Bakan Kacır’ın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

Türkiye’nin uydu geliştirme hayali 40 yıllık bir hayal. İMECE uydusuyla birlikte Türkiye bu seviyede başarı elde edebilen sayılı ülkeler arasına girmiş oldu.

“TÜRKİYE’NİN SINIF ATLADIĞI BİR PROJE OLDU”

Haberleşme uyduları konusunda yerlileşme ve millileşme çok hızlı gerçekleşmedi. Türksat 6A, Türkiye’nin sınıf atladığı bir proje oldu. 8 Temmuz haftasında uzaya fırlatılmış olacak. Türkiye, Türksat 6A’yı üreterek milli haberleşme uydusu üretebilen 11 ülkeden biri haline geldi. Uydunun tüm fonksiyonlarının uzay ortamında çalışacağı belirlendi.

Türkiye yüksek teknolojide bu ana kadar ürettiği en yüksek pahaya sahip teknoloji platformunu çalışır hale getirmiş olacak. Türksat 6A projesi hem platform üzeyinden kilogram yük olarak en yüksek değere sahip proje, hem de Türkiye’nin bugüne kadar geliştirdiği milli teknoloji platformları içinde bir platformun en yüksek kıymete sahip olduğu proje.

84 farklı yerli ekipmanı Türksat 6A’da konumlandırmış olduk. Bu teknolojilerde yerlilik çok kritik. Türksat 6A’nın yüzde 81 düzeyinde yerlilikle üretilmiş olması Türkiye’nin iktisadi bağımsızlığı açısından çok önemli.

Türksat 6A’nın Türksat 5A ve 5B’den farkı, haberleşme uydusu teknolojisinde millilik kazanmak. Bu kabiliyetin kazanımı önümüzdeki dönemde Türkiye’ye yeni haberleşme uydu projelerini beraberinde getiriyor olacak.

“ÇOK GENİŞ COĞRAFYAYA ERİŞİM İMKANI SAĞLAYACAK”

Ekonomik değer açısından en büyük faydası 1,5 milyarlık Güneydoğu Asya coğrafyasına Türkiye’nin haberleşme uydularıyla erişim kazanması olacak önceki Türksat uydularına ilave olarak.

Türksat 6A, çok geniş bir coğrafyaya erişim imkanı sağlayacak. Türkiye 4,5 milyarlık nüfusa hizmet sunabilir hale gelmiş olacak.

“HEDEFİMİZ UZAY TEKNOLOJİLERİNDE TAM BAĞIMSIZ TÜRKİYE”

Türkiye artık yılda birkaç kez uzay heyecanı yaşayan bir ülke. Bunları çoğaltacağız. Nihai hedefimiz uzay teknolojilerinde tam bağımsız Türkiye.

İki astronotumuzun her ikisi de ilk misyonu gerçekleştirmek üzere eğitimlerini başarıyla tamamladılar. İki astronot yetiştirmek önemliydi. Tuva Cihangir Atasever de Alper Gezeravcı gibi yetişmiş oldu. Yörünge altı araştırma uçuşu projenin başında planlanmış oldu. Tuva Cihangir Atasever de ilk günden planladığımız gibi ilave bir maliyet getirmeyen yörünge altı araştırma uçuşu misyonunu haziran ayında gerçekleştirmiş olacak. Normal bir yolcu uçağının kazanacağı irtifanın 10 kat üzerine çıkılacak.

Türkiye, uzay sınırını aşan mikro yer çekimini tecrübe eden ve bu ortamda araştırmalar yapan bir değil iki astronota sahip olmuş olacak.

“KAAN’LA HEDEFE ADIM ADIM İLERLİYORUZ”

KAAN’da ilk hedef 2028 yılında 20 KAAN’ın TSK envanterine girebilecek noktaya gelmesi ve TSK’ya teslim edilmesi. TUSAŞ muazzam bir gayretle bu projeyi sürdürüyor.

Türkiye’nin dünyada bir elin parmağını geçmeyen sayıda 5. nesil savaş uçağı geliştirebilen ülkelerden biri olması hedefine adım adım ilerliyoruz. Türkiye artık her alanda savunma sanayiine benzer atılımlar içerisinde. Savunma sanayii Türkiye’ye yüksek teknoloji geliştirme tecrübesi kazandırmış oldu.

Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde gerçekleştirdiğimiz ekonomi programımızın da en önemli bileşenlerinden biri yeni nesil sanayi politikasıdır. Türkiye benzer başarı hikayelerini her alanda adım adım gerçekleştiriyor, gerçekleştirecek.

Güneş paneli üretiminde Türkiye Avrupa 1.’si, dünya 4.’sü. Hem yerli güneş enerjisi yatırımlarımızı hem Avrupa’nın talebini Türkiye’nin güneş panelleri ve güneş hücreleriyle karşılamayı hedefliyoruz.

Rüzgar türbinlerinde Türkiye, Avrupa’da ilk 5 üreticiden biri. Önümüzdeki 12 yıl içinde yaklaşık 15 gigavat daha kapasite ilave edeceğiz. Türkiye 9 özel sektör firmasıyla biyoteknolojik ilaç üretimi konusunda da kabiliyet sahibi.

“30 BİNE YAKIN TOGG, YOLLARDA”

Sadece yeni bir otomobil markasının değil, tüm sektörü dönüştürmeye öncülük eden bir markanın doğuşuna şahitlik ediyoruz. Bugün yollardaki Togg’lar 30 bine yaklaştı.

Togg hem elektrikli araç sınıfında lider hem de kendi modeli olan SUV araçlar arasında pazar lideri.

Türkiye önümüzdeki dönemde dünyada önemli bir batarya üretim üslerinden biri haline gelecek. Otonom sürüş, yapay zeka konusunda Togg’un önümüzdeki dönemde kabiliyetlerini geliştirmek çok önemli olacak.

“2025 BAŞINDA ALMANYA’DA SATIŞA ÇIKACAK”

Tüm sektörü dönüştürmeye öncülük eden bir markanın doğuşuna şahitlik ediyoruz. Togg, 2025 yılının başında Almanya’ya adım atacak, Avrupa pazarına girmiş olacak.

Yine aynı tarihlerde, geçtiğimiz aylarda Las Vegas’ta tanıtılan ‘fastback’ modelinin de pazara çıkması hedefleniyor. Önümüzdeki dönemde Togg’un yeni atılımları da olacak.

Bir yandan da yazılım geliştirmeleri devam ediyor. Son yeniliklerden biri de yüz tanıma oldu.

“TEKNOFEST’E BAŞVURU SAYISI 1 MİLYON 600 BİNİ AŞTI”

Çukurova bölgesi, bugüne kadar Teknofest yarışmalarına en fazla katılımın olduğu bölge. Dolayısıyla bu açıdan orada Teknofest’in çok farklı bir heyecan ortaya çıkaracağına inanıyoruz.

Yarışma başvurusu açısından yeni rekorlar kırdık. Başvuru sayısı şimdiden 1 milyon 600 bini aştı. Başvuru rekoru milli teknoloji hamlesinin sahiplendiğinin kanıtı.

“KAMUDA TOGG KULLANIMI GİDEREK DAHA DA YAYGINLAŞACAK”

Bugün paylaşılan “Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi” çok yönlü bir çalışma. Bakanlık ve tüm bağlı kurumlarla bu gösterilen hedeflerin en etkin şekilde gerçekleşmesi için gerekli adımları atacağız.

Özellikle pakette yer alan taşıt konusunda katkılarımız olacak. Kamuda Togg kullanımı giderek daha da yaygınlaşacak. Biz de şimdiye kadar olduğu gibi bundan sonra da Bakanlık olarak bu sürece öncülük etmeye devam edeceğiz. İleriki dönemde yöneticilerimize ve kamudaki tüm mecralarda Togg tercihinin daha da yaygınlaşmasını sağlayacağız.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e araç tasarrufuna ilişkin bir teklifimiz var. Biz bir kamu araç havuzu programı geliştireceğiz. Tekil araç kullanımından ziyade ortak havuzlardan çok kullanışlı dijital uygulamalar vasıtasıyla kamunun kendi içindeki araçlardan yararlanmasını temin edeceğiz. Böylelikle tasarrufun yanında verimlilik unsuru da öne çıkmış olacak. Öncelikli olmayan harcama ve giderleri azaltarak elde edeceğimiz kaynağı verimli, katma değerli alanlara, yüksek teknolojiye, üretime ve ihracata ayıracağız.

“CUMHURBAŞKANI’MIZ DÜNYAYA YENİ BİR TEKNOLOJİ TEŞVİK PROGRAMI İLAN EDECEK”

Bu stratejiyle Türkiye’nin istihdamına, üretimine, ihracatına nihayetinde büyüme hikayesine katkı vereceğiz.

Organize sanayi bölgelerinin limanlara bağlanmasına ilişkin altyapı çalışmalarını, buradan tasarruf ettiğimiz kaynaklarla çok daha hızlı bir şekilde gerçekleştirmeyi hedefliyoruz. Önümüzdeki dönem Cumhurbaşkanı’mız Recep Tayyip Erdoğan dünyaya yeni bir teknoloji teşvik programı ilan edecek. Türkiye’nin çip teknolojilerinden batarya teknolojilerine tüm yeni nesil teknoloji alanlarında hem milli projelerini hızlandırmaya hem de küresel yatırımları çekmeye yönelik yeni bir yüksek teknoloji yatırım programını Cumhurbaşkanı’mız dünyaya duyurmuş olacak. Böylelikle aslında ekonomi programımızın ana dinamiği çalışıyor olacak.

52 BİN 290 KOBİ’YE 16,8 MİLYAR LİRA DESTEK

Deprem bölgesindeki çalışmalarda konut yapımlarının yanında ekonomik faaliyetlerin de hızlanması önemli. Bu kapsamda özellikle ‘lere destek oluyoruz.

Dünya Bankasından ve Japon Kalkınma Ajansından temin edilen uluslararası kaynaklarla deprem bölgesindeki 52 bin 290 işletmemize aralık ve ocak aylarında yaklaşık 16 milyar 800 milyon lira KOSGEB kaynağı aktardık. 2 yıl geri ödemesiz, faizsiz, 3’üncü yıl geri ödenecek şekilde KOBİ’lerimize 750 bin liraya kadar destek olmuş olduk.

Emine Erdoğan’ın desteklediği israfın önlenmesini, kaynakların daha verimli kullanılmasını, atık oluşum sebeplerinin gözden geçirilerek atık oluşumunun engellenmesini veya minimize edilmesini sağlayan ‘Sıfır Atık Projesi’nin en önemli ayaklarından ‘Depozito Yönetim Sistemi’nin (DYS) tüm hazırlıkları tamamlandı.

Hem altyapısı ile hem de sistemin uygulanmasıyla dünyaya örnek olacak Depozito Yönetim Sistemi’nde Türkiye genelinde pilot uygulama aşamasına gelindi.

ALTYAPI TAMAM, SIRA İADE NOKTALARINDA

Hem ekonomi hem çevre ve insan sağlığı açısından önemli olan sistemin altyapısı hazır. Sisteme kayıtlar da büyük oranda gerçekleşti. Şimdi sıra depozito iade noktalarının oluşturulmasında. Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) yönetiminde, başta market zincirleri olmak üzere birçok noktada oluşturulacak iade noktalarının 2024 yılı içerisinde devreye alınması planlanmakta. İade noktalarında boş ambalajlar tüketicilerden elden teslim alınabileceği gibi, kurulumuna hızla başlanacak olan Depozito İade Makineleri (DİM) de uygulamaya alınacak. Tüketicilerin başlıca temas noktası olacak olan DİM’ler Depozito Yönetim Sistemi için büyük önem taşıyor. Tüketicilerin getirdiği cam, polietilen tereftalat (PET) ve alüminyumdan yapılmış olan tek kullanımlık ambalajları kabul eden ‘Depozito İade Makineleri’ (DİM), ambalajların her birinin şeklini, boyutlarını ve özel DYS logosunu kontrol ediyor ve onaylama işlemini gerçekleştirerek mobil uygulama üzerinden tüketiciye depozito iade bedelini ödüyor.

İADE NOKTALARINI BU YIL HER YERDE GÖRECEĞİZ

Halihazırda Yalova, Kızılcahamam gibi pilot uygulama bölgelerinde kamu noktalarında hem yerli hem yabancı DİM’ler sayesinde, vatandaşlar mevcutta dolaşımda olan tek kullanımlık içecek ambalajlarını iade ederek iade puanı ve parayı almaya hak kazanabiliyor. Depozito sistemi kapsamında DİM’leri önümüzdeki dönemde hemen hemen her yerde görebileceğiz. Gelecek 3 yılda tüm ülke genelinde 30 bin DİM’in kurulumu planlanıyor. Türkiye Çevre Ajansı’nın belirleyeceği depozito bedeli ürünlerin satış ücretine dahil olacak, ancak iade edilen ambalajla bu bedelin de tüketiciye iade edilecek olması sebebiyle tüketicilerin DİM’leri yoğun olarak kullanması bekleniyor. Sistem dahilinde yıllık 20 milyar adet iade edilen ambalaj hacmi oluşması öngörülüyor; bu da günde 55 milyon adet ambalaja tekabül ediyor. Bu veriler, DİM’lerin tüketicilerin büyük bir kısmı tarafından çok yoğun olarak kullanılacağını gösteriyor.

Geniş coğrafyamız ve yüksek nüfusumuz göz önünde tutulduğunda tüketicilerin sisteme erişimin kolaylaşması amacıyla yüksek sayıda otomatın marketlere ve benzeri satış noktalarına, restoran ve otellere yerleştirilmesi planlanıyor. Bu da yerli üreticiler için önemli bir fırsat yaratıyor. Ayrıca, DİM’lerin dünyadaki pazarı düşünüldüğünde ihracatta yeni bir kapı oluşturma potansiyeli de yüksek.

AMBALAJLARDA DYS LOGOSU OLACAK

Türkiye’de ilk başta içeceklerin piyasaya sürülmesinde kullanılan cam, polietilen tereftalat (PET) türünde plastik ve alüminyum türünde metal malzemeden yapılmış olan tek kullanımlık ambalajlar öncelikli olarak zorunlu depozito uygulaması kapsamına alınacak.  

Tüketicilerin sahte, kaçak ve kayıt dışı üretilen içecekleri tüketmemesi ve depozitoya tabi olan ambalajlı içeceklerin kolayca ayrıştırılabilmesi için, sisteme dahil olan içeceklerin etiket veya ambalajlarında, depozito programına dahil olduklarını gösteren Depozito Yönetim Sistemi logosu (DYS Logosu) yer alacak. Depozito uygulaması kapsamındaki içeceklerin DYS logolu etiketleri, özel ve kopyalanamaz bir mürekkeple basılıyor. 

ÖZEL MÜREKKEPLİ, KOPYALANAMAZ ETİKET 

Depozito Yönetim Sistemi (DYS) Logosu’nun ambalajlar üzerine uygulamasında kullanılan özel güvenlik mürekkebinin sahtesinin üretilmesi söz konusu değil. Özel güvenlik mürekkebi sahip olduğu ayrıştırıcı özellikler sayesinde özel cihazlarla kontrol edildiğinden, içecek ambalajının üstündeki DYS logosunun Depozito Yönetim Sistemi özel güvenlik mürekkebini taşıyıp taşımadığı anlaşılabiliyor. Mürekkep projeye özel tasarlandığı için piyasadan doğrudan veya dolaylı yöntemler ile temin edilmesi mümkün değil. Sadece proje kapsamında yetki belgesi almış ambalaj ve etiket üreticileri özel güvenlik mürekkebini kullanma hakkına sahip olacak. 

SİSTEMİN GÜVENLİĞİ AÇISINDAN ÖNEMLİ

Mürekkep tasarımı, üretim aşamaları ve mürekkebin dağıtılması ile kullanılması, kısaca tüm tedarik zincirinde çok az sayıda kurum yetkili. Üstelik mürekkebin şişe ve kutulara nasıl uygulanması gerektiği de yine özel bir uzmanlık gerektiriyor. Bu özel yöntemler ve kısıtlı erişim sayesinde özel güvenlikli mürekkep elde ediliyor. DYS logosu üzerinde kullanılan özel güvenlikli mürekkep aynı zamanda tersine mühendislik yollarıyla da yeniden üretilemez özellikte.

DYS logolu özel etiketler, sistemin sağlıklı ve güvenli işlemesini sağlarken diğer taraftan sistemin kötü niyetli kullanımının da önüne geçiyor. Depozito makineleri sadece DYS logosu taşıyan özel etiketli ürünleri kabul edecek. Böylece, kayıt dışı üretim yapılan içeceklerin sisteme girmesi engellenmiş olacak.

FİRMALAR UYUM SAĞLADI

Üretici firmalar ve ürünler de sisteme büyük çoğunlukta uyum sağladı. Türkiye Çevre Ajansı’nın (TÜÇA) 30.12.2022 tarihli ‘Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi Uygulamalarına İlişkin Duyurusu’na göre 1 Ağustos 2023 tarihinden itibaren içecek ambalajları üzerinde ‘Depozito Yönetim Sistemi İşareti (logosu)’ zorunlu olarak kullanılmaya başlandı. Yüksek güvenlik özelliklerine sahip etiketlerin basımı için özel yetkilendirilen baskı tesisleri de sisteme hazır hale geldi. Şu ana kadar özel yetkilendirilen baskı tesisleri, proje kapsamında sisteme dahil olacak ürünlerin tamamına yakınının özel etiketlerini basacak kapasiteye sahip.

TÜM ÜRETİCİLER SİSTEMDE

Çok sayıda firma Depozito Yönetim Sistemi logosu ile üretime geçti ve DYS logolu ürünleri market raflarında yer almaya başladı. DYS logosu olmayan ürünler satılamayacağı için firmalar hızlı bir şekilde onay süreçlerini tamamlıyorlar. Böylece önümüzdeki günlerde market raflarında DYS logolu daha fazla ürün göreceğiz.

TÜRKİYE ÇEVRE AJANSI YÖNETECEK

Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yönetilecek. Sistem, tek kullanımlık ambalajlı ürünleri piyasaya sürecek firmalar, perakende sektörü oyuncuları ve tüketiciler gibi çoklu bir yapıdan ve çeşitli süreçlerden oluşuyor. Süreç, depozitolu ambalajın TÜÇA tarafından belirlenen kriterlere uygun üretilerek piyasaya arz edilmesi ile başlayıp boş ambalajın toplanarak geri dönüşüm tesislerine gönderilmesi ile tamamlanan bir döngüde işleyecek.

SİSTEMİN İŞLEYİŞİ 

Sistem şöyle işleyecek:

• Ambalajlı içeceği piyasa süren firmalar, Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne kaydolacak. Bu firmalar, DYS logolarını, özel güvenlikli mürekkep ve basım tekniğiyle ambalajlar üzerine uygulayacak. 

• Türkiye Çevre Ajansı, depozito fiyatıyla ilgili düzenlemeyi yapacak ve kamuoyuna açıklayacak.

• Firmalar piyasaya sürdüğü her ürünün depozito bedelini Türkiye Çevre Ajansı’na ödeyecek. Firmalar sisteme aktarmış olduğu bu depozito bedelini market, bakkal gibi satış noktalarına yaptıkları ürün satışı ile tahsil edecekler.

• Market, bakkal gibi satış noktaları da depozito ücretini ödeyerek aldıkları ambalajlı ürünlerin, tüketicilere satışında depozito ücretini tahsil edecekler.

• Depozito Yönetim Sistemi’nin sağlıklı işlemesi için en önemli aşama tüketicilerin sisteme katıldığı bölüm olacak. Tüketiciler, depozito ücretini ödeyerek aldıkları tek kullanımlık ambalajlı ürünleri tükettikten sonra, boş ambalajları depozito iade makinelerine iade ettiklerinde DBYS Mobil Uygulaması aracılığıyla depozito bedellerini geri alabilecekler. 

• Sürecin bundan sonraki bölümü tabi ki biraz daha teknik ve tüketicilerden bağımsız işleyecek. Ama asıl ekonomiye katkı burada başlıyor.

• Tüketicilerden gelen boş ambalajların teslim alındığı ve depozito bedellerinin iade edildiği noktalarda Depozito İade Makineleri olacak. Makineler, ambalajları ayrıştırarak alacak. Depozitolu boş ambalajlar, TÜÇA’nın yetkilendirmesiyle boş ambalaj taşıyıcıları tarafından depo/aktarma merkezlerine, doğrulama tesislerine ve son olarak da geri dönüşüm tesislerine teslim edilecek. Sistem dahilinde geri dönüşümü sağlanan malzemelerin türü ve miktarına göre belirlenen hurda geliri ise sisteme gelir olarak aktarılacak.

SİSTEMİN ÇEVREYE, EKONOMİYE BÜYÜK KATKISI VAR

DYS’nin çevre başta olmak üzere insan sağlığı ve ekonomiye önemli katkıları var. Döngüsel ekonominin önemli oyuncularından atıkların, geri dönüşümü ve geri kazanımı tüm dünyada artık çok önemli hale geldi. Hatta atıklar, ülkelerin ekonomileri için önemli bir kaynak olarak değerlendiriliyor. 

Depozito Yönetim Sisteminin hayata geçmesiyle ilk etapta 20-25 milyar ambalaj geri dönüşüme kazandırılacak. Bu sayede 37 bin ton sera gazı emisyonu azaltılırken, 1,3 milyar kWh enerji tasarrufu ve 3,6 milyon varil petrolden tasarruf sağlanacak. Sanayide ise temiz bir geri dönüşüm imkânı sağlayacak. 

Proje kapsamında, 20 yıllık süreçte 100 milyar lira tasarruf ve 20 bin vatandaşa da doğrudan istihdam alanı açılacak.

İthal edilen ham maddelerin yeniden üretimde kullanması sayesinde üretime ve istihdama katkı sağlanacak. Piyasaya sürülen içecek ambalajlarının ham maddesi için yıllık 150-200 milyon dolara yakın gerçekleşen ithalat hacmi önemli oranda düşürülerek cari açığın yönetilmesine kayda değer bir katkı sağlanmış olacak.  

TÜRKİYE DÜNYAYA ÖRNEK OLACAK

Son teknolojilerle tüm hazırlıklarının tamamlandığı Depozito Yönetim Sistemi, devreye girince Türkiye çevre konusunda batılı ülkelere fark atacak. ‘Sıfır Atık’ konusunda dünyaya öncülük eden Türkiye, depozito iadesi konusunda da liderlik edecek. Almanya ve Danimarka’dan sonra Avrupa’da sistemi kapsamlı olarak uygulamaya alan üçüncü ülke olacak. 

Çevre bilincinin yükseldiği dünyamızda toplam 350 milyon nüfusa ulaşan 20’den fazla ülkede ulusal yönetmeliklerle belirlenmiş resmi depozito sistemleri işlemekte. Yeni ülkeler de benzer sistemleri hayata geçirmek üzere hazırlıklarını sürdürüyorlar. 2026 yılında 70 ayrı ülke veya eyalette yaklaşık 750 milyon nüfusu kapsayacak şekilde depozito sistemlerinin kapsamının hızla genişlemesi, yayılması bekleniyor. Avrupa Birliği’nde 2027’ye kadar tüm ülkelerin depozito iade sistemine geçmesi hedefleniyor. Almanya başta olmak üzere Finlandiya, Norveç, Hollanda, Danimarka gibi ülkeler sistemi hayata geçirdi. Amerika Birleşik Devletleri’nde bazı eyaletlerde, Kanada’nın bazı bölgelerinde ve Avustralya’da sistem işliyor.