Bu düğün önemliydi çünkü, o soğuk ülkenin güzel kenti tam 104 yıl sonra ilk kez böyle bir düğüne ev sahipliği yapıyordu. Bir yüzyılı aşkın bir süre sonunda yapılan ilk kraliyet düğünüydü bu.

Aslına bakılırsa aslında yerinde yeller esen ama geride soyadı kalan bir kraliyet ailesinin düğünüydü.

O gün milyonlarca kişinin meraklı gözlerle izlediği o düğünün kahramanları olan gelin ve damat şimdi birlikte minik bebeklerini büyütüyorlar. Yani artık var olmayan bir krallığın veliahtını. 

Bu masal gibi öykünün kahramanları Rus İmparatorluğu’nun son çarı Nikolai’nin soyundan gelen George Mihailoviç Romanov ile eşi Rebecca Bettarini.

BEBEK, BABASININ KOPYASI GİBİ  
2021 yılında Rusya’nın Saint Petersburg kentinde, yani damadın atalarının bir zamanlar gösterişli bir hayat sürdüğü yerde evlenen George Mihailoviç ile Rebecca Bettarini, bir yıl sonra da ilk bebeklerini kucaklarına aldılar.

O dönemde her ikisi de 40 yaşında olan Grand Dük George Romanov ile Victoria, bebeklerine yine atalarını yad eden bir Alexander ismini seçti. O bebek büyüdü ve artık 3 yaşına geldi.

George ile evlenmek için gerçek adı olan Rebecca’yı Victoria Romanovna olarak resmen değiştiren anne, ailesinin ve tabii ki oğlunun önemli günlerinde Instagram paylaşımları da yapıyor. 

Bunun son örneklerinden birini de geçtiğimiz günlerde kutlanan Paskalya sırasında sergiledi. Damadın annesi Grand Düşes Maria Vladimirovna, kocası George ve oğlu Alexander ile poz verdiği bir fotoğrafı paylaştı Victoria. 

O karede de minik bebeğin babasına ikizi kadar benzediği dikkatlerden kaçmadı.  Birçok takipçisi de bu ayrıntıyı kaçırmadı zaten. Baba ile oğulun benzerliğinin altını çizdi. 

Victoria Romanovna ve kocası George, oğullarını aile geleneklerine bağlı olarak yetiştiriyor. 

SON RUS ÇARI NİKOLAİ’NİN AKRABASI 
Bu ailenin neden bu kadar ilgi çektiğine yani  George Mihailoviç Romanov’un, Rusya’nın son çarı 2. Nikolai ile bağlantısına gelirsek… 

Romanov ile Bettarini’nin düğününün 104 yıl sonra Rusya’da gerçekleşen ilk kraliyet düğünü olarak nitelendirilmesinin nedeni de bu. 

George Mihailoviç Romanov, 1918 yılında Bolşevikler tarafından tüm ailesiyle birlikte kurşuna dizilen son Çar 2. Nikolai’nin kuzeni Grand Dük Kirill’in torunu.

Damat Romanov’un annesi, Düşes Maria Vladimirovna Romanova da soyadını taşıdığı ailenin varisi olarak nitelendiriliyor.

HAYATININ BÜYÜK BÖLÜMÜ ÜLKESİNDEN UZAKTA GEÇTİ 
İspanya’da dünyaya gelen George Romanov, hayatının çoğunu Avrupa’da geçirdi İlk kez 1992 yılında Rusya’ya gitti. Şimdi ailesiyle birlikte Moskova’da yaşıyor. 

Son yıllarda anne ve baba olmanın mutluluğunu yaşayan çift, 10 yıl romantik bir ilişki yaşadı. Bunun sonunda da evlendi.

Nişanları 2021’de duyuruldu, yüzükler Moskova’da takıldı. Sonra da St. Petersburg’daki St. Isaac Katedrali’nde hayatlarını resmen birleştirdi çift. 

KRALİYET ARMALARI YENİDEN CANLANDI 
Son Rus çarının soyundan geldiği için de Grand Dük unvanını taşıyan George Romanov’un düğünü Rusya’da 104 yıl sonra yapılan ilk kraliyet düğünü olarak tarihe geçti. Törende Romanov ailesini simgeleyen armalara da yer aldı. 

Bettarini’nin uzun kollu ve sade gelinliğinin kuyruğunda ise Romanov ailesinin altın rengi arması işlenmişti.

Gelinliğin en çok dikkat çeken ayrıntılarından biri de Bettarini’nin tacıydı. Damat Grand Dük George Mikhailoviç’in hizmet ettiği Saint Petersburg Deniz Kuvvetleri’ne bir saygı niteliğinde olan bu taç ünlü tasarımcı Chaumet’nin imzasını taşıyor.

Yeri gelmişken Chaume’nin, Fransa İmparatoru Napoleon ve eşi Josephine’in resmi mücevhercisi olduğunu da hatırlatalım.

George ile Victoria’ın düğünü 104 yıl sonra Rusya’da yapılan ilk kraliyet düğünü olarak tarihe geçti. 

HAYATI BİRÇOK FİLME VE ROMANA KONU OLDU 
Hayatları birçok araştırmaya, romana ve sinema filmine esin kaynağı olan Romanov ailesinden de söz edelim biraz…

Çar 2. Nikolai, kutsallığı olduğuna inanılan Rurik ailesinin yerini alan Romanovlar’ın tahta oturan son temsilcisiydi.

26 Mayıs 1896’da taç giyen 2. Nikolai, aslında o dönemde birbirleriyle akrabalık bağları bulunan tüm Avrupa kraliyet ailesi üyeleri gibi İngiltere Kraliçesi Victoria’nın torunları arasındaydı.

TAÇ GİYME TÖRENİ SIRASINDA BİNLERCE KİŞİ ÖLDÜ
Uzaktan kuzeni olan Çariçe Alexadra Fyodorovna ile evlendi 2. Nikolai. Çiftin Tatyana, Maria, Olga, Anastasia adında dört kızı ile Aleksey adında bir oğlu dünyaya geldi.

Kendi yerine geçmesi planlanan oğlu Aleksey, kısa hayatı boyunca hep sağlık sorunlarıyla boğuştu.

2. Nikolai, babasının ölümü üzerine 1896 yılında tahta çıktı. Tarihte “Kanlı Nikolai” olarak da anılan son çarın taç giyme töreni de bir felakete sahne oldu.

14 Mayıs’ta Moskova yakınlarında düzenlenen taç giyme töreni sırasında izleyicilerin bulunduğu tribünler çöktü ve 1400 kişi yaşamını yitirdi.

TAHTI KARDEŞİNE BIRAKTI AMA…
2. Nikolai, tahta çıktığı tarihten, Bolşevik Devrimi nedeniyle tahtı bırakmak zorunda kaldığı 1917 yılına kadar toplumsal yaşamdan ve ülke gerçeklerinden uzak kaldı.

Oğlunun hastalığı nedeniyle medet umduğu Rasputin gibi mistiklerle sıkı fıkı olan karısının da etkisiyle devlet yönetiminde hayati sayılabilecek hatalar yaptı.

Dış politika konusunda da başarılı olamayan 2. Nikolai, sonunda 1917 yılında Duma’nın da çağrısına uyarak tahtı bıraktı.

2. Nikolai 15 Mart 1917’de kardeşinin lehine tahttan feragat etti. Ama onun sandığı gibi taht kardeşi Mihail’e kalmadı. Mihail, tacı reddetti ve Romanov ailesinin saltanatı sona erdi.

TÜM AİLESİYLE BİRLİKTE KURŞUNA DİZİLDİ, YILLAR SONRA AZİZ İLAN EDİLDİ
2. Nikolai, tahttan feragat etmesinin ardından Bolşevikler tarafından önce St. Petersburg yakınlarındaki Çarskoe Selo’da sonra Tobolsk’ta son olarak da Yekaterinburg’da tutuldu.

Sonunda 16- 17 Temmuz gecesi eşi, çocukları, aile doktoru, uşakları ve aşçısıyla birlikte kaldıkları evin bodrum katında kurşuna dizildi.?

Çar ve ailesinin cesetleri, terk edilmiş bir maden ocağında yakıldı, sonra da ormanlık araziye gömüldü.

Cansız bedenlerinden geriye kalanlar 1979 yılında amatör bir arkeolog tarafından bulundu. Ancak SSCB yönetimi bunu 10 yıl gizli tuttu.

Daha sonra 17 Temmuz 1998’de düzenlenen devlet töreniyle Saint Petersburg’daki St. Peter ve Paul Kalesi’ne defnedildi.

2000 yılında 2. Nikolai “aziz” ilan edildi. 2008 yılında da haksız siyasi baskılar sonucunda idam edildiklerine karar verildi ve ailenin itibarı iade edildi. 

KIZI ANASTASIA’NIN ANILARI HALA CANLI 
2. Nikolai ve ailesinin trajik öyküsü birçok romana ve filme de konu oldu.

Özellikle kızı Anastasia’nın katliamdan kurtulduğu fikrinden yola çıkan birçok kitap yazıldı ve film çekildi. Hatat zaman zaman kendisinin Anastasia olduğunu ileri sürenler oldu. Ancak bunların hiçbirinin gerçek olmadığı ortaya çıkarıldı.

KİLİT TEPE İÇİN SAVAŞ

Savaş alanında kritik gelişmeler, Donbas cephesinde yaşanıyor. Bahmut ve Avdiivka yerleşim birimlerini ele geçiren Rus ordusu günde en az 300 can kaybı vermesine rağmen Çasov-Yar kasabasına yönelik saldırılara devam ediyor. Ukrayna Genelkurmay Başkanı Aleksander Sırski cephede durumun vahim olduğunu kabul ederek “Ordumuz Donbas cephesinde bir dizi köyü terk ederek yeni savunma mevzisine çekilmek zorunda kaldı. Ancak Çasov-Yar tepelerini var gücüyle savunmaya devam ediyoruz” açıklamasını yaptı. 247 km yüksekliğindeki Çasov-Yar’ın Rus kuvvetleri tarafından ele geçirilmesi durumunda hakim tepelerden Krematorsk ve Slavyansk şehirlerine yol açılmış olacak. Böylece Rusya yaz aylarında bu tepelerden yoğun topçu desteğiyle tüm Donbas bölgesini ele geçirme imkânına kavuşabilir.

ZELENSKİ BATI’YI SUÇLADI

Ukrayna lideri Volodimir Zelenski, Rusların doğu cephesinde başarılarının faturasını Batılı müttefiklere keserek, “Müttefiklerimiz son 6 ay boyunca bize askeri yardım sağlamayı geciktirdikleri için cephe bu hale geldi” çıkışında bulundu. Rus ordusunun Donbas cephesinde büyük can kaybı vermesine rağmen ısrarla ilerlemek istemesi Rusya’daki belirli siyasi süreçlere de bağlanıyor. Buna göre mart ayında yeniden Devlet Başkanı seçilen Vladimir Putin, 7 Mayıs’ta yapılacak yemin töreninde ve her yıl 9 Mayıs’ta kutlanan Zafer Bayramı’nda savaş alanındaki başarılarını sergilemek istiyor. Moskova, ayrıca geçtiğimiz hafta ABD Kongresi’nde onaylanan 61 milyar dolarlık askeri yardım Kiev’e ulaşmadan önce kazanımlarını artırmayı hedefliyor.

UKRAYNA, KIRIM KÖPRÜSÜNÜN PEŞİNDE

Rus birlikleri Ukrayna topraklarında her gün birkaç adım bile olsa ilerlemeye devam ederken, Kiev yönetiminin “yenilgi” algısını yıkmak için yeni saldırı hazırlıkları yaptığı düşünülüyor. Askeri uzmanlar, Ukrayna’nın intikam planında BD’nin 61 milyar dolarlık askeri yardımı onaylamasından sonra teslim edeceği 300 km menzilli ATACMS füzeleriyle Kırım Yarımadası’nı hedef alacağına inanıyor.

SALDIRILAR BAŞLADI

Ukrayna ordusu, Kırım’a “büyük saldırının” habercisi olduğuna inanılan nokta operasyonları düzenlemeye başladı bile. Önceki gün Ukrayna’ya ait dron ve füzeler Kırım’ın hava savunmasının sağlandığı “Tarhankut” hava üssünü vurdu. Ukrayna ayrıca yarımadadaki 5 Rus askeri havalimanını hedef alan harekâtlar başlattı. Önümüzdeki birkaç gün içerisinde önce bölgede konuşlı Rus hava gücünün etkisiz hale getirileceği, sonra ATACMS füzeleriyle Kırım köprüsünün imha edileceği iddia ediliyor. Kiev yönetimi de işgal altındaki Kırım’da köprüyü “yasal hedef” olarak gördüklerini her fırsatta dile getiriyor.

ABD KİEV İÇİN AÇIK ARTIRMADA SAVAŞ UÇAĞI ALDI

ABD, Kazakistan’ın açık artırma ile sattığı Sovyet döneminden kalma 117 adet MiG-31, MiG-27, MiG-29 ve Su-24 savaş uçağının 81’ini satın aldı. Rus haber sitesi Reporter ve Insider’ın Ukrayna edisyonunun haberine göre Washington, söz konusu satın alımı offshore şirketler aracılığıyla gerçekleştirdi. Satın almanın nedeni açıklanmazken aynı uçak modellerinin tamamı Ukrayna ordusu için hizmet vermesinden dolayı, bunların Kiev’e devredileceği değerlendiriliyor.

YEDEK PARÇA NİYETİNE

Bir diğer iddia da Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin uçakların yedek parçalarını kullanacağı, gövdelerini de havaalanlarında tuzak olarak yerleştireceği yönünde. Satışların açıklanan bedeli ise 1.5 milyon dolar (yaklaşık 50 milyon TL) olarak açıklandı. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, aralık ayında gerçekleştirdiği Almanya ziyaretinde ülkesinin Rusya’ya yaptırımlar konusunda yardımcı olmayacağının garantisini vermiş, Kazakistan’ın yaptırım rejimine uyacağını açık bir şekilde ifade etmişti.

HAVA SAVUNMASI

Rusya’nın Ukrayna’ya yapacağı her hava saldırısı sivillerle birlikte ve enerji santralleri gibi kritik altyapının korunması açısından hayati önem taşıyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ülkesine yalnızca bu yıl yaklaşık 1.200 Rus füzesi,1.500’den fazla insansız hava aracı ve 8.500 güdümlü bomba saldırısı yapıldığını söyledi.

Ukrayna, omuzdan fırlatılan kısa menzilli Stinger gibi füzelerden, gelişmiş ve son derece pahalı Patriotlara kadar Batı’nın sağladığı hava savunma sistemlerine sahip. Ancak Zelenski, Patriot veya eşdeğerde yedi tane daha hava savunma sistemine ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Rusya’nın elinde dönüştürülmüş S-300 ve S-400’ler, balistik ve seyir füzeleri ile İran yapımı yüzlerce Şahed-136 silahlı hava aracı bulunuyor. Bunların çoklu olarak atıldığı saldırılara karşı savunma yapabilmek çok zor.
Saldıran ülkeler için hava savunmasını aşabilmenin en klasik taktiği, çok sayıda mühimmatı aynı anda fırlatarak, radar sistemlerini boğmak ve savunma füzesi stoklarını tüketmek.

ORTA VE UZUN MENZİLLİ FÜZELER

Hava saldırıları bir yana, karada süren savaşın gidişatı da hayati önemde.

Ekim ayından bu yana Ukrayna, büyük ölçüde topçu eksikliği nedeniyle doğudaki topraklarının yaklaşık 583 kilometre karesini Rus güçlerine kaptırdı.

Yüksek Hareket Kabiliyetli Topçu Roket Sistemi (HIMARS), mobil platformlardan güdümlü mühimmat fırlatma kabiliyeti ile Ukrayna ordusuna avantaj sağlamıştı.

Bu sistemler hızlı şekilde kurulup, ateşlenip, Rus ordusu yerini belirlemeden konum değiştirebiliyor. Bu askeri yardım paketinde Ukrayna’ya daha fazla HIMARS sistemi yanında tank ve Bradley tipi mayına dayanıklı piyade araçlarının sağlanmasını bekleyebiliriz.

ABD, ATACMS füze sisteminin uzun menzilli versiyonunu da Ukrayna ordusuna vermeye hazır olduğunu kaydediyor.

Bir önceki ATACMS füze sistemi versiyonu, 2023 sonlarında Ukrayna’ya sağlanmıştı. Ancak yeni versiyonda bu füze sisteminin menzili ikiye katlanıyor ve 300 kilometreye çıkıyor.

ATACMS füzelerinin sağladığı kabiliyet, Kiev’in Kırım’da bulunan ve hava unsurları ile korunan deniz üssüne saldırı imkanı veriyor.

TOP MERMİLERİ

Savaşın olmazsa olmazı mermilerin önemini es geçmeyelim.

Ukrayna’ya sağlanan M777 obüsleri 155 mm’lik top mermileri ateşliyor.

ABD, işgalin başladığı Şubat 2022’den bu yana Ukrayna’ya 2 milyon obüs mermisi gönderdi. Muhtemelen bu son pakette daha fazlası sayıda 155 mm’lik mermi gönderilecek.

Washington, silahların oraya hızlı bir şekilde ulaşmasını sağlayacak “güçlü bir tedarik ağına” sahip.

Pentagon Sözcüsü Tümgeneral Pat Ryder geçen hafta gazetecilere “Geçmişte olduğu gibi birkaç gün içinde harekete geçebiliriz” dedi.

Silahlar muhtemelen Ukrayna sınırına yakın bir yere nakledilecek. Ordunun sınırda teslim alınan silahları gerekli noktalara sevk etmesi gerek.

Ancak Rus kuvvetleri doğuda saldırılarını sürdürürken bu sevkiyatın, özellikle de topçu teçhizatının cephe hattına ulaştırılması günler, hatta haftalar sürebilir.

F-16 SAVAŞ UÇAKLARI

Bu yardım paketinden önce anlaşmaları yapılmış olsa da bahsedilmesi gerekiyor çünkü hizmete girmeleri yakın
Ukraynalı savaş uçağı pilotlarına, Romanya’da verilen F-16 eğitimi sürüyor.

F-16 savaş uçakları, gelişmiş havadan havaya ve havadan karaya saldırı kabiliyetleri ile Ukrayna hava savunmasını güçlendirecek.

Danimarka, Hollanda ve ABD, “Engerek” adı verilen bu uçakların bir düzineden oluşan ilk partisini birkaç ay içinde Ukrayna’ya teslim edebilir.

Bu jetler, sahadaki durumu Ukrayna lehine değiştirmeyebilir ama Kiev’in savunma hattına büyük güç katacakları kesin.

Moskova, F-16’ların sahada fark yaratmayacağını ve Rus kuvvetleri tarafından vurulacaklarını söyleyerek bu teslimatı hafife alan açıklamalar yapıyor.

SAHAYI DEĞİŞTİRECEK Mİ

ABD Kongresi’mde Cumhuriyetçi kanat uzun süredir Ukrayna’ya yapılacak yardımları engelliyordu. Kiev yönetimine en son yardım tasarısı yaklaşık 1.5 yıl önce geçmiş ve Pentagon’un elinde Ukrayna’ya gönderebilmek için bütçe kalmamıştı. Bu sebeple silah sevkiyatları durma noktasına gelmişti. Geçen süre içinde Ukrayna ciddi bir mühimmat sorunu yaşarken, Rus birlikleri cephede stratejik avantajı ele geçirmişti. Pentagon, ilk silah sevkiyatı için kolları sıvadı. ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, bürokratik sürece takılmadan hızla ilerleyebilecek, içerisinde top mermileri ve hava savunma sistemleri bulunan bir ABD mühimmat paketi hazırlıyor. ABD yetkilileri tam olarak hangi sistemlerin Ukrayna’ya sevk edileceğini açıklamasa da Amerikan basınına konuşan yetkililer, yardımlar sonrası sahada “gözle görülür bir değişiklik” beklendiğini belirtiyor.

Mühimmat eksikliği yaşayan Ukrayna ordusu son aylarda cephede zorlanıyor.

‘EVLATLARIMIZ YERİNE KURŞUN’

Cumhuriyetçi Parti içinde aylardır çatlağa sebep olan ve çok tartışılan yardım paketlerini oylamaya sunarak siyasi kariyerini tehlikeye atan Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Başkanı Johnson, oylamadan sonra yaptığı açıklamada kararını savunarak “yurtdışındaki çatışmalara kendi evlatlarımızı göndermektense kurşun göndermeyi tercih ederiz” dedi.

KİEV’DEN TEŞEKKÜR MOSKOVA’DAN TEPKİ

– Uzun zamandır yardım paketini bekleyen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, oylama sonrası ABD’ye teşekkür etti. Yardımın geçirilmesinin “çok anlamlı” olduğunu belirten Ukrayna lideri, cephelerde savaşan Ukraynalı askerlerin ve bombardıman altındaki Ukrayna köylerinin bunu hissedeceğini söyledi. Zelenski, “bizzat Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson’a ve tıpkı bizim Ukrayna’da inandığımız gibi Rus kötülüğünün kazanmaması gerektiğine inanan tüm Amerikalı kalplere teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı. Rusya cephesinden ise oylamaya tepki geldi. Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, “Kiev rejimi daha fazla Ukraynalıyı öldürerek ABD’yi daha da zenginleştirecek ve Ukrayna’yı daha da mahvedecek” dedi. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova ise ABD’nin yardım paketini onaylamasının dünyadaki krizleri daha da kötüleştireceğini savundu.

Volodimir Zelenski

İSRAİL’E DE SİLAH YAĞACAK

– Yardım paketi kapsamında İsrail’e de yüklü miktarda askeri yardım yapılması öngörülüyor. Bu silah yardımları içerisinde Demir Kubbe ve Davud’un Sapanı isimli füze savunma sistemlerine 4 milyar dolar, Demir Işın hava savunma sistemine 1.2 milyar dolar, çeşitli gelişmiş silah sistemleri ve savunma ürünlerine 3.5 milyar dolar, top mermileri ile kritik mühimmatlar için 1 milyar dolar ve ABD’nin İsrail’e kendi stoğundan sağladığı savunma sanayi ürünlerini yenilemek için 4.4 milyar dolar ayrıldı. Ayrıca ABD ordusunun bölgedeki faaliyetlerini sürdürmesi ve genişletmesi için ise 2.4 milyar dolar ayrılacak.

BBC: SAVAŞTA EN AZ 50 BİN RUS ASKERİ ÖLDÜ

İngiliz kamu yayıncısı BBC, bağımsız medya grubu Mediazona ve gönüllülerle birlikte savaşın başladığı Şubat 2022’den bu yana yürüttüğü araştırmayla Ukrayna’da bugüne kadar 50 binden fazla Rus askerinin öldüğünü belirledi. Çalışma için, Rusya genelinde 70 mezarlıkta, savaşın ardından kazılan yeni askeri mezarlar sayıldı.

Ayrıca havadan çekilen görüntülerle mezarlıkların ne ölçüde genişlediği incelendi. Fotoğraf ve videoların yanı sıra sahada yapılan sayımlar ile yeni mezarların çoğunun Ukrayna’da öldürülen Rus asker ve subaylarına ait olduğu tespit edildi. Bulgulara göre, savaşın ikinci yılında 27 bin 300, toplamda ise 50 binden fazla Rus askeri hayatını kaybetti. Bu rakam, Moskova tarafından Eylül 2022’de açıklanan tek resmi ölüm rakamından sekiz kat daha fazla. Analizin çatışmaların en şiddetli olduğu doğu Ukrayna’da Donetsk ve Luhansk’taki ölümleri içermemesi nedeniyle gerçek sayının çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.

Rusya’daki mezarlıklardaki yeni mezarlar ise birçok askerin isminin öğrenilmesine yardımcı oldu. Yapılan incelemelerde savaşın ikinci yılında 27 bin 300’den fazla Rus askerinin öldüğü tespit edildi.

Rusya bu bulgulara ilişkin yorum yapmayı reddetti. Rusya’nın Ukrayna’da uyguladığı ve Ukrayna güçlerini yıpratmak ve bulundukları bölgeleri açığa çıkarmak için durmaksızın asker gönderme stratejisine “kıyma makinesi” deniyor.

Moskova savaşın başlangıcından bu yana sadece Eylül 2022’de ölü sayısına ilişkin bir açıklama yapmıştı.

BBC’nin 50 bin tespiti bu sayıdan 8 kat fazla. Gerçek ölü sayısının bundan daha yüksek de olabilir. BBC verileri, Ukrayna’nın doğusunda Rus işgali altındaki Donetsk ve Luhansk’taki milis gruplar arasındaki ölümleri kapsamıyor.

Bunlar da eklenseydi Rus kayıpları çok daha yüksek olurdu. Öte yandan Ukrayna da ölü sayısına ilişkin çok fazla bilgi paylaşmıyor.

Şubat ayında Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy 31 bin Ukraynalı askerin öldürüldüğünü söylemişti. Ancak ABD istihbaratına dayanan tahminler daha fazla kayıp olduğuna işaret ediyor.

‘KIYMA MAKİNESİ’ STRATEJİSİ

BBC ve Mediazona’nın hazırladığı, ölümü doğrulanan Rus askerlerin listesi, Rusya’nın savaş stratejisinde uyguladığı değişikliklerin insani maliyetini gözler önüne seriyor.

Aşağıdaki grafik, Ocak 2023’te Ukrayna’nın Donetsk bölgesinde geniş çaplı bir saldırı başlatan Rus ordusunun kayıplarında keskin bir artış yaşandığını gösteriyor.

Savaş Çalışmaları Enstitüsü (ISW) adlı kuruluşa göre Rusya, Vuhledar şehrini almaya çalışırken “insan dalgasıyla cephe saldırıları” stratejisini uyguladı ancak bu etkisiz oldu.

Kuruluşa göre “Zorlu arazi koşulları, muharebe gücü eksikliği ve Ukrayna güçlerini şaşırtamaması” nedeniyle Rus tarafı ciddi kayıplar yaşadı.

Grafikteki bir diğer önemli artış, 2023 yılının ilkbahar aylarında Bahmut savaşı sırasında paralı asker grubu Wagner’in Rusya’ya şehri ele geçirmek için yardım ettiği zamanda görülebiliyor.

Wagner’in lideri Yevgeni Prigojin, grubun o dönemdeki kaybının 22 bine yakın olduğunu söylemişti. Öte yandan Rusya’nın geçtiğimiz yılın sonbahar aylarında Ukrayna’nın doğusundaki Avdiivka kentini ele geçirdiği dönemde de ölü sayısında artış olmuştu.

BBC ve Mediazona ile birlikte çalışan gönüllüler, savaşın başlangıcından bu yana Rusya’daki 70 mezarlıkta yeni askeri mezarları sayıyor.

Havadan çekilen görüntüler, mezarlıkların önemli ölçüde genişletildiğini gösteriyor. Örneğin Ryazan kentindeki Bogorodskoye mezarlığının üzerinden çekilen bu görüntülerde yepyeni bir alan oluşturulduğunu görebiliyoruz.

Bu yeni mezarların çoğunun Ukrayna’da öldürülen asker ve subaylara ait olduğu düşünülüyor. BBC, savaşın başlangıcından bu yana ölen Rusların en az beşte ikisinin savaştan önce ülkenin ordusuyla hiçbir ilgisi olmayan kişiler olduğunu tahmin ediyor.

Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü’nden (RUSI) Samuel Cranny-Evans, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin başlangıcında oldukça karmaşık askeri operasyonları yürütmek için profesyonel birliklerini kullandığını söylüyor.

Evans, bu askerlerin çoğunun artık ölmüş ya da yaralanmış olabileceğini ve yerlerini gönüllüler, siviller ve mahkumlar gibi az eğitimli ve deneyimsiz kişilerin aldığını belirtiyor.

Bu kişilerin profesyonel askerler kadar etkili olamadığını söyleyen Evans, “Bu yüzden stratejik olarak çok daha basit şeyler yapmaları gerekiyor. Bu da birlikleri genellikle topçu desteğiyle Ukrayna mevzilerine sürmek anlamına geliyor” diyor.

Asker olarak görevlendirilmek üzere cezaevinden çıkarılan mahkumlar, “kıyma makinesi” stratejisinin başarısı için hayati önem taşıyor.

Moskova, Wagner lideri Yevgeni Prigojin’in Haziran 2022’den itibaren cezaevlerinde mahkum toplamaya başlamasına izin vermişti. Bu kişiler daha sonra Rus hükümeti adına özel bir ordunun parçası olarak savaştı.

Wagner, oldukça acımasız ve otoriter bir grup olmakla tanınıyor. Gruba bağlı savaşçıların bazı durumlarda emir almadan geri çekildikleri için öldürüldükleri bile bildiriliyor.

Grup, Moskova ile ilişkilerinin bozulmaya başladığı Şubat 2023’e kadar mahkum alımlarını sürdürdü. O tarihten bu yana ise Rusya Savunma Bakanlığı aynı politikayı yürütüyor.

BBC son analizinde cephede öldürüldüğünü bilinen 9 bin Rus mahkuma odaklandı. Bunların binden fazlasının ne zaman askere alındığı ve ne zaman öldüğü teyit edildi. Wagner yönetiminde bu kişilerin ortalama üç ay hayatta kalabildiği tespit edildi.

Ancak yukarıdaki grafikten de anlaşılacağı üzere, Savunma Bakanlığı tarafından daha sonra askere alınanlar ortalama iki ay hayatta kalabildi.

Bakanlık, ‘Fırtına’ adı verilen ve neredeyse tamamı mahkumlardan oluşan birlikler kurdu. Wagner’in birliklerine benzer şekilde, bunların da genellikle savaşta harcanabilir bir güç muamelesi gördüğü bildiriliyor.

Geçen yıl Reuters’a konuşan ve Fırtına birliğinden bir kişiyle birlikte savaşan bir asker, “Fırtına savaşçıları sadece birer et parçası” ifadelerini kullanmıştı.

Yakın zamanda Fırtına savaşçıları Avdiivka’yı ele geçirmek için aylar süren savaşta etkili oldular. Şehir 8 hafta önce Rusya’nın eline geçti ve Putin için Bahmut’tan bu yana en büyük stratejik ve sembolik savaş zaferi haline geldi.

MAHKUMLAR DOĞRUDAN CEPHEYE GÖNDERİLDİ

Wagner yönetiminde askere alınan mahkumlara savaşa gitmeden önce iki haftalık bir askeri eğitim veriliyordu. Savunma Bakanlığı tarafından görevlendirilen bazı askerlerin ise sözleşmelerinin ilk iki haftasında cephede öldürüldüğü tespit edildi.

BBC’nin görüştüğü savaşçıların aileleri ve halen hayatta olan kişiler, Savunma Bakanlığı’nın mahkumlara verdiği askeri eğitimin yetersiz olduğunu söyledi.

Bir kadın kocasının 8 Nisan’da hapishanede askere alınmak üzere sözleşmesini imzaladığını, üç gün sonra cephede savaştığını ve 21 Nisan’da öldüğünü söyledi.

Bir başka kadın ise cezaevinden doğrudan cepheye gönderilen eşinin ölümünü, oğullarının savaşırken öldüğünü söylemek için iletişime geçmeye çalıştığında öğrendiğini paylaştı.

Kadın, iki çocuğu olan 25 yaşındaki oğlu Vadim’in daha önce eline hiç silah almadığını söyledi.

‘ÖLMEYE HAZIR OLUN’

Wagner tarafından askere alınan mahkumlar genellikle 6 ay savaşmak üzere görevlendiriliyordu. Hayatta kalanlar bu sürenin sonunda özgürlüklerine kavuşuyordu.

Ancak geçtiğimiz Eylül ayından bu yana Savunma Bakanlığı tarafından askere alınanlara ölene ya da savaş bitene kadar savaşmak zorunda oldukları söyleniyor.

BBC’ye konuşanlar, mahkumların akrabalarından üniforma ve bot almak için maddi yardım istediğini paylaştı. Mahkumların gerekli malzemeler ve uygun silahlar olmadan savaşa gönderildiklerine dair haberler de var.

Rus savaş destekçisi ve blog yazarı Vladimir Grubnik Telegram kanalında “Birçok askerin silahları savaşa uygun değildi” ifadelerini kullandı.

Eski mahkumlar, beraber savaştıkları kişilerin ödediği ağır bedeli anlattı.

Fırtına savaşçıları ve yakınları için bilgilerin paylaşıldığı bir internet sitesinde Sergei adlı bir kişi, “Şimdi kayıt yaparsanız ölmeye hazır olun dostum” diyor.

Sergei, Ekim ayından bu yana Fırtına birlikleriyle savaşan eski bir mahkum olduğunu iddia ediyor. İnternet sitesinin bir başka üyesi, beş ay önce 100 askerden oluşan bir Fırtına birliğine katıldığını ve şu anda hayatta olan sadece 38 askerden biri olduğunu söylüyor.

ÖMÜR BOYU HAPİS

Dördü de Tacikistan vatandaşı olan 32 yaşındaki Dalercon Mirzoev, 30 yaşındaki Saidakrami Rachabalizoda, 25 yaşındaki Şemseddin Fariduni ve 19 yaşındaki Muhammedsober Faizov, Moskova Basmanny Bölge Mahkemesi’nde hâkim karşısına çıkarıldı. Ayrı ayrı duruşma salonlarına alınan şüphelilere, “Organize bir grubun üyesi olarak ölümle sonuçlanan terör saldırısı gerçekleştirme” suçlaması yöneltildi. Mahkeme, ömür boyu hapis cezası ile karşı karşıya kalmaları beklenen dört sanığın 22 Mayıs’a kadar cezaevinde tutuklu kalmasına karar verdi. Rus yetkililer saldırıyla bağlantılı olduğundan şüphelenilen yedi kişiyi daha gözaltına almıştı.

DURUŞMADA BAYGINDI

Sanıkların adliye binasına götürülürken ve mahkeme salonunda çekilen görüntüleri dikkat çekti. Rus medyasının sorgu sırasında işkence gördüğünü duyurduğu sanıkların vücutlarının çeşitli yerlerinde şişlikler, morluklar ve yaralar olduğu görülüyor. Sanıklardan Muhammedsober Faizov mahkeme salonuna doktor eşliğinde sedye ile getilirken, duruşma süresince neredeyse baygın halde olduğu bildirildi. Bazı muhabirler Faizov’un yoğun bakımdan çıkarılarak mahkemeye getirildiğini öne sürdü. Rus güvenlik birimleri söz konusu işkencelerin görüntülerini de çeşitli Telegram kanallarından servis etti.

ELEKTRİKLİ İŞKENCE VİDEOSU

Mahkemede yüzünün sağ tarafı sargılı olduğu görülen Rachabalizoda’nın yakalandığında bir kulağının kesildiği videolar dolaşıma girmişti. Telegram’da yayılan bir başka görüntüde ise Şemseddin Fariduni olduğu anlaşılan bir sanığın cinsel organına sorgu sırasında elektrik verildiği anlar görülüyor. Görüntülerde, TA-57 askeri iletişim cihazına ait bir telin, Fariduni’nin mahrem bölgelerine bağlı olduğu anlaşılıyor.

KİM BU SALDIRGANLAR?

– Dalercon Mirzoyev: 32 yaşındaki adam mahkemeye çıkarılan ilk sanıktı. RIA Novosti’ye göre, Tacikistanlı Mirzoyev’in Rusya’nın güneyindeki Sibirya şehri Novosibirsk’te üç aylığına geçici kaydı vardı, ancak bu kaydın süresi dolmuştu.

– Saidakrami Rachabalizoda: İkinci sanık olarak mahkemeye çıktı. Devlet medyası RIA Novosti’ye göre bir tercüman aracılığıyla iletişim kurdu. Rachabalizoda’nın 1994 yılında doğduğu bildirildi.

– Şemseddin Fariduni: Tacikistan’da doğmuş. RIA Novosti’ye göre, Fariduni resmi olarak Rusya’nın Podolsk kentindeki bir fabrikada çalışıyordu ve Krasnogorsk şehrinde kayıtlıydı.

– Muhammadsober Faizov: Faizov işsizdi, daha önce Moskova’nın kuzeydoğusundaki Ivanovo şehrinde bir berber dükkânında çalışıyordu ve bu şehirde kayıtlıydı. 2004 yılında doğduğu söyleniyor.

TERÖR SALDIRISINDA AKSARAY DETAYI

Moskova’da terör eylemini gerçekleştiren dört kişiden ikisinin Rusya’ya Türkiye üzerinden gittikleri iddia ediliyor. Kremlin’e yakın İzvetsiya gazetesinin haberine göre Şemseddin Fariduni ile Dalercon Mirzoev 2024 yılı başından itibaren İstanbul’da bulunmuş. Sanıklardan Fariduni’nin telefonunu inceleyen güvenlik güçleri bu kişinin şubat ve mart ay başlarında İstanbul Fatih’teki Aksaray semtinde bulunduğunun tespit edildiğini aktardı. Haberde ismi açıklanmayan güvenlik servisi görevlisinin görüşüne de yer verilerek, “Yaptığımız ön araştırma sanıkların 3-4 hafta öncesine kadar terör örgütleriyle bağlantıda olmadıklarını gösteriyor” denildi.     (Nerdun HACIOĞLU)

RUSYA’DA RADİKALLEŞTİLER

SALDIRIYI gerçekleştiren teröristlerin, uzun süredir Moskova’da ikamet ettikleri öğrenildi. İkamet sürelerini uzatmak için Türkiye’ye kısa süreliğine giriş-çıkış yaptıkları, Türkiye’yi, Rusya’ya yakın olduğu için tercih ettikleri belirlendi. Saldırgan Saıdakram Rajabalizoda’nın 05 Ocak 2024’te İstanbul’a geldiği, aynı gün İstanbul Fatih’te bulunan bir otele giriş yaptığı, 21 Ocak 2024’te de otelden çıktığı belirlendi. Rajabalizoda’nın diğer saldırgan Fariduni ile 02 Mart 2024 tarihinde İstanbul’dan aynı uçak ile Moskova’ya döndükleri de ortaya çıktı. İki saldırganın da Rusya’da radikalleştiği, Türkiye’de geçirdikleri sürenin “radikalleşme” için yetersiz olduğu değerlendiriliyor.                     (Fevzi KIZILKOYUN / ANKARA)

BATI’DA ENDİŞE: DEAŞ TERÖRÜ HORTLUYOR MU

Rusya’yı sarsan Crocus konser salonu saldırısını DEAŞ’ın Horasan kolunun üstlenmesi, dünyada terör örgütünün saldırılarının tekrar yükseleceği korkusuna yol açtı. Birleşmiş Milletler’in yakın tarihli raporu örgütün internetten yeni militanlar bulduğuna işaret ederken, DEAŞ militanlarının Suriye’deki El Hol kampında tekrar örgütlenme ihtimalinden endişe ediliyor.

İNTERNETTEN MİLİTAN ALIMI

Birleşmiş Milletler’in DEAŞ-Horasan’ın faaliyetlerine ilişkin Ocak ayındaki rapora göre, örgüt geçen yıl Tacikistan ve diğer Orta Asya ülkelerinden militan toplama kampanyası başlattı. BM Güvenlik Konseyi’ne de sunulan rapora göre, DEAŞ-H son bir sene içinde aralarında Tacikistan’ın aşırıcı İslamcı grubu Cemaat Ensarullah’ın eski militanlarının da yer aldığı elemanları, sosyal medyayı kullanarak örgütlemeyi başardı. Örgüt, Afganistan’da 2021’de yönetime gelen Taliban’ın ılımlı hareket ettiğini düşünen militanlar ve diğer yabancı savaşçıları cezbetmek için “kapsayıcı bir işe alım stratejisi” benimsedi.

‘EL HOL SAATLİ BOMBA’

Amerikan Wall Street Journal’ın hazırladığı haberde ise DEAŞ endişesiyle ilgili Suriye’de yaklaşık 44 bin kişinin kaldığı El-Hol kampı işaret edildi. Kampta yakın dönemde yapılan güvenlik taramasında çok sayıda silah ve DEAŞ militanları bulunduğu belirtilen haberde, özellikle Donald Trump’ın tekrar Oval Ofise gelmesi halinde ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi ihtimalinin ortaya çıkabileceğini ve bu durumun tehlikeyi daha da arttırabileceği savunuldu. Haberde eski bir Pentagon görevlisinin, “El-Hol patlamayı bekleyen bir saatli bomba” ifadesi dikkat çekti.

YENİ SEFERBERLİK İLAN EDER Mİ

◊ Rekor oy oranı sonrası Kremlin’in Ukrayna savaşında daha saldırgan bir pozisyona geçebileceği belirtiliyor. Putin’in yeniden seçilmesi sonrası ülke içinde en çok konuşulan konulardan biri yeni bir seferberlik ilanı. Ukrayna’ya yaz ayları için planlanan bir saldırı operasyonu nedeniyle yeniden seferberlik ilan edileceği dedikoduları dolaşırken, Eylül 2022’deki seferberlikten kaçmak için yurtdışına çıkan ve sonra geri dönen birçok Rus’un yeniden ülkeyi terk etmeyi düşündüğü belirtiliyor. Putin’in, “Barış görüşmelerinden yanayız ama sadece düşmanın mermisi bittiği için değil” sözleri de Ukrayna’da kısa vadede müzakere etmeyi düşünmediğinin göstergesi olarak yorumlanıyor.

NATO’YU TEST EDER Mİ

◊  Zafer konuşmasında ilk olarak “ön cephede savaşan” vatandaşlarına teşekkür eden Putin’in cephede el yükseltmek için bir diğer gerekçesi ise NATO’daki birliği test etmek olabilir. Son dönemde Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Ukrayna’ya Batı askerlerinin gönderilmesi seçeneğinin dışlanmaması gerektiği görüşlerine farklı tepkiler gelirken, Putin’in bu görüş ayrılıklarını lehine kullanabileceği ve Ukrayna üstündeki baskıyı arttırarak NATO’nun 5’inci maddeye bağlılığını test edebileceği değerlendirmeleri yapılıyor. Macron’un açıklamaları sorulduğunda, “Modern dünyada her şey mümkün” diyen Putin, Rusya ile NATO’nun doğrudan karşı karşıya geleceği bir çatışmanın “3’üncü Dünya Savaşı’ndan bir adım uzak” olmak olacağını söyledi ve kimsenin bunu istemeyeceğini belirtti.

MUHALİFLERE BASKI artar mı

◊  Putin’in seçimlerden önce kaçındığı bazı hamlelerde daha cesur davranabileceği ve azınlıktaki muhalefete yönelik tutuklamaları arttırarak karşıtları üstündeki baskıyı daha da arttırabileceği değerlendiriliyor.

EKONOMİDE SORU İŞARETLERİ

◊  Rusların endişelerinden biri ise ekonomi. Analistler Kremlin’in savaş sonrası halkı rahatlatmak amacıyla kaynakların çoğunluğun yararına yeniden dağıtıldığını ancak seçim sonrası bu tutumun değişebileceğini söylüyor. Rus ekonomisi son bir yılda Batı yaptırımlarına rağmen yükselişe geçmiş olsa da halk arasında rublede yeni bir değer kaybıyla ithal ürünlerde fiyat artışları ve yüksek vergiler getirilmesi endişesi hâkim. Bu endişenin tüketici hareketlerindeki yansımaları otomotiv sektörü gibi piyasalarda görülebiliyor. Rus medyasına göre ocak-şubat aylarındaki araba satışları önceki yıl aynı döneme göre yüzde 80 oranında arttı.

NAVALNİ İÇİN İLK KEZ KONUŞTU: ‘MAALESEF OLAN OLDU’

Rusya Devlet Başkanı Putin, seçim sonrası yaptığı basın toplantısında geçen ay hapishanede ölü bulunan muhalif siyasetçi Aleksey Navalni’nin ölümüyle ilgili de değerlendirmede bulundu. Uzun süre sonra Navalni’nin ismini anarak konuşması dikkat çeken Putin, Navalni’nin ölmesinden birkaç gün önce Batı’da tutuklu bazı isimlerle kendisinin takas edilmesini kabul ettiğini belirtti. Navalni’nin ölümünün “üzücü bir olay” olduğunu söyleyen Putin, “Ben (tutuklu takasını) ‘kabul ediyorum’ dedim. Tek bir şartım vardı – onu takas edeceğiz ama asla Rusya’ya geri dönmeyecek. Ancak maalesef olan oldu. Bu durumda ne yapabilirsiniz? Hayat böyle” ifadelerini kullandı. Putin’in açıklamalarından önce Navalni’nin Batı ülkelerinde tutuklu olan Kremlin’e yakın bazı isimlerle takas edilmesi yönünde planlar yapıldığına ilişkin haberler çıkmıştı.

TEBRİKLER VE TEPKİLER

4 yılı başbakan olmak üzere 1999’dan bu yana Rusya’yı yöneten Vladimir Putin’in görev süresini 2030’a kadar uzatan seçim sonuçlarına dünyadan farklı tepkiler geldi. Bazı ülkeler Putin’i tebrik ederken, özellikle Batı dünyası ‘göstermelik’ olarak nitelendirdiği seçim sonuçlarını kınadı.

-Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Putin’i telefonla arayarak tebrik etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye ile Rusya ilişkilerindeki olumlu seyrin yeni dönemde artarak devam edeceğine inandığını belirterek, Türkiye’nin Ukrayna’da müzakere masasına dönülmesi konusunda her türlü kolaylaştırıcı rolü oynamaya hazır olduğunu ifade etti.

-Çin Devlet Başkanı Şi Cinping seçim sonrası mesajında doğrudan Putin’e hitap ederek, “Yeniden seçiminiz Rus halkının size olan desteğini göstermektedir. Rusya’nın sizin liderliğinizde ulusal gelişme ve ilerlemede daha büyük başarılar elde edeceğine inanıyorum” ifadelerini kullandı.

-İran Devlet Başkanı İbrahim Reisi, devlet medyasında aktarılan mesajında Putin’i seçim galibiyetinden ötürü tebrik etti.

-Hindistan lideri Narendra Modi de Putin’i tebrik ederek, “Hindistan ve Rusya arasındaki özel ve ayrıcalıklı stratejik ortaklığı önümüdeki yıllarda daha da güçlendirmeyi dört gözle bekliyorum” dedi.

-Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, yayımladığı video mesajında sonuçların “meşru olmadığını” savundu. Zelenski Putin’i kast ederek, “Herkes anlamalı ki, bu adam tarihteki diğerleri gibi güç hastalığına yakalanmıştır” dedi.

-AB Yüksek Temsilcisi Josep Borrell de sosyal medyadan bir mesaj yayımlayarak, Rusya’daki seçimlerin “adil ve özgür” olmadığını savundu.

– Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü de seçimlerin “ne adil ne de özgür” olduğunu belirtirken, “Putin’in rakiplerini ya hapse attığını ya da kendisine karşı yarışmalarını engellediğini” söyledi.

‘RUSYA KIRIM’IN KİMLİĞİNİ DEĞİŞTİRİYOR’

ULUSLARARASI Af Örgütü (Amnesty International) Rusya’nın on yıl önce Kırım’ı ilhak etmesinden beri bölgede Ukraynalı kimliğini bastırmaya çalıştığını belirtti. Örgütün raporuna göre, Rus yetkililer eğitim, din, medya ve yargı sisteminde kısıtlama uygulayarak Kırım Tatar kimliğini bastırıyor. Raporda ayrıca Kırım sakinlerinin “insan haklarından, temel hizmetlere erişimden mahrum kalma ve hatta sınır dışı edilme tehdidiyle” Rus pasaportlarını kabul etmek zorunda kaldıkları da belirtildi. Moskova, benzer yöntemleri 2022’de başlayan Ukrayna savaşında işgal ettiği bölgelerde de kullanıyor. Örgüt, Ukrayna’nın Zaporijye ve Herson bölgelerinin işgal altındaki kısmındaki okullarda “Rus yetkililerin uyguladığı beyin yıkama ve baskının” belgelendiğini de kaydetti. Raporda, Rusya’nın bağımsız izleme gruplarının mevcut olmasını reddetmesi yüzünden insan hakları ihlallerine ilişkin soruşturmaların yetersiz kaldığı belirtildi.

TRUDEAU’DAN DESTEK

Kanada Başbakanı Justin Trudeau da verdiği mesajda iki yıldır Ukrayna’nın Rus işgali altında bulunduğunun altını çizerek “İki yıl önce Putin savaşı seçti ve Ukrayna’yı işgal ederek Ukrayna halkına tarifsiz şiddet ve vahşet uyguladı. İki yıl sonra bir şeyi çok açık bir şekilde belirtmek istiyorum: Kanada’nın Ukrayna’ya olan desteği sarsılmaz ve kesin olmaya devam ediyor” şeklinde konuştu.

‘CESARETİNİZİ ASLA KAYBETMEYİN’

Ukrayna’ya destek mesajı veren isimler arasında NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg de vardı. “Asla vazgeçmeyin” diyen Stoltenberg, Ukraynalılara hitaben yaptığı konuşmada “Cesaretinizi kaybetmeyin” çağrısında bulundu. NATO üyesi devletlerinin yakın zamanda ‘milyarlarca dolar değerinde’ askeri yardım vaatlerine dikkat çeken İttifak lideri, Kiev’in İttifak’a katılımının her zamankinden yakın olduğunu dile getirdi.

DIŞ YARDIMLA DAYANIYOR

İtalya Başbakanı Meloni’nin ev sahipliğini yaptığı G7 zirvesi, Kiev’de videokonferansla gerçekleştirildi. Zelenski’nin de konuşma yaptığı zirvenin ardından yayınlanan ortak bildiride G7 grubu ülkeler (İtalya, Kanada, Almanya, Fransa, İngiltere, ABD, Japonya) “Rusya’nın gelir kaynaklarına müdahale ederek savaş makinesini inşa etme çabalarını engellemeye devam edeceklerini” bildirdi. Ukrayna iki yıldır savunmasını tamamen Batı’dan gelen yardımlarla kurdu. İngiltere, ABD ve AB’nin destekleriyle Rusya’ya karşı mücadele eden Kiev, daha fazla askeri yardıma ihtiyacı olduğunu vurguluyor. Öte yandan Ukrayna’ya vadedilen askeri ve finansal desteklerin sağlanması konusu, ABD Kongresi’ndeki Demokratlar ile Cumhuriyetçilerin yanı sıra bazı AB üyelerini de karşı karşıya getirmiş durumda. Savaşın başlamasından bu yana ülkeye yapılan uluslararası yardım 170 milyar Euro’yu aştı. ABD’li uzmanlar da savaşın Moskova’ya maliyetinin 211 milyar dolar olduğunu öne sürdü.

MELONİ’DEN İLGİNÇ YORUM: HAMAS, RUSYA’DAN ESİNLENDİ

İTALYA Başbakanı Giorgia Meloni, Kiev ziyareti öncesi İtalyan medyasına verdiği röportajda Rusya’nın 2022’deki Ukrayna işgalinin Hamas’ın 7 Ekim’de İsrail’in güneyinde gerçekleştirdiği katliamlara zemin hazırladığını öne sürdü. “Rusya Ukrayna’yı işgal etmemiş olsaydı, büyük olasılıkla Hamas İsrail’e karşı böyle bir saldırı başlatmazdı” ifadesini kullanan Meloni, “Uluslararası hukukun, üstelik Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi bir üyesi tarafından bu kadar ciddi bir şekilde çiğnenmesinin, Ortadoğu’dan Balkanlar’a kadar dünyanın diğer bölge ve coğrafyalarında peş peşe sonuçlar doğurması kaçınılmazdı” ifadelerini kullandı. İtalyan Başbakan, Ukrayna’da uluslararası hukukun yeniden tesis edilmemesi halinde, çatışmaların dünyanın farklı bölgelerinde artmaya devam edeceğini öne sürdü.

Bilgi Notu: Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, savaşın başlamasından bu yana 10 bin 65 sivil hayatını kaybetti, 18 bin 679 sivil yaralandı. Diğer yandan milyonlarca insan yerinden edildi. BM verilerine göre 6 milyon 479 bin 700 Ukraynalı, savaş nedeniyle hala yurtdışında bulunuyor.

1- AVRUPALILAR METAL YORGUNU

Avrupalı liderler Rus işgaline direnen Ukrayna’ya askeri desteği sürdürse de ABD’nin pozisyonu soru işaretlerine yol açıyor. Beyaz Saray’ın yardım konusunda Kongre’yi ikna edememesi ve ABD’de Rus lider Putin’le arası iyi Donald Trump’ın seçimi kazanma ihtimali, Avrupa kamuoyunu da etkilemişe benziyor. Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nin yaptırdığı ankete göre Avrupalıların sadece yüzde 10’u, Ukrayna’nın Rusya’ya karşı askeri bir zafer kazanabileceğine inanıyor.

2- PUTİN Mİ KAZANIYOR

Savaşın cephelerinde uzun süredir devam eden hareketsizlik hali Avdivka’nın Rus askerleri tarafından ele geçirilmesiyle değişti. Rusya’nın Mayıs 2023’te Bahmut’u ele geçirmesinden beri elde ettiği en büyük zafer olarak gösterildi. Rus işgali altındaki Donetsk kentinin 15 kilometre kuzeyindeki Avdivka, uzmanlara göre Rusya’nın stratejik ilerlemesi için çok önemli olarak belirtiliyor.

3- YÜZLERCE ASKER ESİR DÜŞMÜŞ OLABİLİR

New York Times’ın haberine göre Avdivka’yı ele geçiren Rus ordusu, yüzlerce Ukrayna askerini esir aldı. Haberde Ukrayna ordusunun Avdivka’dan düzenli olarak geri çekilemediği ve yüzlerce askerin esir düştüğü aktarılırken 850 ila bin Ukrayna askerinin kayıp durumda olduğu ifade edildi. Askeri uzmanlar geri çekilmenin kötü planlandığını ve çok geç başladığını, sonuç olarak ağır kayıplara neden olduğunu belirtti.

4- RUSLAR DİNYEPER’İ AŞAR MI

Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu, Avdika’dan sonra Dinyeper Nehri kıyılarındaki Krynky köyünü de Ukrayna ordusundan ele geçirdiklerini duyurdu. Ruslar için Dinyeper Nehri’nin batısına geçmek için çok stratejik bir konumda olan köy, Ukrayna ordusu tarafından Kasım 2023’te geri alınmış ve Rus kontrolündeki bölgelere ilerleme noktasında üs olarak kullanılmaya başlanmıştı. Ukrayna ordusu ise Şoygu’yu yalanlayarak, Rusya’nın iddialarının gerçeği yansıtmadığını duyurdu.

5- KİEV HAYAL KIRIKLIĞI İÇİNDE

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Batılı müttefiklerinden silah sevkıyatının gecikmesinin Rusya’nın işine yaradığını ve savaşın bazı bölgelerde çok zorlu hale geldiğini söyledi. Ukrayna birliklerinin topçu, hava savunma sistemleri ve uzun menzilli silahlar konusunda ciddi bir eksiklik hissettiğini belirten Ukrayna lideri Volodimir Zelenski, düş kırıklığını dile getirdi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmytro Kuleba “Ukrayna askerleri kendilerini feda edip ölmek zorunda kalıyor, çünkü Batılı ülkeler hâlâ hangi kararların verileceğine dair tartışmalar yürütüyor. İhtiyacımız olan top mermileri bize verilseydi, şehri kaybetmezdik” ifadesini kullandı.

6- DESTEKLEMENİN BİR YOLUNU BULMALIYIZ

Geçen haftasonu Almanya’daki Münih Güvenlik Konferansı’nda Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile bir araya gelen ABD’li Demokrat Senatör Sheldon Whitehouse, savaşla ilgili itiraf gibi açıklamalarda bulundu. “Rusya yükselişte ise Ukrayna çöküşte, Kiev bir moral çöküntüsüne doğru gidiyor” ifadesini kullanan Amerikalı siyasetçi, ABD Kongresi, Ukrayna’ya daha fazla silah göndermek için harekete geçene kadar Ukraynalı askerlere yardım etmenin yolunu bulmaları gerektiğini söyledi.

7- RUSYA’NIN DA SIKINTILARI VAR

Ukrayna’nın askeri istihbarat şefi Kirilo Budanov, Wall Street Journal gazetesine verdiği röportajda Ukrayna’nın mühimmat sıkıntısı çektiğini, diğer yanda Rusya’nın da sorunlar yaşadığını öne sürdü. Budanov, Rus ordusunun işgalin ilk yılında büyük ölçüde yok edildiğini, şu an üretebildiğinden daha fazla top mermisi kullandığını ve sahadaki tanklarının çoğunun eski olduğunu belirtti. Budanov, cephedeki duruma pozitif yaklaşarak, Rusya’nın bu yıl Donetsk ve Lugansk’ı tamamını ele geçirme hedefine ulaşmada zorlanacağını iddia etti.

Açıklamada, olay yerine çağrılan acil sağlık ekibinin Navalni’ye müdahale etmesine rağmen sonuç alınamadığı aktarıldı. Interfax’ın yerel bir hastaneye dayandırdığı habere göre ise, Rus sağlık görevlileri ölmeden önce Navalni’yi hayata döndürmek için yarım saatten fazla zaman harcadı.

KREMLİN: BİLGİMİZ YOK

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in en sert muhaliflerinden olan 47 yaşındaki Navalni, geçtiğimiz aylarda Kuzey Kutup Dairesi’nin yaklaşık 60 km kuzeyindeki Yamalo-Nenets bölgesinde bir cezaevine nakledilmişti. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, “Ölüm nedeni ile ilgili bilgimiz yok” açıklaması yaparken konuyla ilgili Putin’in bilgilendirildiğini belirtti. Bazı Rus kaynaklar, sebebin pıhtı atması olduğunu iddia etti.

‘CİNAYET İTİRAFI GİBİ’

Navalni’nin özel kalemi Leonid Volkov, hapishane teşkilatından gelen açıklamanın bir cinayet itirafı olarak yorumlanabileceğini söyledi. Rusya’nın bağımsız gazetesi Novaya Gazeta’nın genel yayın yönetmeni, Nobel Barış Ödülü sahibi Dmitry Muratov, Navalni’nin ölümünü ‘cinayet’ olarak nitelendirerek, muhalif ismin ölümüne hapishanede gördüğü sert muamelenin yol açtığına inandığı belirtti. Rus muhalifin avukatlarından Nikolaos Gazeas da Navalni’nin perşembe günü duruşmaya katıldığını, durumunun iyi olduğunu ve bu nedenle ölüm haberine şaşırdığını dile getirdi.

DURUŞMADA NEŞELİYDİ

Gazeas’ın bahsettiği duruşmaya dair video kaydı sosyal medyada da paylaşıldı. Söz konusu kayıtta, Navalni’nin sağlıklı ve neşeli olduğu, hatta şaka bile yaptığı görülüyor. Muhalif politikacının annesi Lyudmila Navalnaya da sosyal medyada yaptığı açıklamada, “Hiçbir taziye duymak istemiyorum. Onu pazartesi hapishanede gördüm. Sağlıklı ve mutluydu” ifadelerini kullandı. Navalni’nin vefatıyla ilgili ailesine henüz resmi bilgilendirilme yapılmadığı belirtildi.

SEÇİMDEN HEMEN ÖNCE

Navalni’nin ölüm haberini Münih Güvenlik Konferansı’na katılmak için gittiği Almanya’da öğrenen eşi Yulia Navalnaya, gözyaşları içinde “Rusya’daki korkunç rejimle mücadele etme” çağrısında bulundu. Öte yandan Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zakharova, Navalni’nin ölümünden Moskova’yı sorumlu tutan Batılı liderlere, “Henüz adli tıp incelemesi yok ama Batı’nın sonuçları hazır” diyerek tepki gösterdi. Rus muhalifin ölümünün, 15-17 Mart tarihlerinde düzenlenmesi planlanan devlet başkanlığı seçiminin öncesinde gerçekleşmesi dikkat çekti.

DÜNYA AYAĞA KALKTI
BATI RUSYA’YI SUÇLADI

Batılı liderler, muhalif lider Navalni’nin hapiste ölümünden Rusya’yı sorumlu tuttu. Pek çok ülkede Rusya konsoloslukları önünde protesto düzenlendi, Navalni için çiçekler bırakıldı.

* ABD Başkanı Joe Biden: Beyaz Saray’da bir basın toplantısı düzenleyen ABD lideri, Navalni’nin “cesaretinin unutulmayacağını” söyledi. Biden, “Navalni’ye tam olarak ne olduğunu bilmediklerini” ancak ölümünden “Putin ve onun haydutlarının sorumlu olduğunu” kaydetti. ABD lideri, Ukrayna’ya askeri yardım paketinin onay beklediği Temsilciler Meclisi’ne de bir an önce finansmanı onaylama çağrısında bulundu. 2021 yılında “Navalni hapiste ölecek olursa bunun Rusya için yıkıcı sonuçları olur” diyen Biden, basın toplantısında bu ifadesinin sorulması üzerine “Bu 3 yıl önceydi, o günden bugüne Rusya birçok yıkıcı sonuçla yüzleşti” yanıtını verdi.

* NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg: “Navalni’nin ölüm haberinden derin üzüntü duydum. Rusya Navalni’nin ölümüyle ilgili tüm soruları yanıtlamalı. Tıpkı Navalni gibi demokrasi ve özgürlüğe inanan herkesi desteklemeye kararlıyız.”

* AB Konseyi Başkanı Charles Michel: “Aleksey Navalni özgürlük ve demokrasi değerleri için savaştı. İdealleri için nihai fedakârlığı gösterdi. Avrupa Birliği onun trajik ölümünden yalnızca Rus rejimini sorumlu tutuyor.”

* Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski: “Açık bir şekilde Navalni, Putin tarafından öldürüldü. Bu neden Putin’in her şeyini kaybetmesi ve eylemlerinden sorumlu tutulması gerektiğini gösteriyor.”

* Almanya Başbakanı Olaf Scholz: “Navalni, Rusya’da özgürlük ve demokrasiyi savunuyordu ve görünüşe göre cesaretinin bedeli hayatı oldu. Bu korkunç haber Rusya’nın nasıl değiştiğini ve Moskova’da ne tür bir rejim olduğunu bir kez daha gösteriyor.”

KİMDİR BU NAVALNİ
4 YIL ÖNCE SİNİR GAZIYLA ZEHİRLENMİŞTİ

* Aleksey Anatolyeviç Navalni 4 Haziran 1976’da Rusya’nın Butin kentinde dünyaya geldi. Babası Sovyet subayı, annesi ise ekonomistti.

ÇERNOBİL’DE BÜYÜDÜ

* Moskova civarındaki askeri lojmanlarda büyüyen Navalni, yazları ise Çernobil kırsalında yaşayan büyük ebeveynlerinin yanında geçirirdi. 1986’da Çernobil nükleer faciası sonrası ailesi oradan tahliye edilmişti.

* Moskova’da hukuk ve ekonomi okudu. Liberal demokrasi ve piyasa ekonomisini savunan Yabloko siyasi partisine katıldı.

YOLSUZLUĞA BAYRAK AÇTI

* 2008’de Navalni, kamu kurumlarındaki yolsuzluğa bayrak açtı. İnternet sitesi açarak kamu ihalelelerine nasıl hile karıştığını gözler önüne serdi. 2011 Aralık ayında yapılan parlamenter seçimlere hile karıştığı iddialarının ardından büyük protesto gösterileri başlattı.

* 2013’te Moskova belediye başkanlığı için adaylığını açıkladığında ertesi gün zimmet iddiasıyla suçlu bulundu, 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Temyiz süreci devam ederken seçimlere katılmasına izin verilen Navalni yarışta ikinci oldu.

SİYASİ YASAK GELDİ

* Temyiz mahkemesi alt mahkemenin kararını onaylarken, hapis cezasını tecil ederek serbest kalmasını sağladı. Navalni’nin seçilme hakkı elinden alınmıştı, ancak diğer siyasi aktivitelerini sürdürebilecekti.

* 2018’de Navalni, Putin’e karşı başkanlık seçimlerine katılmak istediğinde hakkındaki tecilli hapis cezası nedeniyle izin çıkmadı. Navalni de destekçilerine boykot çağrısı yaptı.

ALMANYA’DA TEDAVİ GÖRDÜ

* 2020’de yerel seçim kampanyasını yürütmek için Sibirya’ya gitmişti. Tomsk’tan Moskova’ya dönerken uçakta hastalandı ve Sovyetlerin geliştirdiği, “Noviçok” diye anılan sinir gazına maruz kalarak zehirlendiği ortaya çıktı.

* Ailesi tedavi için Almanya’nın başkenti Berlin’e götürürken Navalni, saldırının arkasında Rus istihbaratının olduğunu iddia etti. 2021’de Rusya’ya geri döndüğünde, şartlı tahliye kurallarına uymadığı gerekçesiyle üç buçuk yıl hapis cezasını çekmek üzere tutuklandı. Ayrıca sahtekârlık ve adaleti yanıltmak suçlamasıyla 9 yıl ağır hapis cezasına daha çarptırıldı. Bu arada Navalni’nin zehirlenmesini konu alan belgesel, 2023 yılında hem Oscar hem de BAFTA ödülü kazandı.

KUTUPLARA SÜRÜLDÜ

* Moskova’nın 240 km doğusundaki Melekhovo’daki kötü şöhretli IK-6 maksimum güvenlikli cezaevine gönderildi, hücre cezasına çarptırıldı.

* 2023 aralık ayında avukatı, cezaevi kayıtlarından nerede olduğunu anlayamadığını, kayıp olduğunu açıkladı. Günler sonra Kutup bölgesindeki bir cezaevine yollandığı ortaya çıktı.

2 BİN 100 TREN VAGONU

Bu barikatın, Ukrayna’nın karşı saldırısını yavaşlatmak için savunma tahkimatı olduğu düşünülüyor. İnternette “Çar treni” olarak adlandırılan uydu görüntülerine bakıldığında Donetsk bölgesindeki Olenivka ile Volnovakha arasında zincir halinde yerleştirilmiş yüzlerce yük vagonu görülüyor. Askeri Telegram kanalı Deep State’e göre, barikatın çoğunluğu Ukrayna’nın işgal altındaki diğer bölgelerinden alınan demiryolu araçları olmak üzere 2 bin 100 vagondan oluşuyor.

CEPHEYE 6.5 KM UZAKTA

ABD merkezli düşünce kuruluşu Savaş Çalışmaları Enstitüsü’nün (ISW) aktardığına göre Rus kuvvetlerinin, Ukrayna’nın karşı saldırı başlatmasından kısa bir süre sonra temmuz ayında geçici savunma hattı oluşturmaya başladığı biliniyor. Tren barikatının Rusya’nın işgal ettiği topraklarda bulunduğu ve cephe hattına yaklaşık 6.5 km uzaklıkta olduğu anlaşılıyor.

YENİ HEDEF AVDİYİVKA

Rusya, Ukrayna savaşında şu günlerde Donetsk’teki Avdiyivka’ya yükleniyor. Aralık ayında Marinka kasabasını alan Rusya baskıyı arttırırken Ukrayna’nın ‘doğu kalesi’ olarak bilinen Avdiyivka’da hem insan gücü hem de mühimmat sıkıntısı yaşanıyor. 

RUSYA ‘HİPERSONİK FÜZE KULLANDI’ İDDİASI

Rusya’nın geçen hafta Ukrayna’nın başkenti Kiev’i hipersonik Zirkon füzeleriyle vurduğu iddia edildi. Kiev Adli İncelemeler Bilimsel Araştırma Enstitüsü Müdürü Oleksandr Ruvin, Telegram kanalındaki açıklamasında, enstitünün 7 Şubat’taki bir Rus saldırısından kalan füze parçalarının ön analizini tamamladığını söyledi. Füze enkazına ait olduğu iddia edilen ve belirli işaretleri gösteren bir videoyu da paylaşan Ruvin, “Burada 3M22 Zirkon füzesinin karakteristik unsurlarını görüyoruz. Motor ve direksiyon mekanizmalarının parçaları belirli işaretlere sahip” diye yazdı. Rusya sesten dokuz kat hızlı hareket eden Zirkon füzelerinin bin km menzile sahip olduğunu açıklamıştı.?Buna göre hipersonik füzeler, konvansiyonel füzelerden çok daha yüksek hızlara ulaşarak hedefe daha kısa sürede ulaşabilir. Rusya, Zirkon füzesinin testlerinin Haziran 2022’de tamamlandığını açıklamıştı. Zirkon füzeleri, Batı’nın Ukrayna’ya yardımlar konusunda zorluk çektiği bir dönemde, Ukrayna’nın hava savunması için zorluk yaratabilir.

RUSYA ESTONYA LİDERİNİ ARANANLAR LİSTESİNE ALDI

Rusya İçişleri Bakanlığı’nın NATO üyesi olan Estonya’nın Başbakanı Kaja Kallas’ı “arananlar listesine” eklediği bildirildi. Kallas’ın bir ceza davası nedeniyle listeye eklendiği belirtilirken listeye Estonya Dışişleri Bakanı Taimar Peterkop’u da cezai suçlamalarla alındığı kaydedildi. Listede Litvanya Kültür Bakanı Simonas Kairys, 2 Polonyalı yetkili ve Polonya Ulusal Hafıza Enstitüsü Müdürünün de yer aldığı öğrenildi.

Kaja Kallas

SOVYET ANITLARI YÜZÜNDEN

Estonya Başbakanı Kallas’ın Sovyet döneminden kalma anıtların kaldırılmasıyla ilgili listeye alındığı bildiriliyor. Sovyet döneminden kalma Kızıl Ordu ile ilgili anıtlar Estonya, Letonya ve Litvanya’da uzun süredir tartışma konusu. 2022 yılında başlayan Ukrayna işgaline tepki olarak bu ülkeler, kendi topraklarındaki Sovyet anıtlarını kaldırmaya başlamıştı. Rusya, Sovyet askerleriyle ilgili anıtların tahrip edilmesiyle ilgili bazı kişileri arananlar listesine alındığını doğruladı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, “Dünyayı Nazizm ve faşizmden kurtaranların anısına karşı işlenen suçlar cezalandırılmalıdır. Ve bu sadece bir başlangıç” açıklamasını yaptı.