Taksi plakası piyasasında da arz ve talebe göre fiyat belirlenirken arzın fazla talebin ise düşük olması nedeniyle plaka fiyatları gerilemesini sürdürüyor.

KİRASI 30 BİN LİRA, OTOMOBİLİ 1 MİLYONA MAL OLUYOR

Ticari taksi plakası alıp galericiler üzerinden kiraya verenler aylık 30 bin lira gelir elde ediyor. Taksi plakası yerine liralaşma stratejisi kapsamında mevduata 5.4 milyon lira bir aylık vadede yatırılsa yıllık yüzde 58 faizle aylık ortalama net 241 bin lira getiri sağlıyor.

ARALIK’TA 7 MİLYON LİRAYA PLAKA ALAN KİŞİ ZARARDA

Aralık ayında 7 milyon liraya İstanbul ticari taksi plakası alan kişi her ay 30 bin lira kira geliri elde etse 6 ayda toplamda 180 bin lira getiri sağlamış oldu. Ancak 7 milyon lira bağladığı taksi plakası fiyatı 5.4 milyon liraya geriledi ve yatırımı nedeniyle 6 ayda 1 milyon 420 bin lira kaybı oldu.
Plakasını kiraya vermeyip kendisi esnaflık yapsaydı yaklaşık 1 milyon liraya otomobil almak zorunda kalacaktı ve böylece zararı yaklaşık 2 milyon liraya ulaşacaktı. Enflasyonist ortamda enflasyon da hesabın içine katıldığında yatırım kaybı derinleşiyor.

Ticari taksiye giren araçların fiyatları yüzde 50-70 oranında değer kaybı yaşıyor ve satışı uzun sürebiliyor.

MEVDUATA YATIRSA NE OLACAKTI?

Aralık 2023’ten şu ana kadar (Mayıs 2024) 7 milyon lirasını mevduata yıllık yüzde 55 oranında faizle yatıran birisi bileşik faizle yaklaşık 2 milyon lira gelir elde etmiş olacaktı. Ancak yatırım tercihini taksi plakası alarak kullanan kişiler zarar etmiş oldu.

PLAKA SAHİBİ VERGİ DE ÖDÜYOR

Taksi plakası sahipleri kazanç üzerinden vergi ödemesi de yapıyor. Bu da ekstraya girdiği için kiradan elde edilen gelir yine düşmüş oluyor.

TAKSİ PLAKASI SAHİPLERİNİN BÜYÜK KISMI KİRAYA VERİYOR

Taksi plakası sahiplerinin çok büyük kısmı plakalarını kiraya vermeyi tercih ediyor. Otomobil alarak taksicilik yapan plaka sahiplerinin kazançları kiraya göre yüksek olsa da yapılan masraflar, ölümlü kaza riskleri, şoför bulma problemleri, arıza-bakım giderleri, fenni muayene, lastik masrafı, kaza riski, taksimetre ayar ücreti gibi birçok kalemdeki giderle karşı karşıya kalınıyor.

TAKSİCİ OLMAK İÇİN NE GEREKİYOR?

İstanbul’da taksici olmak oldukça kolay. Adli sicil kaydı, en az22, en fazla 65 yaş aralığında olmak, en az 2 yıllık sürücü belgesine sahip olmak, göz ve dahiliye uzman doktorundan onaylı 6 ayı geçmemiş sağlık raporu, psikiyatr onaylı psikoteknik raporu, ehliyet GBT sorgu kaydı, alkol ve psikotrop madde kullanım test raporu, 1 adet biyometrik fotoğrafı olan herkes İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne başvurarak toplu taşıma kullanım kartını temin edebiliyor.

FAİZLER HEP YÜKSEK KALMAYABİLİR

Faizlerin hep yüksek kalması ihtimali bulunmuyor. Para politikaları değiştiğinde mevduat faizleri gerileme yaşayabilir. Kısa zaman önce mevduat faizleri oldukça düşük seviyelerdeydi. Faizlerin düştüğü ortamda mal fiyatlarında hızlı yükselişler yaşanabiliyor. Yatırım yaparken paranın zaman değeri ve alırken kazanma mantığıyla hareket etmek gerekiyor.

İllegal yöntemlerle yasa dışı olarak faaliyet gösteren merdiven altı kuruluşlar tarafından sahte olarak herhangi bir belge ve bilgiye dayalı olmadan basılıp kargoyla evlere kadar gönderilen APP plakalar birçok araç üzerinde takılı halde duruyor.

YASA DIŞI İŞLE İLGİLENENLER DE TERCİH EDİYOR

Görüntüsü için satın alanların dışında terör, gasp, soygun gibi suç arz eden olaylarda APP plakayı temin etmek kolay olduğu için tercih ediliyor. Kısa sürede imal edilip, istenilen rakam ve harf gruplarına göre bastırılan APP plakalar nedeniyle mağduriyetler yaşanabiliyor.

KAREKODLU UYGULAMAYA GEÇİLDİ

APP plakaların önünü kesmek için 2024 yılından itibaren sıfır ve plaka değişikliği yapılan ikinci el araçlarda karekodlu plakaların kullanılmaya başlaması da işe yaramadı.

KAREKODLU APP PLAKA DA YAPILDI!

Karekodlu APP plakayı devletin yetkisi dışında üretenler 611 liradan çiftini satışa sundu. Bilindik bir e-ticaret sitesinde fatura keserek satış yapan ve iş yeri adresi olarak bir bayrak direği üreticisini gösteren Ankara merkezli firma ilan açıklamasında “Ürünlerimizin hepsi garantilidir, Yeni sistem karekodlu beşiktaş app” yazdı.

SATICI: MUAYENEDEN GEÇER, SORUNLA KARŞILAŞILMAZ

Satıcı kişi, plakanın muayeneden geçtiğini belirtirken “Yasal mı” diye sorduğumuzda ise bir sorunla karşılaşılmayacağını belirtti. Plaka sayı ve harf grubu ve sipariş numarasının Whatsapp üzerinden atılması halinde adrese kargolanacağını da söyledi.

SATIN ALAN YORUM YAPTI: BASKI KALİTESİ İYİ, QR KODLU YENİ SİSTEM GELDİ

Satışlar devam ettiği için satın alan birisi değerlendirme olarak “Baskı kalitesi çok iyi, QR kodlu yeni sistem olarak geldi, tavsiye ederim” yazdı.

BASIM VE MÜHÜR YETKİSİ ŞOFÖRLER ODASINDA

Yasal plakaların basım yetkileri Şoförler Esnaf Odası’nda bulunuyor. Her ilçede bulunan Şoförler Esnaf Odaları’na gidilerek yeni plakalar yasal düzenleme çerçevesinde basılıp mühürlenerek plakanın sahibine teslim ediliyor. Odalarda, isteğe göre rakam ve harf belirtilerek plaka basımı mümkün olmuyor. Devlet tarafından belirlenen ve noter tarafından tasdiklenen belgeyle birlikte başvuru yapılması halinde yeni basılmış plakalar alınabiliyor. Bundan dolayı odaların dışında basım yapan her yer sahte plaka basıp sahte mühür kullanarak plakaları yasa dışı şekilde satıyor.

EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ UYARMIŞTI, 32 BİN 170 LİRA CEZASI VAR

APP plaka kullananlara yönelik olarak Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı uyarıda bulunmuştu. Yapılan uyarı kapsamında sahte veya APP plaka kullananların derhal bu plakaları çıkartarak devletin belirlediği standartlara uygun plakalara geçiş yapılması belirtildi.

APP plaka kullanmanın suç ve cezai yaptırımları olduğunu açıklayan EGM “APP plaka kullanmaya devam edenlere 2 bin 647 TL, sahte plaka kullananlara ise 32 bin 170 TL para cezası ve resmi belgede sahtecilikten dolayı 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilecektir” duyurusunda bulundu.

APP PLAKA FİYATLARI

APP plaka fiyatları 300 liradan başlayıp 500 liraya kadar çıkıyor. Yeni nesil karekodlu APP plakalar ise 600 liranın üstünde fiyatlarla satılıyor.

EMNİYET, APP PLAKA YAPANLARA OPERASYON DÜZENLEDİ, 3 KİŞİ TUTUKLANDI

Geçtiğimiz Aralık ayında Ordu’da Avrupa Press Plakaların (APP) yasa dışı basıldığı atölyeye yönelik düzenlenen operasyonda gözaltına alınan 3 kişi tutuklandı.

İl Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Şube Müdürlüğü ekipleri, ‘App plaka’ diye tabir edilen, ‘Avrupa Press Plaka’ olarak bilinen, büyük ve kalın karakterlerden oluşan yazı stillerinin kullanıldığı plakaların yasa dışı basıldığı atölyeye baskın düzenlemişti.

EGM’nin açıklaması şöyle:

“1 Ocak 2024 ve sonrası ilk kez tescil edilen araçlar ile yeniden tescil plakası basılan araçlarda karekod (QR kod) ve tanım numarası bulunması zorunludur.

Eğer sahte veya APP plaka kullanıyorsanız, derhal bu plakaları çıkartarak, devletin belirlediği standartlara uygun plakaları kullanmaya geçmelisiniz.

Çünkü, sahte ve APP plaka kullanmak suçtur ve cezai yaptırımları mevcuttur.

APP plaka kullanmaya devam edenlere 2 bin 647 TL, sahte plaka kullananlara ise 32 bin 170 TL para cezası ve resmi belgede sahtecilikten dolayı 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilecektir. Trafik sorunlarının çözümü, trafik kurallarına uyumla sağlanır, lütfen TRAFİK KURALLARINA UYALIM.”

TÜVTÜRK’TEN DE UYARI VAR: AĞIR KUSURDUR

Araç muayene istasyonlarını işleten TÜVTÜRK, plaka yönetmeliğini açıkça belirtti. TÜVTÜRK’teki açıklamada şu detaylar yer aldı:

“Plaka Yönetmeliği Hakkında

Plakaların Yönetmelikte Tariflendiği Koşullara Uygun Olarak Araca Monte Edilmiş Şekilde Kullanılması

-Plaka üzerindeki harf ve rakamların okunmasını engelleyecek şekilde vida, yansıtıcı, boya vb. herhangi bir müdahalede bulunulmuş, onarım yapılmış plakalar,

-Üzerinde bulunması zorunlu olan dalgalı çizgi şeklindeki hologram, TR ve Ayyıldız şeklindeki hologramın bulunmadığı plakalar,

-Plakayı basmaya yetkili kurumun kullandığı karakter ve rakamların, karakter kalıpları dışına çıkarılarak harf ve rakamların kalın boyandığı plakalar,

-Plaka basmaya yetkisi olmayan bir kurum/kişi tarafından yönetmelikte gösterilen şekil ve şartların dışında basılan plakalar,

-Okunamayacak derecede yırtılmış, delik, hasar görmüş, karakterleri silinmiş olan plakalar,

-Üzerine folyo yapıştırılan, şeffaf örtü konulan plakalar

-Araçta okunamayacak şekilde bir yere monte edilen plakalar

-Üzerinde yetkili kurum onay mühürü bulunmayan plakalar

-Plaka üzerinde bulunan harf karakterlerinin yakın alanında, kenarında, üstünde, ortasında vida ve vida deliği olma durumu Ağır Kusur olarak değerlendirilmektedir.”

Taksimetre tarifesine gelen yüzde 28,09’luk zammın ardından şoförlerin plaka sahibi ya da galericilere ödeyeceği ücrete de yüzde 20 zam yapıldı.

24 saatlik yevmiye 2000 liradan 2400 liraya yükseldi ve yüzde 20 oranında zamlanmış oldu. Böylece taksi şoförü olarak çalışan kişi, tarifeye gelen zamdan hiç faydalanamadı ve plaka sahibine çalışmış olacak.

SGK PRİMLERİNİ DE KENDİLERİ ÖDÜYOR

Hiçbir sektörde olmayan ancak taksi sektöründe oluşan SGK prim ödemesine ilişkin olarak da zam yapıldı. Yılbaşından itibaren SGK primlerine gelen artış şoföre yansıtıldı. Şoförler hem çalışıp hem de SGK primlerini kendileri ödemek zorunda kalıyor. Taksi plakası sahipleri, şoförlerden günlük olarak 2400 lira yevmiyenin dışında 230 lira da SGK prim parasını tahsil ediyor.

TAZMİNAT DA ALAMIYORLAR

Taksi şoförleri SGK primlerini ödemelerine rağmen plaka sahibi çalışmak istemediğini söylediği andan itibaren hiçbir hakkı olmuyor ve işsiz kalıyor. Birçok şoför bundan dolayı işsizlik maaşı da alamıyor. Kıdem tazminatı almak için de uzun yıllar süren hukuk mücadelesine girişseler de lehlerine sonuç alamayabiliyorlar.

İCRASI OLAN ŞOFÖRLERLE ÇALIŞILMAK İSTENMİYOR

Hakkında icra olan şoförlerle plaka sahipleri çalışmak istemiyor. Çünkü şoförler maaş usulü çalışmadığı için plaka sahipleri de maaş vermediğinden dolayı icra neticesinde alacaklı taraf plaka sahibinden şoförün maaşının belli bir kısmını talep ediyor. Maaş sistemi olmadığı için de plaka sahipleri böyle bir anda şoförü hemen işten çıkarıyor.

TAKSİ ŞOFÖRÜ DİREKSİYONA OTURDUĞU ANDA 4790 LİRA BORÇLU

Bir taksi şoförü arabanın koltuğuna oturduğu anda 24 saat içinde 2400 lira yevmiye, 230 lira SGK, 3 öğün yemek (kahvaltı, öğle ve akşam) ortalama olarak en düşük 500 lira, kullanıyorsa sigara ortalama 60 lira, aracın yakıtı 500 km yol yapsa (dizel bir araç 100 km’de 7 litre yaksa km başına 2.8 lira gider oluşur) 1400 lira, yıkamacıya 200 lira kazandıktan sonra ancak kendisi ya da ailesini geçindirecek asgari parayı kazanabiliyor. Toplamda 4790 lira kazanamayan şoför yevmiye, yakıt ya da diğer ihtiyaçlarını cebinden karşılamış oluyor.

PAZAR GÜNÜ ÇALIŞAN ŞOFÖRLERE YEVMİYEDE 100 LİRA İNDİRİM

Pazar günleri taksilerde işler öğlenden sonra başlıyor. Öğlenden önce insanlar uyku ya da dinlenme içinde oldukları için sokaklar genelde boş oluyor ve taksiye de ihtiyaç duyan kişi sayısı düşüş yaşıyor. Neredeyse günün 3’te 1’ini Pazar günü boş geçiren taksi şoförüne plaka sahipleri 100 liralık indirim sunarak normal gündeki yevmiye olan 2400 lira yerine 2300 lira yevmiye alıyor.

ÇALIŞMA SAATLERİ DE YASALARA UYGUN DEĞİL

Taksilerde genelde 12-24 saat çalışma prensibi var. Sabaha karşı 3’te araç diğer şoförden alınır ve saat 15’te yine diğer şoföre devredilir. Böylece 2 şoför arasında 12 saatlik çalışma süresi olur. Bazı şoförler de tek çalışmak istiyor ve 24 saat araç kullanıyor. 24 saatin sadece gece yarısı saatlerinde dinlenme fırsatı bulan şoförler ortalama olarak günde 18-19 saat direksiyon başında oluyor. Buna göre izin de yapmayan 24 saat prensibine göre çalışan şoförler haftada 45 saat olan çalışma süresini 3 kat aşarak 126 saat, 12 saat çalışan şoförler ise haftalık çalışma süresini 2 kat aşarak 84 saat çalışmış oluyor.

İŞTE YEVMİYELER

Tam gün 2400+SGK prim ücreti
Gündüz 1200+SGK prim ücreti
Gece 1200+SGK prim ücreti
Pazar günü 2300+SGK prim ücreti
Tam gün SGK prim ücreti 230 lira
4 günlük sigorta 60 TL