tarafından yapılarak piyasaya sürülmeye çalışılıyor. Bu tür kişiler de zaten emniyet teşkilatımızın başarılı operasyonlarıyla kısa sürede yakayı ele veriyor. Bu nedenle, hiçbir kuyumcumuzda 22, 24 ayarlı bir ürün, daha düşük ayarda satılamaz” dedi.

“Oda’mıza gelen şikâyetlerin yüzde 80-90’ı internet üzerinden yapılan alışverişlerden oluşuyor” diyen Atayık, “Biz bunun için geçtiğimiz yıllarda İKO Güvence Etiketi’ni çıkardık. Bu etiketi kullanan tüm işletmeleri etkin bir şekilde denetliyoruz” diye konuştu.

‘MÜŞTERİ KILIĞINDA KUYUMCUYA SATIYORLAR’

İSTANBUL Kuyumcular Odası Başkanı Mustafa Atayık, “Merdiven altı çalışan kalpazanlar, genellikle müşteri kılığında düşük ayarlı altınları kuyumcularımıza satma yoluna girebiliyor” dedi. Bu noktada vatandaş kadar kuyumcuların da uyanık olmaları gerektiğine vurgu yapan Atayık, “Kuyumcularımız özellikle şüpheli hareketleri olan müşterilerin getirdiği ürünleri alırken çok dikkatli olmalıdır” diye konuştu.

SAHTECİLİĞİ BİTİRECEK SİSTEM İZNE TAKILDI

Altında yaşanan bu sahteciliği ortadan kaldırmak için Darphane devreye girmiş; bu işi kayıt altına almak için bir kodlama sistemi yapacağını duyurmuştu. Kayıt dışı kıymetli maden alım-satım ve üretiminin önüne geçmek için kurulan bu takip ve izleme sisteminin adı Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS). Normalde ilgili tebliğ geçen sene Resmi Gazete’de yayımlanmıştı ve sistemin 2024 yılı başında devreye alınması bekleniyordu. Ancak edindiğimiz bilgiye göre, rafinerilerin Kambiyo Genel Müdürlüğü’nden alması gereken izinler tamamlanamadığı için uygulama henüz hayata geçirilemedi.

Peki bu sistem hayata geçince ne olacak?

– Altını kimin ürettiği, ayarının ne olduğu gibi bilgiler bilinir olacak.

– Bunu sağlamak için güvenli etiket uygulamasına geçilecek. İki farklı ambalajda güvenlikli etiket uygulanacak. 0.5-100 gram ürünler, kart ambalaj içine konacak. Güvenlikli etiket kart ara katmanına yerleştirilecek. 100 gram üzeri ağırlıktaki ürünler ise, dayanıklı şeffaf malzemeli bir ambalaj içine ürün sertifikası ile konacak. Ürün sertifikası üzerinde güvenlikli etiket ve kod bulunacak. Bu sayede denetim yapılabilecek.

SAHTE ALTIN NASIL ANLAŞILIR

Uzmanlar, sahte altın konusunda vatandaşa şu uyarılarda bulundu:

– Vatandaş cumhuriyet altını alırken özellikle Darphane üretimi olan altını istediğini belirtmeli. Darphane’nin cumhuriyet altınlarına uyguladığı mikro metin, yani gözle görülmeyecek kadar küçük gizlilik özellikleri telefon kamerası ile kontrol edilebilir.

– Bir mıknatısı altının üzerine tutarak altının mıknatısa yapışıp yapışmadığına bakın. Eğer mıknatısa yapışırsa, içerisinde demir gibi maddelerin bulunduğunu gösterir.

– Alınan altın ile seramik tabağa bir çizik atın. Çiziğin rengi siyah ise, altın sahte olabilir.

– Kuyumcudan TSE belgesi ve fatura talep edin.

– Kuyumcuların bu ürünlerin ayarlarını kontrol etmeleri için İKO’nun Çemberlitaş Merkez Binası ve Kuyumcukent’teki ayarevlerine göndermeleri talep edilebilir.

HER ALANDAN KATILIM

Bu kapsamda Ticaret Bakanlığı ve Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) öncülüğünde, Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı), Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Türk Patent ve Marka Kurumu ve Türk Standartları Enstitüsü’nün temsilcileri, ilgili yargı mensupları ve akademisyenler ile“Ayakkabı Sektöründe Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri Çalıştayı” gerçekleştirildi.

ÜRÜNLER TOPLATILACAK

Sektörün uzun süredir mücadele ettiği bu konunun önemli bir aşamaya geldiğini vurgulayan TASD Başkanı Berke İçten, Hürriyet’e bundan sonra atılacak adımları anlattı: “Sahte ürünler yerli üretime zarar veriyor. Çok büyük bir vergi kaybı var. Ayrıca 30-40 yıl markalaşmak için emek harcayan yerli üreticilerin tüm emekleri boşa gidiyor. Kamu ve özel sektörden 100 temsilci bu Çalıştay’da atılacak adımları tartıştı. Uluslararası markalar Türkiye’de kendi ürünleri ile ilgili ‘sahtecilik’ şikâyeti yapmadıkça ürünleri toplatılamıyordu. Onlar bize “Bu sizin sorununuz” diyordu. Ancak artık öyle olmayacak. Kamu bu konuda harekete geçiyor. Uluslararası firmaların şikayeti olmasa da tüm ürünler toplatılacak” diye konuştu.

‘HEPSİ YERLİ VE KAYITLI OLSUN’

Taklit üretimin çok büyük bir istihdama da ev sahipliği yaptığına değinen İçten, “Ayakkabıda sahtecilikle ilgili tam bir abluka başlıyor. Ama bunlar yapılırken biz kimsenin hapse atılmasını istemiyoruz. Orada üretim yapanlar bir şekilde kayıtlı üretime geçsin istiyoruz ya da yerli firmalar için üretim yapsınlar” dedi.

EK VERGİ BEKLENTİSİ

İçten, sahtecilikle mücadele kapsamında hazırlanacak yeni yasal düzenlemelere ek olarak sektörü koruma amacıyla uygulanması planlanan yeni ek vergilerin de yakında açıklanabileceğini söyledi. Ek vergilerin ithal ayakkabıda yeni fiyat artışlarına da neden olması bekleniyor.

KARGOCULAR DA DİKKAT EDECEK

TAKLİT ve kaçak ayakkabı ile mücadelede sosyal medya reklamlarına ilk önlemlerin gelmeye başladığını anlatan Berke İçten, “Bu yapıların en fazla satış yaptığı alanlar e-ticaret ve sosyal medya. Bu alanlarda artık eskisi gibi aktif olamayacaklar. Reklamlara müdahale olacak. Ayrıca perakende satış noktalarında daha fazla denetim gerçekleştirilecek. Nasıl kargo şirketleri silah, uyuşturucu madde taşıyamıyorsa sahte ayakkabı da taşıyamayacak. Bu konuda da sektör üzerine düşeni yapacak” diye konuştu.

SIFIR TOLERANS İLKESİYLE HAREKET

TİCARET Bakanlığı, Çalıştay’ın sonuçlarına ilişkin yaptığı açıklamada, ayakkabı sektörünün geleceği açısından önemli olan konu başlıklarını şöyle sıraladı: “Ayakkabı ürünlerine yönelik tüketici şikâyetlerinin asgari seviyeye düşürülmesi amacıyla, başta ayakkabı sektörü olmak üzere ilgili tüm paydaşlar tarafından gerekli tedbirlerin alınması; ‘sahte/taklit ayakkabı’ üretiminin ve satışının engellenmesi amacıyla, ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından gerekli tedbirlerin alınması ve bu alanda yapılacak denetimlere ağırlık verilmesi; ayakkabı ürün güvenliğinin sağlanması ve tüketici sağlığının korunması amacıyla, tüm paydaşlar tarafından ‘sıfır tolerans’ ilkesiyle hareket edilmesi.”

‘İLK ADIMI ATAN TRENDYOL OLDU’

ÇALIŞTAY’DA tüm katılımcılara sektörün nelerle mücadele ettiğini anlattıklarını söyleyen Berke İçten, “Onlara üretimden satış noktalarına kadar bu işin nasıl yapıldığını, kaçakçılığın ve sahteciliğin tüm boyutlarını, e-ticarette yapılan usulsüzlükleri anlattık. Tüm paydaşlar durumun farkına vardı ve yeni adımlar atılacak. Ancak sahteciliğin önemli bir ayağı e-ticarette önemli bir pazar yeri olan Trendyol ve onlar da bu Çalıştay’a katılım gösterdi. Bu konuda harekete geçen ilk katılımcı da Trendyol oldu. Kendileri de alınan önlemleri vurguladı ve yeni uygulamaları devreye alarak sahtecilikle mücadeleye destek olacaklarını bildirdiler” ifadelerini kullandı.

Berke İçten

 BİLGİ NOTU

2023’te 55 milyon çift ayakkabı ithal edilirken bu ithalatın değeri 1.4 milyar oldu. Ayrıca 2023’te 295 milyon çift ayakkabı ihraç edildi, bu ihracatın değeri ise 1.1 milyar dolardı.

İllegal yöntemlerle yasa dışı olarak faaliyet gösteren merdiven altı kuruluşlar tarafından sahte olarak herhangi bir belge ve bilgiye dayalı olmadan basılıp kargoyla evlere kadar gönderilen APP plakalar birçok araç üzerinde takılı halde duruyor.

YASA DIŞI İŞLE İLGİLENENLER DE TERCİH EDİYOR

Görüntüsü için satın alanların dışında terör, gasp, soygun gibi suç arz eden olaylarda APP plakayı temin etmek kolay olduğu için tercih ediliyor. Kısa sürede imal edilip, istenilen rakam ve harf gruplarına göre bastırılan APP plakalar nedeniyle mağduriyetler yaşanabiliyor.

KAREKODLU UYGULAMAYA GEÇİLDİ

APP plakaların önünü kesmek için 2024 yılından itibaren sıfır ve plaka değişikliği yapılan ikinci el araçlarda karekodlu plakaların kullanılmaya başlaması da işe yaramadı.

KAREKODLU APP PLAKA DA YAPILDI!

Karekodlu APP plakayı devletin yetkisi dışında üretenler 611 liradan çiftini satışa sundu. Bilindik bir e-ticaret sitesinde fatura keserek satış yapan ve iş yeri adresi olarak bir bayrak direği üreticisini gösteren Ankara merkezli firma ilan açıklamasında “Ürünlerimizin hepsi garantilidir, Yeni sistem karekodlu beşiktaş app” yazdı.

SATICI: MUAYENEDEN GEÇER, SORUNLA KARŞILAŞILMAZ

Satıcı kişi, plakanın muayeneden geçtiğini belirtirken “Yasal mı” diye sorduğumuzda ise bir sorunla karşılaşılmayacağını belirtti. Plaka sayı ve harf grubu ve sipariş numarasının Whatsapp üzerinden atılması halinde adrese kargolanacağını da söyledi.

SATIN ALAN YORUM YAPTI: BASKI KALİTESİ İYİ, QR KODLU YENİ SİSTEM GELDİ

Satışlar devam ettiği için satın alan birisi değerlendirme olarak “Baskı kalitesi çok iyi, QR kodlu yeni sistem olarak geldi, tavsiye ederim” yazdı.

BASIM VE MÜHÜR YETKİSİ ŞOFÖRLER ODASINDA

Yasal plakaların basım yetkileri Şoförler Esnaf Odası’nda bulunuyor. Her ilçede bulunan Şoförler Esnaf Odaları’na gidilerek yeni plakalar yasal düzenleme çerçevesinde basılıp mühürlenerek plakanın sahibine teslim ediliyor. Odalarda, isteğe göre rakam ve harf belirtilerek plaka basımı mümkün olmuyor. Devlet tarafından belirlenen ve noter tarafından tasdiklenen belgeyle birlikte başvuru yapılması halinde yeni basılmış plakalar alınabiliyor. Bundan dolayı odaların dışında basım yapan her yer sahte plaka basıp sahte mühür kullanarak plakaları yasa dışı şekilde satıyor.

EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ UYARMIŞTI, 32 BİN 170 LİRA CEZASI VAR

APP plaka kullananlara yönelik olarak Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı uyarıda bulunmuştu. Yapılan uyarı kapsamında sahte veya APP plaka kullananların derhal bu plakaları çıkartarak devletin belirlediği standartlara uygun plakalara geçiş yapılması belirtildi.

APP plaka kullanmanın suç ve cezai yaptırımları olduğunu açıklayan EGM “APP plaka kullanmaya devam edenlere 2 bin 647 TL, sahte plaka kullananlara ise 32 bin 170 TL para cezası ve resmi belgede sahtecilikten dolayı 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilecektir” duyurusunda bulundu.

APP PLAKA FİYATLARI

APP plaka fiyatları 300 liradan başlayıp 500 liraya kadar çıkıyor. Yeni nesil karekodlu APP plakalar ise 600 liranın üstünde fiyatlarla satılıyor.

EMNİYET, APP PLAKA YAPANLARA OPERASYON DÜZENLEDİ, 3 KİŞİ TUTUKLANDI

Geçtiğimiz Aralık ayında Ordu’da Avrupa Press Plakaların (APP) yasa dışı basıldığı atölyeye yönelik düzenlenen operasyonda gözaltına alınan 3 kişi tutuklandı.

İl Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Şube Müdürlüğü ekipleri, ‘App plaka’ diye tabir edilen, ‘Avrupa Press Plaka’ olarak bilinen, büyük ve kalın karakterlerden oluşan yazı stillerinin kullanıldığı plakaların yasa dışı basıldığı atölyeye baskın düzenlemişti.

EGM’nin açıklaması şöyle:

“1 Ocak 2024 ve sonrası ilk kez tescil edilen araçlar ile yeniden tescil plakası basılan araçlarda karekod (QR kod) ve tanım numarası bulunması zorunludur.

Eğer sahte veya APP plaka kullanıyorsanız, derhal bu plakaları çıkartarak, devletin belirlediği standartlara uygun plakaları kullanmaya geçmelisiniz.

Çünkü, sahte ve APP plaka kullanmak suçtur ve cezai yaptırımları mevcuttur.

APP plaka kullanmaya devam edenlere 2 bin 647 TL, sahte plaka kullananlara ise 32 bin 170 TL para cezası ve resmi belgede sahtecilikten dolayı 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilecektir. Trafik sorunlarının çözümü, trafik kurallarına uyumla sağlanır, lütfen TRAFİK KURALLARINA UYALIM.”

TÜVTÜRK’TEN DE UYARI VAR: AĞIR KUSURDUR

Araç muayene istasyonlarını işleten TÜVTÜRK, plaka yönetmeliğini açıkça belirtti. TÜVTÜRK’teki açıklamada şu detaylar yer aldı:

“Plaka Yönetmeliği Hakkında

Plakaların Yönetmelikte Tariflendiği Koşullara Uygun Olarak Araca Monte Edilmiş Şekilde Kullanılması

-Plaka üzerindeki harf ve rakamların okunmasını engelleyecek şekilde vida, yansıtıcı, boya vb. herhangi bir müdahalede bulunulmuş, onarım yapılmış plakalar,

-Üzerinde bulunması zorunlu olan dalgalı çizgi şeklindeki hologram, TR ve Ayyıldız şeklindeki hologramın bulunmadığı plakalar,

-Plakayı basmaya yetkili kurumun kullandığı karakter ve rakamların, karakter kalıpları dışına çıkarılarak harf ve rakamların kalın boyandığı plakalar,

-Plaka basmaya yetkisi olmayan bir kurum/kişi tarafından yönetmelikte gösterilen şekil ve şartların dışında basılan plakalar,

-Okunamayacak derecede yırtılmış, delik, hasar görmüş, karakterleri silinmiş olan plakalar,

-Üzerine folyo yapıştırılan, şeffaf örtü konulan plakalar

-Araçta okunamayacak şekilde bir yere monte edilen plakalar

-Üzerinde yetkili kurum onay mühürü bulunmayan plakalar

-Plaka üzerinde bulunan harf karakterlerinin yakın alanında, kenarında, üstünde, ortasında vida ve vida deliği olma durumu Ağır Kusur olarak değerlendirilmektedir.”