SATIŞ SONRASI MERCEK ALTINDA

Buna göre, yetkili servislerde malları süresinde teslim veya monte etmeyenlere her bir ürün için 2 bin 250 lira para cezası uygulanacak. İhlalin ağırlığına göre bu cezanın miktarı ürün bedelinin yüzde 10’una kadar çıkabilecek. Satış sonrası hizmet yeterlilik belgesi almayan firmalar, 1 milyon 115 bin lira ceza ödeyecek. Asgari servis sayısı şartını sağlamayan şirketlere her servis için 124 bin lira ceza kesilecek. Bakanlıkça oluşturulan sisteme kayıt yapılmaması veya kaydın güncellenmemesi durumunda ise her bir servis istasyonu için 18 bin lira ceza uygulanacak.

İNTERNETTE YANILTANA YAPTIRIM KARARI

İnternet ortamında tüketiciyi yanıltan tanıtımlar için Reklam Kurulu devreye girecek. Kurul, aldatıcı ürünün internet sayfasından çıkarılması için bildirimde bulunacak. Bu uyarıya karşın 24 saat içinde içeriğin çıkarılmaması halinde pazarlanan ürüne erişim engellenecek. Muhatap şirket bildirimi alacak şartları sağlamıyorsa doğrudan erişimin engellenmesi kararı verilecek. Teknik olarak içeriğe erişimin engellenemediği veya engelleme yoluyla aykırılığın önlenemediği durumlarda internet sitesi tümden kapatılacak.

VARANK: KENDİMİZE ÇEKİDÜZEN VERMELİYİZ

-Komisyon Başkanı Mustafa Varank, tasarruf talepleriyle ilgili özeleştiri yaparak şunları söyledi: “Biz cezalara bile TBMM olarak popülist yaklaşıyoruz. Niye? Çünkü oradan belki bir oy gelir diye siyaset yapmaya çalışıyoruz. Onun için kendimize bakmamız lazım. Vatandaşa örnek olacaksak ilk başta bunu TBMM’de göstermemiz lazım. Vatandaşın beklentilerini karşılayacak şekilde kendimize çekidüzen vermemiz lazım. ‘Araba’ diyorsak TBMM’deki arabalara bakmamız lazım, ‘Yemek fiyatları’ diyorsak buradaki yemek fiyatlarına bakmamız lazım. Çünkü sokakta vatandaş bize bunun serzenişini gerçekten yapıyor.”

549 BİN TL’YE KİRALIK PAZAR TEZGÂHI

Anlık piyasa verilerinin ele alındığı toplantıda, kişi başı 60 lira hesaplanan kuruyemiş ikram tabağı, ekşi maya ekmek fişi ve pazar tezgâhı ilanları tek tek tartışıldı. Pazar tezgâhında kiralamayı kaldıran düzenlemeyi savunan Komisyon Başkanı Mustafa Varank, bir internet sitesinden ilanları bilgisayardan açarak, “Bak, ‘kiracısı üstünde 4 tahta cumartesi/Bahçesehir Pazartürk’ 549 bin lira kiraya vermiş.Böyle kiralamalar olmasın, belediyelerin hakkı buralar” dedi.

Bu arada, CHP İzmir Milletvekili Ednan Arslan da, toplantıda ikram edilen lüks kuruyemiş tabağını gündeme getirerek, “Bakın önümüzde kuruyemiş var. Fahiş fiyat diyoruz değil mi? Tavuk ile et fiyatı arasında, kilosu 400 lira. Valla, bunu yersek Başkanım, adam başı 60 lira zararımız var” dedi. Bunun üzerine Varank, görevlilere talimat vererek, “Şu kuruyemişleri koydurmayalım. Madem örnek olmamız lazım; biz bunları koydurmayalım bundan sonra. Arkadaşlarımız not alsınlar” dedi.

‘İÇ TALEPTEKİ ETKİLERİ YAKINDAN İZLİYORUZ’

Karahan, Merkez Bankası genel kurulunda yaptığı konuşmada, bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını temel politika faizi olarak kullanmaya devam edeceklerini söyledi. Mart ayında aylık enflasyonun ana eğiliminin, devam eden zayıflamaya rağmen öngörülerinden yüksek gerçekleştiğini anlatan Karahan, “Yaptığımız parasal sıkılaştırmanın krediler ve iç talep üzerindeki etkilerini yakından izliyoruz. Bu doğrultuda, nisan ayı toplantımızda parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de göz önünde bulundurarak politika faizini sabit tutmakla birlikte, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşumuzu koruduğumuzun altını çizmek isterim” dedi.

‘SAĞLIKLI DEZENFLASYON SÜRECİNE GİRECEĞİZ’

Karahan sadeleşme kapsamında, atılan kararlı adımların etkilerini, piyasa mekanizmasının işlevselliğinin artması ve parasal aktarım mekanizmasının güçlenmesi şeklinde gözlemlediklerini dile getirdi. “Bu süreçte, finansal sistemde Türk Lirası mevduatın payı artarken kur korumalı ve cinsi mevduatın payının gerilemesi, finansal istikrarın yanında parasal aktarımı da güçlendirmektedir” diyen Karahan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bankacılık sisteminin aracılık fonksiyonunu azami etkinlikte yerine getirebilmesi, dezenflasyon sürecinin başarılı bir şekilde gerçekleşebilmesi için ön koşuldur. Bu çerçevede, bir taraftan sadeleşme adımları uygularken, diğer taraftan kredi büyümesi ve mevduat faizinde öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda parasal aktarım mekanizmasını destekleyecek adımlar atıyoruz.”

Karahan, uygulanan parasal ve miktarsal sıkılaştırıcı adımların etkisi ile mart ayından bu yana belirgin şekilde yavaşlayan toplam kredi büyümesinin yurt içi talepteki dirençli seyri zayıflatmasını beklediklerini de vurgulayarak, “Böylece iç talepte dengelenme ile birlikte sağlıklı bir dezenflasyon sürecine gireceğimizi değerlendiriyoruz” diye konuştu.

KKM’NİN MERKEZ’E ZARARI 833.4 MİLYAR LİRA

Merkez Bankası geçen yıl 818.2 milyar lira zarar etti. MB’nin dün açıklanan yıllık raporunun ayrıntılarında kur korumalı mevduat (KKM) hesaplarının zararının 833 milyar 419 milyon lira olduğu bilgisine yer verildi. Kâr-zarar tablosunun dipnotunta, TL dönüşümlü KKM işlemleri ile döviz dönüşümlü KKM ve diğer döviz kazandırıcı işlemler (YUVAM, fiziki , vs.) giderinin toplamının 833.4 milyar lira olduğu kaydedildi. Merkez Bankası Başkanı Karahan, 92’nci hesap dönemine ilişkin genel kurulda bankanın 818.2 milyar lira zararına yönelik olarak, zararın faaliyete engel olmadığını dile getirdi. Merkez Bankası blog sitesi Merkezin Güncesi’nde de yayınlanan, “Merkez Bankaları Faaliyetlerinde Kâr-Zarar Olgusu” başlıklı çalışmada, Banka’nın zararına yönelik olarak, “Bu zarar esas olarak KKM kalemlerine ödenen kur farklarından ileri gelmekle birlikte, KKM giderleri hariç tutulduğunda da artan faiz oranlarının, faiz giderleri ve menkul kıymet değer azalışları yoluyla, kârı azalttığı görülmüştür” denildi.

BANKA MECLİSİNE KEMAL MADENOĞLU GELDİ

Genel Kurul’da Banka Meclisi’ne yeni üye olarak Kemal Madenoğlu seçilirken, süresi dolan Nurullah Genç de yeniden seçildi. Denetleme Kurulu üyeliğine de Metin Toprak getirildi.

ŞİMŞEK: PROGRAMIMIZ ÇALIŞIYOR

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, dün açıklanan mart ayı dış ticaret verileri sonrası, yıllık dış ticaret açığındaki iyileşme eğiliminin sekiz aydır kesintisiz devam ettiğini söyledi. “Programımız çalışıyor” mesajını veren Şimşek, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Martta yıllık dış ticaret açığı önceki yılın aynı ayına göre 26 milyar iyileşti, 92 milyar dolara geriledi. Dost ve yakın ülkelerden tedarik eğilimi artıyor. Türkiye bu eğilimden en olumlu etkilenen ülkelerden. Yapısal reformlarla küresel ticaretteki yerimizi daha da güçlendireceğiz.”

20 KOLİ YERİNE 5 KOLİ GELDİ”

Günal, “Bayram nedeniyle tavuk siparişi verdik, 20 koli yerine 5 koli geldi. 100 kilo kanat yerine 10 kilo gönderdiler. İstanbul’un tamamına yetecek kadar mal sevk edilmedi. Parça ürün yaptıkları için tavuk kısıtlı geldi. Mangal sezonu olduğu için, 9 gün de arada bir tatil olduğu için tabii bu da tavuk firmalarında büyük bir fırsatçılığa sebep oldu. Tavuk parçalamalarda yüzde 20 oranında kar marjı çok. Bugün tavuğu kasap parçalasaydı, parçalama imkanı olsaydı, tavuğu yüksek bir rakamdan sipariş verirdi ve budunu, kanadını kendi çıkarırdı. Yaz sezonu, mangal sezonu derken maalesef bugün kanat 200 lira bandını geçti. Vatandaşın en doyurucu maddesi tavuk olduğu için, tavuğun yanı sıra ete de çok zam yapıldığı için vatandaş tavuğa yöneldi. Bayram zamanında vatandaşlar hiçbir kasapta, hiçbir markette tavuk bulamadı. Kanat 200 lira bandında. Bize 165 lira olarak gelişi var, tabii bu semtten semte değişiyor. Vatandaşımızın bir yiyecek maddesi tavuk olduğu için bu kadar zammı da yapmasınlar” ifadelerini kullandı.

BEYAZ ETE YÖNELDİLER

Günal , “Bundan 1 ay önce karkas etin fiyatı 280 liraydı, şu anda ise 380 lira bandında. Ramazan ayından çıktık, o zaman kuşbaşı eti 480 liraya satıyorduk, şu anda 600 lira. Vatandaş kırmızı ete yanaşamıyor. Tavuk ise vatandaşın tercih ettiği gıda maddesi; ama maliyetleri yüksek. Burada kasabın bir suçu yok. Kırmızı eti alanlar beyaz ete yönlendiği için fiyatlar ondan aksadı. En büyük neden parçalama tavuğu firmalar yetiştiremediği için, istediği fiyata geçiş yaptı“ dedi.

Bayram döneminde tavuk satışlarında yaşanan sıkıntının firmaların eksik ürün tedariğinden kaynaklandığını söyleyen kasap Recep Özçelik ise şunları söyledi: “Ürünlere 15 günde bir zam geliyor. Etlere haftada 2 kere zam geliyor. Firmalar bizlere siparişleri eksik gönderiyorlar ki, vatandaşa ürünler elimizde yok diyelim ardından da zam gelsin diye.”

TAVUK FİYATINDA ARTIŞ DEVAM EDECEK SİNYALİ

BEYAZ ette uzun süredir yaşanan haftalık fiyat artışlarının önümüzdeki günlerde de devam edeceğini söyleyen Kanatlı Hayvan Eti Üreticileri Merkez Birliği Başkanı Abdullah Koç, Hürriyet’e yaptığı değerlendirmede bu artışların her pazartesi günü bir miktar hissedileceğini belirtti. Tavuk ürünlerinde son yıllarda ciddi bir üretim düşüşü olduğuna dikkat çeken Koç, “Geçen yıl üretim oldukça düşük kaldı. Bu yılın başında üretimde bir toparlanma var ancak yetersiz. Fiyat artışlarının asıl nedeni de sanayiciler. Bizde yaklaşık bir yıldır tavuk eti fiyatları değişmedi. Biz sözleşme ile satış yapıyoruz. Sözleşmelerde de fiyatlar hiç artmadı. Biz yetiştirdiğimiz hayvanları sanayicilere veriyoruz. Onlar eti işliyor ve kasaplara satıyor. Üretimi de kısanlar bizzat sanayiciler. Onlar fiyatları belirliyor” dedi.

HER MANGAL DÖNEMİNDE FİYATLAR ARTIRILIYOR

Her yıl mayıs ayına yaklaşırken sanayicilerin daha fazla zam yapmak istediğini anlatan Koç, “Burada bir kesim yaklaşan mangal sezonu öncesinde fiyatları yukarı doğru çekmek istiyor. Zaten geçmiş dönemde kırmızı et çok yüksek seviyelerde seyrederken beyaz et aşırı ucuz kalmıştı. Daha sonra beyaz ette de gerekli ölçüde artış oldu. Ancak bu artış devam edecek. Biz yaz sonuna kadar artışların sürekli olarak vatandaşa yansıtılacağını ardından da fiyatlarda bir düşüş olacağını düşünüyoruz. Ancak bir haftada yüzde 30, yüzde 45 gibi artışlar olacağını düşünmüyoruz. Piyasa da bu yönde iddialar dolaşsa da fiyat artışları uzun vadeye yayılacak” diye konuştu. Koç, fiyat artışlarında sanayicilerin önemli bir ağırlığı olduğunu söyledi.

Abdullah Koç, piyasada güncel olarak arzın talebi karşılamadığını bu durumun da önümüzdeki süreçte devam edeceğini aktardı. Koç, beyaz ete talebin yüksek olduğu önceki yıllarda üreticilerin ellerinde stok ürünleri piyasaya sürdüğünü ancak bu yıl üretimdeki yetersizlik yüzünden böyle bir imkanın olmadığını ve üreticinin hazırlıksız olduğunu vurguladı. Koç, şu an çeşitli kasap odalarının sanayicilerden tonlarca ürün talep etmesine rağmen, bu taleplerin oldukça az bir kısmına karşılık verilebildiğini dile getirdi.

İLK DURAK ŞİŞLİ-MECİDİYEKÖY: GEÇEN HAFTALARA GÖRE BOŞ

-İlk durağım Şişli- Mecidiyeköy. Soğuk ve yağışlı havadan mı bilemiyorum ancak o her zaman tıklım tıklım olan Cevahir AVM’nin önü ve çevresindeki kafelerde daha çok turistler ile kurstan çıkan gençler var. Zincir kahveciler nispeten boş. Ortaklar girişinin köşesinde birkaç başka mekana daha uğruyorum. Buradakiler ise biraz daha dolu. Bir grup gencin yanına oturuyorum. 17 yaşındaki Kerem ve kardeşi Kerim Altındiş, diyor ki: “Abla, boykottan haberimiz var ama mekan bizim buluşma mekanı. Yoksa boykotu destekliyoruz. Her hafta sonu aynı muhabbet annemle. 200 lira veriyor. Para üstü istiyor. Allah aşkına 2 kahve olmuş 250 lira. Neyin para üstü.  İnşallah bu boykot işe yarar da bizim evin kavgası biter.” Sohbeti duyan barista Ali Uyanık da hafta sonları normalde dükkanlarında oturacak yer bulmanın zor olduğunu belirterek, “Ama bugün sakin. Bence havanın soğuk olmasından… Boykottan değil. Bizim insanımızın boykot yapabileceğine inanmıyorum” diyor.

İKİNCİ DURAK GAYRETTEPE: RESTORANLAR SAKİN

-Gayrettepe’de durağım, sosyo-ekonomik açıdan gelir seviyesi daha yüksek grubun uğrak yeri olan ve ünlü marka, kafelerin olduğu Zorlu AVM. Yağmurlu havanın etkisi ne kadardı bilemem ancak açık alandaki zincir kafe/ restoranların dış ve iç mekanları normale göre çok daha sakin. İç mekandaki birkaç zincir kahvecide ise bilindik manzaralar var. Hatta birinde uzun bir de sıra var. Tesadüf bu ya, ekonomist Prof. Dr. Emre Alkin ile karşılaşıyoruz. Boykot gözlemine geldiğimi söylüyorum. Diyor ki: “Yani evet etkili olmuş sanki… Biraz boş buldum ben de. Vatandaş isyanında haklı ancak benim katılmadığım nokta, tepkinin sadece kafe ve restoranlara yönlendirilmesi. Maliyetlerin neden yüksek olduğu da sorgulanmalı.

Asgari ücret, sigorta, vergi masrafları arttı. Bazı çalışanlar EYT’li oldu, onlara tazminatlar ödendi vs. Hizmet sektöründe masrafların en önemli kalemi işçiliktir. Bu unutuluyor. Bence bu pahalılığın yegane müsebbibi yanlış iktisat politikaları. , faiz, mal ve hizmet ücretlerini birbirinden bağımsız hale getirir, bazısına müdahale eder, bazısını serbest bırakırsanız Avrupa’dan daha pahalı bir ülke olursunuz. Peki ne yapmalı dersen, piyasa ekonomisine geçilmeden bu serzenişler durmaz derim.”

Fulya Soybaş kafede vatandaşlarla sohbet etti.

ÜÇÜNCÜ DURAK: ORTAKÖY BOŞ BEŞİKTAŞ TIKLIM TIKLIM

-Kumpircilerin olduğu Ortaköy Meydanı boş. Çevredeki kafe- restoranlar her zamanki cumartesi yoğunluğunu ilginçtir ki yaşamıyor. Kahvaltısı ile ünlü bir mekanın, soyadını söylemek istemeyen Ahmet isimli garsonu, “Vallahi her cumartesi kapıda kuyruk olurdu. Bugün bu kadar boş olmasını yadırgadım” diyor. Canan Doğan ve Elif Fabiani ise “Nefes alacağımız bir tek hafta sonumuz var. Kahve içmeye çıktık” diyorlar.

Boykottan haberdarlar. Ama ile devam ediyor Doğan: “Tüketicinin, tüketmekten gelen bir gücü olduğuna inanmıyorum. Elbette ‘birlikten kuvvet doğar.’ Ama bence sorunun asıl kaynağı ekonomi politikaları.” Fabiani ise ona katılmıyor: “Elbette beş parmağın beşi de bir değil ancak enflasyonu fırsata çevirenler olduğu da kesin. Denetimler yeterli değil. Geçen yıl 200 lira olan öğle yemeğim şimdi 640 lira. Nerede var böyle enflasyon? TÜİK ve İTO rakamları ortada. Hazır millet fiyat algısını yitirmişken ‘vur abalıya’ açgözlülüğü var. Esnaf ahlakı nerede? Bundan da bahsedelim.”

ESNAF NE DİYOR?

-Gelelim madalyonun öteki yüzüne… 15’ten fazla esnaf ile yüz yüze konuştum; tepkileri benzer. Doğa Kafe’nin sahibi Şahin Kurtgöz’e kulak verelim: “Fincanı 4 liraya mal edilen Türk kahvesini 80, bir adet kurabiyeyi ister glutensiz, ister fıstıklı olsun 110, bir bardak çayı 60 liraya satamazsın! Satan var mı, var. Zaten onlar yüzünden bugün bu tartışmanın içindeyiz. Bunun savunması olmaz. Gel gör ki, biz de varız. Bugün normal bir işletmenin giderleri 2 yıl öncesine göre üçe katlandı. Ancak malzeme maliyetleri sanıldığı kadar yüksek değil. 2 yıl önce 5 liraya mal ettiğin bir tas çorba bugün 6-7 lira. Et yemeği biraz daha yüksek çıkabilir ama o da en fazla 100 gram et koysan 45-50 lira eder. Bizi zorlayan esas kalem fatura, kira, KDV ve personel maliyetleri. Bugün asgari ücretle çalışan bir işçinin maliyeti 25 bin lira. 5 kişi çalışıyor, 125 bin. Geçen yıl elektrik, su, gaz gibi tüm giderler 100 bin lira iken bu yıl 2 katından fazla. Basit bir örnek: 2021’de 3 bin lira olan dükkan kiram 2023’te 10 bin liraya çıktı. Bu yıl ise 17 bin 500 oldu. Benim kafe ara bir sokakta ve sıralı bir dükkan. Sen hesapla enflasyonun kaç katı artmış kira… Dükkanın ana caddede, köşe binada, aydınlık olması da kirayı artırıyor. Dolayısıyla benim 100 liraya sattığım tabağı bir başka esnaf maliyetlerden ötürü pekâlâ 150 liraya satabilir. Yani hepimizi aynı kefeye koyamazsınız. Bir hakkaniyetten söz edeceksek bu, tüm bu sorunlara asıl çözümün bulunması olmalı.”

BOYKOT DEMOKRATİK BİR HAKTIR

-Boykotun öncüsü Ekonomist İris Cibre’yi de aradım, gözlemlerimi aktardım. Ona ulaşan yorumlar da benimkine benziyor. Şöyle diyor Cibre: “Çok uzun zamandır her görüşten insan ilk kez bir konu üzerinde birlik oldu. Bundan mutluluk duydum. Çoğu kişi işletme maliyetlerinin yüksekliği, personel, kira giderlerinden bahsediyor. İşletmelerin maliyetlerini tartışmıyorum ben. Ancak tartıştığım şey bu maliyetlerin- enflasyon oranları ortadayken- ne kadar arttığı ve bunun biz tüketicilere hangi oranda yansıtıldığı. Boykot demokratik bir haktır, kültürdür. Bu boykotun da amacı hükümetin sorumluluğunu azaltmak değildi. Farkındalık oluşturmaktı. Yetkilileri çözüm arayışına ittiğimizi görüyorum. Bence başarılı olduk.”

VATANDAŞ İSYANDAN

Eyüp Özsoy, trafik sigortasındaki zararın nedenlerinin başında maddi hasarlarla ilgili değer kaybı tazminatlarının geldiğini, bu konuda da Sigorta Tahkim Komisyonu’na giden dosyaların sigorta şirketlerinin maliyetlerini artırdığını ifade ederek, Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılan başvuruların yüzde 90’ının trafik sigortalarından kaynaklandığını, bunun da yüzde 70’inin değer kaybı tazminatı taleplerinden oluştuğunu vurguladı.

Sigorta şirketlerinin değer kaybında tazminat ödemesini eksper raporuna göre yaptığını hatırlatan Özsoy, şunları söyledi:

HERKES KAFASINA GÖRE HESAPLIYOR

“Eksper bir rapor yazıyor, sigorta şirketi de ona göre ödemesini yapıyor. Ödeme yeterli gelmediğinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na gidiliyor. Tahkime giden şikâyetlerin yüzde 80’inde sigorta şirketi haksız bulunuyor. Bu sefer şirketler aleyhine ek maliyet çıkıyor. Biz hasar dosyası için ödediğimiz 10 liranın karşılığında bakıyorsunuz, yüzde 25 maliyet artışı oluşuyor. Çünkü bilirkişi ücreti var, tahkim dosya masrafı var, karşı tarafın avukatlık parası var, eksper ücreti var; böyle kalem kalem maliyet artıyor. Bunların hepsini sigorta şirketi cebinden ödüyor. Bu para vatandaşın cebine de girmiyor. Vatandaş 10 lira hasar alıyor, ama tramer kayıtlarında hasarı 25 lira gözüküyor. Bu sefer vatandaş, ‘ben böyle bir para almadım, hasarım yüksek gözüküyor’ diye isyan ediyor. Bu paralar, hasar takibi yapan veya bu işler için kurulmuş avukatlık bürolarına gidiyor.”

Değer kaybı tazminatında standart bir hesaplama yöntemi olmadığından farklı farklı hesaplamalar yapıldığına dikkat çeken Özsoy, “Sigorta Tahkim Komisyonuna giden her dosyada farklı rakam çıkıyor. Komisyondaki kişi, ‘benim hesaplamam ve kanaatim budur’ diye kafasına göre rapor oluşturuyor. Sekiz bin lira değer kaybı ödediğimiz bir dosya, tahkimden 8 bin 200 lira olarak dönüyor; biz o 200 lira için tüm masrafları sil baştan yapıyoruz” dedi.

ADİL YARGILAMA HAKKINA AYKIRI

Özsoy, Tahkim Komisyonunun isteğe bağlı müessese olmasına rağmen trafik sigortası gibi zorunlu sigortalarda Komisyonun zorunlu hale getirildiğini belirterek, şunları söyledi:

“Tahkim bugün sigorta şirketleri aleyhine yargılama müessesine dönmüş durumda. Tek taraflı yargılama yapılıyor. Çünkü belli limitlere kadar olan karar kesin sayılıyor, itiraz edemiyorsunuz. Bu durum benim için de vatandaş için de geçerli. Bu da adil yargılanma hakkına aykırı. Bizim önerimiz Sigorta Tahkim Komisyonu, ihtiyari kimliğine dönmeli, yani isteğe bağlı olmalı. Zorunlu sigortaların dışındaki tüm sigortalarda Tahkime üye olmak isteğe bağlı, trafik sigortasında ise şirketler zorunlu üye yapılıyor. Zorunluluk kalkmalı, isteyen trafik sigortasında Tahkime üye olmalı, istemeyen olmamalı; dorusu da bu.”

DEĞER ARTIŞ KAZANCI NASIL ANLAŞILACAK

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın hazırladığı gayrimenkullerin 5 yıl içinde elden çıkarılmasında gelir vergisi beyanı broşüründe öncelikle gayrimenkul alım–satım işinde ticari faaliyet ve değer artış kazancı ayrımının nasıl yapılacağı anlatıldı. Gayrimenkul alım satım işleri bir meslek halinde sürdürülüyorsa elde edilen kazanç ticari kazanç sayılıyor. Bir yıl içinde birden fazla satış varsa ticari kazanç olarak kabul ediliyor. Gayrimenkul alım satım işlemi ticari kazanç hükümleri kapsamında değilse, elde edilen kazanç “değer artışı kazancı” hükümlerine göre tespit ediliyor.

TAKVİM GÜNÜ ESAS ALINIYOR

Gerçek kişilerin bir bedel karşılığı edindikleri gayrimenkullerin (konut, arsa, vb.) edindikleri tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılması halinde, elde edilen kazanç gelir vergisine tabi oluyor. Beş yıllık sürenin hesabında takvim günü esas alınıyor.

MİRAS OLURSA VERGİ VAR MI

Eğer konut, arsa gibi gayrimenkuller miras olarak kalmışsa 5 yıl içinde satılsa bile değer artış kazancı doğmuyor. Bir mükellef 16 Ağustos 2020 tarihinde kendisine miras yoluyla intikal eden apartman dairesini, 21 Kasım 2023 tarihinde satmış olsun. Satışa konu apartman dairesinin ivazsız olarak (veraset yoluyla) intikal etmesi nedeniyle, mükellefin bu satıştan elde ettiği gelir, değer artışı kazancı olarak vergilendirilmeyecek.

NASIL HESAPLANIYOR

Değer artışı kazancında vergilendirilecek kazanca safi değer artışı deniliyor. Safi değerde konut ya da arsanın maliyet bedeli esas alınıyor. Eğer maliyet hesabı yoksa endeksleme yapılıyor. Rehberde konuya ilişkin bir örnek de verildi. Vatandaş, 2 Kasım 2020 tarihinde 1 milyon liraya satın aldığı konutu 1 Şubat 2023 tarihinde 4.5 milyon liraya satmış olsun. Bu durumda, söz konusu gayrimenkul 5 yıllık süre dolmadan elden çıkarıldığı için mükellef adına oluşacak değer artışı kazancının hesaplanması gerekiyor. Gayrimenkulün edinildiği tarihinden önceki ay olan Ekim 2020 ile elden çıkarıldığı aydan önceki ay Ocak 2023 Yİ-ÜFE endeksleri üzerinden 1 milyon liralık konutun maliyet bedeli 3 milyon 946 bin 404 lira olarak hesaplanıyor. Satış değerinden maliyet bedeli çıkarılıyor. 55 bin liralık istisna düşüldükten sonra bu konut için 498 bin 596 lira vergiye tabi gelir ortaya çıkıyor. Bunun üzerinden de 130 bin 908 lira gelir vergisi ödenmesi gerekiyor. Konut 1 Şubat 2023 tarihinde elden çıkarıldığı için 2023 yılı değer artışı kazancının, 2024 yılının mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilip ilk taksitinin de mart ayında ödenmesi gerekiyor. İkinci taksit ise temmuz ayında ödenecek.

BEYAN YOKSA YARARLANAMAZ

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın hazırladığı rehberde, binaların konut olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen hasılatın 2023 yılı için 21 bin lirasının gelir vergisinden istisna edildiği belirtildi. Konut kira geliri elde eden kişilerin, yıllık olarak tespit edilen istisna tutarının altında kira geliri elde etmeleri halinde bu gelirleri için beyanname vermesine gerek bulunmayacak. Konutlardan elde edilen kira gelirleri, süresinde beyan edilmez veya eksik beyan edilirse, 2023 yılı için belirlenen 21 bin liralık istisnadan yararlanılamayacak. Ancak, Gelir İdaresi herhangi bir tespit yapmadan önce, süresinde beyan edilmeyen veya süresinde verilen beyannamede yer almayan konut kira gelirlerini, süre geçtikten sonra beyan edenler istisnadan yararlanabilecek. İstisna tutarının üstünde kira geliri elde edenler ise beyan edilen kira gelirinden 21 bin lirayı düşebilecekler.

MİRASÇILAR DİKKAT

Rehbere göre, bir konuta birden fazla kişinin ortak olması halinde, bu konuttan elde edilen kira gelirlerinin vergilendirilmesinde, 2023 takvim yılı için belirlenen 21 bin liralık istisna tutarı her bir ortak için ayrı ayrı uygulanıyor. Ayrıca miras kalmış bir konutta eğer miras paylaşılmamışsa, her bir mirasçı istisnadan ayrı ayrı yararlanabiliyor. KİMLER YARARLANAMAZ Rehberde kimlerin istisnadan yararlanamayacağı da tek tek sayıldı. Buna göre ticari, zirai veya mesleki kazancını beyan etmek zorunda olanlar istisnadan yararlanamıyor. 21 bin liranın üzerinde konut kira geliri elde edenlerden beyanı gerekip gerekmediğine bakılmaksızın ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarının gayri safi tutarları toplamı üçüncü gelir diliminin ücretler için geçerli olan 2023 yılı için belirlenen 550 bin liralık tutarı aşanlar da 21 bin liralık istisnadan yararlanamıyor.

ÖRNEKLE ANLATILDI

Gelir İdaresi Başkanlığı istisnadan nasıl yararlanılamayacağını bir örnekle anlattı. Buna göre, bir mükellef kiraya verdiği konuttan 120 bin lira kira geliri, tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş 180 bin lira iş yeri kira geliri ve 360 bin lira da ücret geliri elde etmiş olsun. Bu kişinin 2023 yılında elde ettiği toplam gelir 660 bin lirayı buluyor. 660 bin lira 2023 yılı için belirlenen 550 bin liralık sınırı aştığı için mükellef 120 bin liralık kira gelirini beyan ederken 21 bin liralık istisnadan yararlanamayacak.

DİLEKÇE İLE BİLDİRİLEBİLİR

Gayrimenkulden herhangi bir kira geliri elde edilmemesi ya da ilgili takvim yılı için belirlenen istisna tutarının altında gelir elde edilmesi halinde beyanname verilmeme gerekçesi bir dilekçe ile vergi dairesine bildirebilecek. Rehberde, dilekçe verme nedenleri, “İstisna altında kira geliri elde ettim (konut), kira geliri elde etmedim, gayrimenkulü sattım, kendim oturuyorum, usul (üstsoy), füru (altsoy) veya kardeşim oturuyor, beyan sınırı altında kira geliri elde ettim (iş yeri, diğer, hak)” olarak sıralandı.

NE KADAR ZAM YAPILDI?

EVA Gayrimenkul Değerleme tarafından yapılan araştırmayla zam oranları ve ilçe ilçe ortalama aidat bedelleri belirlendi. 2024 zamlarının öncesinde geçmiş yıllarda yapılan artışları hatırlatan EVA Gayrimenkul Değerleme’den Değerleme Koordinatörü Serkan Bal, “2022 yılının başlarında İstanbul genelindeki aidat artışları yaklaşık yüzde 40 civarındayken, 2023 yılında bu oran ortalama yüzde 77’ye yükselmişti. Hatta bu artış oranı, yaklaşık on ilçede yüzde 100-155 arasında değişiklik göstermişti. Bu hızlı ve dengesiz artışların en büyük nedeni de, maliyet ve enflasyon artışlarına hazırlıksız yakalanmaktı” dedi. Bu yıl başında aidatlara yüzde 25 ile yüzde 71 arasında zam yapıldığını belirten Bal, kimi sitelerde yüzde 150’ye varan zamlar da tespit ettiklerini dile getirdi.

“2022 yılı Ocak ayını başlangıç noktası olarak kabul ettiğimizde, bu zamana kadar gerçekleşen artış oranlarının ortalama yüzde 168 olduğunu görüyoruz” diyen Bal, “Ortalamanın yanında kimi ilçelerde yüzde 200-300 oranında artışlar da yapıldı” şeklinde konuştu.

ORTALAMA TUTAR 1600 TL’YE ÇIKTI

Yapılan araştırmalara göre İstanbul’da 100 metrekare alana sahip daire başına ortalama aidat tutarı 1.600 liraya ulaştı. Peki en yüksek ve en düşük aidat bedelleri hangi ilçelerde görüldü? Bu soruya yanıt veren Serkan Bal şunları söyledi: “100 metrekarelik daire başına ödenen ortalama aylık aidat tutarında en yüksek rakam 4 bin 100 lira ile Beşiktaş’ta görülürken, onu 3 bin 300 lira ile Şişli, 2 bin 800 lira ile Kadıköy, 2 bin 700 lira ile Sarıyer ve Üsküdar, 2 bin 600 lira ile Ataşehir takip ediyor. Aidatların en düşük olduğu ilçeler ise 800 lira ile Silivri ve Çatalca.”

LÜKS SİTELERDE 50 BİN TL’YE ULAŞTI

Lüks sitelerde ödenen rakamların ortalamanın çok üzerinde olduğunu dile getiren Bal şu çarpıcı örnekleri paylaştı: “Beşiktaş’ta bilinirliği yüksek markalı projelerde ortalama 100 metrekare dairelerin aidatlarının 32 bin lira olduğu, kullanım alanlarının 200 metrekareye ulaşması durumunda ortalama aidat rakamlarının 50 bin liraya çıktığını görüyoruz. Şişli’de lüks projelerde 100 metrekare dairelerin aidatlarının 35 bin lira seviyesinde olduğu söylenebilir. Sarıyer, Üsküdar, Beykoz gibi lüks villa sitelerinde ortalama aidat rakamları 12 bin ile 20 bin lira aralığında değişiyor. Kadıköy Bağdat Caddesi’ne yakın rezidans projelerinde aidat bedelleri ortalama 8-12 bin lira aralığında.”

YENİ DÜZENLEME BEKLENİYOR

Son aylarda yoğun şikâyet konusu olan konut aidatları hem kamuyu hem de sektör derneklerini harekete geçirdi. Sorunların çözümü için düzenlenen çalıştaylarda bir araya gelen kamu-özel sektör temsilcileri bir yol haritası da belirledi. Yapılacak düzenleme ile site yöneticilerine, yönetim şirketlerine sertifika şartı ve adli sicil kontrolü getirilmesi, gelir-giderlerin kamu tarafından düzenli olarak denetlenmesi planlanıyor.

ANKARA VE İZMİR’DE RAKAMLAR NASIL?

Araştırma sonuçlarına göre İzmir genelinde bu yıl aidat artış oranları İstanbul ortalamasına kıyasla daha yüksek ve yaklaşık yüzde 65 seviyesinde. İzmir’de, Karşıyaka’da ortalama aylık aidat tutarı 100 metrekarelik daire başına 1.900 lira iken, Bayraklı ve Bornova ilçelerinde 1.600 lira civarında. Çeşme ilçesinde yazlık lüks site özelliğinde projelerdeki aidatlar 4 bin 500 ile 9 bin 500 lira bandında. Tekil konut binası olup apartman görevlisi bulunmayan, eski apartman binalarında ise aidat ortalamasının 275 lira seviyeside olduğu görülüyor.

Ankara’da aidat artışları İstanbul ile benzer ve ortalama yüzde 50 seviyesinde. Çankaya ilçesinde, 100 metrekarelik daire başına ödenen ortalama aylık aidat tutarı 1.750 lira, Gölbaşı’nda 1.100 lira, Yenimahalle’de 750 lira, Etimesgut’ta ise 700 lira. Ankara genelinde, tekil konut binalarında ve eski apartmanlarda aidat ortalaması 200 lira bandında seyrediyor. Ancak markalı konut projelerinde aidatların 5 bin lira ile 10 bin lira arasında değişkenlik gösterdiği, lüks sitelerde bunun da üzerine çıktığı ifade ediliyor.

BUNLARA DİKKAT! İŞTE BİLİNMESİ GEREKENLER

Gayrimenkul hukuku uzmanları ev sahipleri ve kiracıların aidatlar konusunda bilmesi gereken kritik bilgileri şöyle özetliyor:

1. Yönetim şirketleri, yönetim kurulları tek başına aidat zammı belirleyemiyor. Önce genel kurul toplantısı yapılması gerekiyor. Bu nedenle genel kurula katılmanız çok önemli. Böylece tüm giderleri görebilir, sorularınızı iletebilirsiniz. Ancak bu toplantılara sadece ev sahipleri katılabiliyor, kiracılar ev sahibinin vekâleti olursa sürece dahil oluyor.

2. Alınan kararlara itiraz hakkınız var. Kurul toplantısına katılan ancak karşı oy kullanan her kat maliki karar tarihinden başlayarak bir ay içinde, toplantıya katılmayan her kat maliki kararı öğrenmesinden başlayarak bir ay içinde ve genel kurul davetiyesi eline ulaşmayanlar altı ay içinde sulh hukuk mahkemesine iptal davası açabilir. Eğer ortada bir usulsüzlük olduğunu düşünüyorsanız dava açmanız öneriliyor. Usulsüzlük yapıldığını düşünmüyor, ancak artış oranına itiraz etmek istiyorsanız, bu defa olağanüstü genel kurul talebinde bulunabilirsiniz. 1/3 malik bir araya gelip, sitedeki tasarruf tedbirlerini masaya yatırabilirsiniz.

3. Sanılanın aksine site ya da apartmanda her giderden kiracı sorumlu değil. Giderler işletme bütçesi ve yatırım bütçesi olarak ikiye ayrılıyor. Sitede çalışanların maaşı, ortak alan faturaları gibi kullanımdan kaynaklı işletme kalemlerinden kiracılar sorumlu. Ancak demirbaş kalacak kalemler ev sahibinden istenmeli. Mesela asansör değişecekse, binaya yalıtım yapılacaksa bunu mülk sahibi karşılamalı.

4. Sitede oturan biri, ‘ben havuza girmiyorum’ ya da ‘giriş katta oturduğum için asansör kullanmıyorum’ diyerek aidatı red edemez, indirim bekleyemez.

5. Aidatını ödemeyen malik için dava açılabilir, icra takibi yapılabilir. Üstelik aylık yüzde 5 gecikme tazminatı da alınır.

TCMB BAŞKANI KARAHAN: KREDİ KARTIYLA İLGİLİ BİRKAÇ FİKRİMİZ VAR

Türkiye Cumhuriyet Başkanı Fatih Karahan, kredi kartlarına ilişkin olarak “Aralık ayında kredi kartı harcamalarında yükselme oldu. Bunu not ettik, farkındayız. Bunun geçici olup olmadığı henüz çok net değil. Asgari ücretin artacağı bekleniyordu. Bu nedenle bazı harcamalar öne çekilmiş olabilir ama bundan bağımsız olarak kredi kartlarında düzenleme yapılması gerektiğini düşünüyoruz. Bu konuda birkaç fikrimiz var, çalışmalarımız sürüyor. Belirli bir aşamaya geldiğinde kamuoyuyla paylaşacağız” şeklinde açıklamada bulunmuştu.

BORCUN TAMAMINI ÖDEMEK EN İYİSİ

Kredi kartıyla yapılan harcamanın tamamını son ödeme tarihinde ödenmesiyle birlikte dönem borcu sıfırlanmış oluyor. Böylece bankaya herhangi bir faiz ödenmeden bankanın müşterisine verdiği kredibilite yaklaşık 40 gün faizsiz olarak kullanılabiliyor. Böylece banka 40 gün boyunca faiz almadan beklemiş oluyor.

Ancak ülkemizde dönem borcunun tamamını ödeyen kişi sayısı oldukça az. Limiti 25 bin liraya kadar olan kartlarda asgari ödeme tutarı toplam dönem borcunun yüzde 20’si, 25 bin lira limitin üstünde kartı bulunanların asgari ödeme tutarı toplam borcun yüzde 40’ı kadar oluyor. Başka bir örnekle ilerlemek gerekirse 10 bin liralık harcama 25 bin lira limiti olan bir kartla yapılırsa asgari ödeme tutarı 2000 lira oluyor. Yine 10 bin liralık harcama yapılan ancak limiti 25 bin liranın üzerinde olan kredi kartına en az 4 bin lira ödeme yapılması gerekiyor. Ödeme yapılmayan kısım ertesi ayki ekstre döneminde yüzde 3.66 aylık faiz eklenerek banka tarafından ödenmesi isteniyor.

ASGARİ ÖDEME YAPANLAR FAİZ SARMALINA GİRİYOR

Bu noktada en büyük sıkıntılar ortaya çıkıyor. Asgari ödeme yapıp ertesi aya borcunu yüzde 3.66 oranında faizle sarmala giriyor ve borcun tamamını kapatamadığı için geriye kalan borcun yüzde 80 veya yüzde 60’lık kısmı her ay yeniden faizlendirilerek kredi kartı sahibinin karşısına çıkıyor.

Yukarıda verilen örneğe göre ilerlemek gerekirse 25 bin lira limitli kartı olan 10 bin lira dönem borcunun yüzde 20’sini ödediğinde geriye 8000 lira kalıyor. Geriye kalan 8 bin liralık borç için ertesi ay 292.80 lira faiz, 87.84 lira vergi ödemesi gerekiyor. Böylece 8 bin liralık borç 8381 liraya çıkmış oluyor. Vergilerin içeriği ise ortaya çıkan faizin üzerinden KKDF yüzde 15 ve BSMV yüzde 15 ekleniyor.

Yüzde 40 asgari ödeme tutarı olan 25 bin lira ve üzerindeki limitlerde ise 10 bin lira borcu olan birisi 4000 lira asgari ödemeyi yaptıktan sonra geri kalan 6000 lira için 219.60 lira faiz ve 65.88 lira vergi ödeyerek 6000 lira olan borcunu 6285 lira olarak ödemek zorunda kalıyor. Bu durumu alışkanlık haline getirenler faizin de faizini ödediği için her geçen ay katlanan faiz yükü altında ödeme güçlüğü çekiyor.

FAİZ ORANLARI NELERDİR?

Asgari ödeme tutarı dışında kalan dönem borcuna yüzde 3,66 akdi faiz oranı uygulanıyor. Ödenmiş olan borç, asgari ödeme tutarının altındaysa asgari tutarın ödenmeyen kısmına yüzde 3,96 gecikme faizi uygulanıyor. Nakit çekim faiz oranı yüzde 4.42, nakit çekim gecikme faiz oranı yüzde 4.72 olarak belirlendi.

NAKİT ÇEKİM YAPARKEN DİKKAT!

Eğer kredi kartıyla 10 bin lira nakit çekim yapılırsa yüzde 4.66 oranında faizle ertesi ayki ekstreye yansıtılıyor. 10 bin liralık nakit çekime toplamda 442 lira faiz ve 133 lira vergi ortaya çıkıyor ve 10 bin liralık borç 1 ay sonra 10 bin 575 liraya yükselmiş oluyor. Nakit çekimlerde ne kadar erken ödeme yaparsanız o kadar menfaatinize olacak ve daha az faiz ödemiş olursunuz.

TAKSİT İMKANI SADECE TÜRKİYE’DE VAR

Dünya genelinde sadece Türkiye’de kredi kartı borcuna taksit yapılıyor. Diğer tüm ülkelerde kredi kartı borçlarına taksitlendirme gibi avantajlar bulunmuyor.

KREDİ KARTI KULLANMAK MANTIKLI MI?

Kredi kartı doğru kullanıldığında hayatı kolaylaştıran araç haline geliyor. Nakit taşıma yerine şifreli, güvenli ve vergisel açıdan da devlete yararlı olan kredi kartı kullanımı mantıklı olabiliyor. Ancak ödeme gücü olmayan kişilerin faizle kullanması ilerleyen dönemlerde borç yükü haline geliyor.

Örnek vermek gerekirse 5000 liranın altında olan bir televizyonu 9 ay, 5 bin liranın üzerindeki televizyonu 4 ay faizsiz taksitle almak enflasyonist ortamda fiyatların artışından etkilenilmesinin önüne geçip bir de paranın zaman değeri korunduğu için doğru bir adım oluyor. Fakat bu televizyonun taksitlerini ödemekte zorlanılacaksa hem televizyon olduğundan daha pahalıya gelir hem de faizsiz taksitlere boş yere faiz ödenmesini gerektirir.

Her koşulda bütçenizi aşmayacak, ödeme yaparken sizi sıkıntıya düşürmeyecek planı çizmeniz gerekiyor.

KREDİ KARTIYLA VERGİ KAÇIRMANIN DA ÖNÜNE GEÇİLİYOR

Kredi kartı kullanıldığında vergi kaçırmanın da önüne geçiliyor. Fiş ya da fatura kesildiği için ve ödeme kaydedici cihaz olduğundan vergi kaçırmak mümkün olmuyor.

İŞLETMELERDEN KOMİSYON ALINIYOR

Kredi kartıyla işlem yapıldığında bankalar işletmelerden belli oranlarda komisyon talep ediyor. Bankalar ertesi gün ödeme talep eden üye işyerlerinden yüzde 3-4 civarında komisyon kesebiliyor. Başka bir deyişle bugün yapılan 100 liralık alışveriş için banka işletmeden yüzde 3 oranında komisyon kesip parasını yarın hesabına geçiyor.  Başka bir deyişle 100 liraya satılan malın 3 lirası bankaya, geri kalan 97 lirası da işletmenin hesabına geçiyor. Böylece işletme sahibi kredi kartıyla yapılan alışverişte otomatik olarak yüzde 3 civarında iskonto veriyor.

KREDİ KARTI NASIL KULLANILMALI?

Tasarruflarınızdan sonra kalan bütçenizi harcamak için koruyun.

Kredi kartı harcaması yaparken bütçeniz dahilinde ödeyebileceğiniz kadar harcama yapın. Sizin olmayan bir parayı harcar gibi davranmayın. Bu size ilerleyen zamanda borçlanma alışkanlığı getirecektir.

Kredi kartına faizsiz taksit imkanlarından yararlanın ancak hesap döneminde tüm borcu ödeyeceğiniz kadar taksitler edinin. Geliriniz 30 bin ancak taksit miktarınız 20 bin liraysa bu sizin geçinmenizi zorlaştıracak ve hayatınızı idame ettirecek parayı bulmakta zorlanırsınız.

Kredi kartı dönem borcunun tamamını ödemeye çalışın. Tamamını ödeyemiyorsanız imkanlarınız dahilinde en fazla ödemeyi yapıp faiz sarmalına girmekten sakının.

Kredi kartı harcamanızı ödemek için bir önceki ayki gelirinizden para ayırın. Böylece yeni aydaki maaş ya da geliriniz bir sonraki ayın kredi kartı dönem borcunu karşılayabilecek seviyede oluşur.

Çok acil ihtiyaç olmadıkça kredi kartıyla nakit çekim yapmaktan sakının.

Bankalar kredi kartının asgarisini ödeyen müşterilerini daha çok sever. Çünkü böyle müşteriler bankaya faiz getirisi sağlar. Dönem borcunun tamamını ödeyen kişiler ise bankanın verdiği limit dahilinde bankanın parasını yaklaşık 40 gün faizsiz kullanmış olur ve bu müşteriler bankalar tarafından sevilmez.

Kredi kartınızı borçlanma aracı değil ödeme aracı olarak görün ve bütçenizde karşılığı olan harcamalar yapın.

Kredi kartı ödemesinin gününü geçirmeyin, bu durum kredi notunuza direkt etki eder ve kredibiliteniz düşer.

Kredi kartı alırken yıllık üyelik ücretlerine dikkat edin ve eğer üyelik ücreti talep edilirse bankayla görüşerek ücretin iptalini ya da puan/bonus olarak karta geri yüklenmesini isteyin.

KREDİ KARTINA HANGİ DÜZENLEMELER GELEBİLİR?

Kredi kartlarına taksit uygulaması kaldırılabilir, asgari ödeme tutarları artırılabilir.

İlk defa kredi kartı sahibi olacak kişiler için kullanılmaya başlanılan ilk yıl kredi kartları toplam limiti aylık net belgeli gelirin en fazla 2 katı, takip eden yıllarda ve daha önce kredi kartı sahibi olan kişiler için ise aylık net belgeli gelirlerinin en fazla 4 katı olabiliyor. Bu tutarlar düşürülebilir ve maaşı 20 bin lira olan birisinin 1 milyon lira limitli kredi kartı limiti 80 bin liraya gerileyebilir. 80 bin lirayı aşan borç da kapatılana kadar ödenmesi talep edilebilir.

Caydırıcı olması için kredi kartı faiz oranları artırılabilir.

Kredi kartı almak için kredi notunun yeterliliğine yönelik düzenleme yapılarak ödeme alışkanlıkları zayıf olan kişiler elenebilir.

Birden fazla kredi kartı olanlara toplamda maaşlarının 4 katı limit verildiği için bazı kartların kapatılması ya da limitin bölüştürülmesi istenebilir.

Kredi kartı ödeme alışkanlıkları zayıf olanlara ek önlemler getirilebilir ve böylece sağlıklı harcama yapması sağlanabilir.

Yüksek limitli harcamalara kısıtlama getirilebilir. (Örneğin ev ya da otomobil alımları devre dışı kalabilir)

Lüks tüketime dayalı kredi kartı harcamalarına limit konulabilir.

Yasa dışı bahis, kumar gibi harcamaların ödemesinin ya da kazanılan yasadışı gelirin kredi kartlarına yatırılması engellenebilir.

Bundan sonraki süreçte Resmi Gazete’de yayımlanıp yasalaşması bekleniyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte fark ödemelerinin 7 gün içinde yapılması için çalışmalarını tamamladıklarını söylemişti.

EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI 10 BİN LİRA OLDU

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kararıyla en düşük emekli maaşı 7500 liradan 10 bin liraya yükseltildi ancak kararlar Resmi Gazete’de yayımlanmadığı için kök maaşlarda değişiklik yaşanmadı ve yüzde 37.57 oranında yükseltildi.

Bundan sonraki süreçte kararların Resmi Gazete’de yayımlanması bekleniyor.

MAAŞLARDA NE KADAR DEĞİŞİKLİK OLACAK?

En düşük emekli maaşı alanların kök maaşlarına göre zamları da değişecek. Bunun için kök maaşların doğru tespit edilmesi için kontrollerin e-Devlet üzerinden yapılması gerekiyor.

Yüzde 37.57’lik zammın üstüne yüzde 11.68’lik zam da eklenerek yeni kök maaş ve yeni maaşlar da bulunabiliyor.

Başka bir deyişle maaşı 10 bin liranın üzerinde olanlar, hesabına yatan maaştan yüzde 4 çıkarıp, yüzde 11.68 ekleyip, sonrasında ortaya çıkan rakama yüzde 4 ekleyip ek ödeme dahil maaşlarını tespit edebilir.

11 BİN LİRA ALAN 12 BİN 287 LİRA ALACAK

Örnek bir hesaplamayla 11 bin lira maaş yatan birisinin ek ödemesi hariç kök maaşı 10 bin 577 liradan ibaret oluyor. 10 bin 577 liranın üstüne yüzde 11.68 eklediğimizde 1235 lira daha zam oluşuyor. Böylece kök maaş 11 bin 812 liraya yükseliyor. Kök maaşın yüzde 4’ü de ek ödeme oluyor ve bu da 472 liraya denk geliyor. Yani ele geçecek toplam maaş 12 bin 287 liraya çıkıyor.

7700-8000-8500-9000 TL CİVARINDA MAAŞI YATANLAR DİKKAT

Yüzde 37.57 oranında zamma göre maaşlar hesaplara geçti. Kök maaşı 7500 liranın üzerine çıkanların hesaplarına yatan maaşlar emeklilerde şaşkınlık yarattı. Emekliler en düşük emekli maaşının 10 bin lira olduğunu ve bunun hesaplara yansıyacağını düşünse de karar Resmi Gazete’de yayımlanmadığı için şimdilik ya en düşük emekli maaşı olan 7500 lirayı alacak ya da kök maaşı 7500 liranın üzerine çıkıp 10 bin lirayı aşmıyorsa arada kalan rakamı maaş olarak aldı.

2024 YILI İÇİN YENİ KÖK MAAŞLAR

Not: Kök maaşı 10 bin liranın altında kalanlar kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte 10 bin lira maaşı hak edecektir. Tabloda kök maaşın ne olacağına dair bilgiler mevcuttur.

SSK VE BAĞ-KURLULARIN KÖK MAAŞI NASIL BULUNUR?

7500 lira en düşük emekli maaşı alanlar kök maaşı bulmak için farklı yöntemleri kullanması gerekiyor. (Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından 10 bin lira olacaktır)

SSK’dan emekli olanlar için e-Devlet’e giriş yapıp arama kısmına 4A Emekli Aylığı yazıp çıkan ilk bağlantıya tıklaması gerekiyor.

Ardından gelen sayfada “Detay” kısmına tıklayıp açılan pencerede en alt kısımlarda yer alan “5510 Ek 19 Miktarı” yazan yerdeki tutarı 7500 liradan çıkarması gerekiyor. Böylece kök maaş ek ödeme dahil ortaya çıkmış oluyor.

Bağ-Kurlular ise e-Devlet’e girip arama kısmına “4B Emekli Aylığı” yazıp çıkan ilk bağlantıya tıklaması gerekiyor.

Ardından gelen pencerede “4B Emekli Aylık Bilgilerinize ait barkodlu belge almak istiyorsanız tıklayın” sekmesini tıkladıktan sonra gelen pencerede SGK’ya ait döküm görülecektir.

Sayfanın en altında “Ek Madde 19 İntibak Fark Tutarı” yazan yerin karşısındaki rakamları 7500 liradan çıkarınca kök maaşınızı ek ödeme dahil bulabilirsiniz.

Taksimetre tarifesine gelen yüzde 28,09’luk zammın ardından şoförlerin plaka sahibi ya da galericilere ödeyeceği ücrete de yüzde 20 zam yapıldı.

24 saatlik yevmiye 2000 liradan 2400 liraya yükseldi ve yüzde 20 oranında zamlanmış oldu. Böylece taksi şoförü olarak çalışan kişi, tarifeye gelen zamdan hiç faydalanamadı ve plaka sahibine çalışmış olacak.

SGK PRİMLERİNİ DE KENDİLERİ ÖDÜYOR

Hiçbir sektörde olmayan ancak taksi sektöründe oluşan SGK prim ödemesine ilişkin olarak da zam yapıldı. Yılbaşından itibaren SGK primlerine gelen artış şoföre yansıtıldı. Şoförler hem çalışıp hem de SGK primlerini kendileri ödemek zorunda kalıyor. Taksi plakası sahipleri, şoförlerden günlük olarak 2400 lira yevmiyenin dışında 230 lira da SGK prim parasını tahsil ediyor.

TAZMİNAT DA ALAMIYORLAR

Taksi şoförleri SGK primlerini ödemelerine rağmen plaka sahibi çalışmak istemediğini söylediği andan itibaren hiçbir hakkı olmuyor ve işsiz kalıyor. Birçok şoför bundan dolayı işsizlik maaşı da alamıyor. Kıdem tazminatı almak için de uzun yıllar süren hukuk mücadelesine girişseler de lehlerine sonuç alamayabiliyorlar.

İCRASI OLAN ŞOFÖRLERLE ÇALIŞILMAK İSTENMİYOR

Hakkında icra olan şoförlerle plaka sahipleri çalışmak istemiyor. Çünkü şoförler maaş usulü çalışmadığı için plaka sahipleri de maaş vermediğinden dolayı icra neticesinde alacaklı taraf plaka sahibinden şoförün maaşının belli bir kısmını talep ediyor. Maaş sistemi olmadığı için de plaka sahipleri böyle bir anda şoförü hemen işten çıkarıyor.

TAKSİ ŞOFÖRÜ DİREKSİYONA OTURDUĞU ANDA 4790 LİRA BORÇLU

Bir taksi şoförü arabanın koltuğuna oturduğu anda 24 saat içinde 2400 lira yevmiye, 230 lira SGK, 3 öğün yemek (kahvaltı, öğle ve akşam) ortalama olarak en düşük 500 lira, kullanıyorsa sigara ortalama 60 lira, aracın yakıtı 500 km yol yapsa (dizel bir araç 100 km’de 7 litre yaksa km başına 2.8 lira gider oluşur) 1400 lira, yıkamacıya 200 lira kazandıktan sonra ancak kendisi ya da ailesini geçindirecek asgari parayı kazanabiliyor. Toplamda 4790 lira kazanamayan şoför yevmiye, yakıt ya da diğer ihtiyaçlarını cebinden karşılamış oluyor.

PAZAR GÜNÜ ÇALIŞAN ŞOFÖRLERE YEVMİYEDE 100 LİRA İNDİRİM

Pazar günleri taksilerde işler öğlenden sonra başlıyor. Öğlenden önce insanlar uyku ya da dinlenme içinde oldukları için sokaklar genelde boş oluyor ve taksiye de ihtiyaç duyan kişi sayısı düşüş yaşıyor. Neredeyse günün 3’te 1’ini Pazar günü boş geçiren taksi şoförüne plaka sahipleri 100 liralık indirim sunarak normal gündeki yevmiye olan 2400 lira yerine 2300 lira yevmiye alıyor.

ÇALIŞMA SAATLERİ DE YASALARA UYGUN DEĞİL

Taksilerde genelde 12-24 saat çalışma prensibi var. Sabaha karşı 3’te araç diğer şoförden alınır ve saat 15’te yine diğer şoföre devredilir. Böylece 2 şoför arasında 12 saatlik çalışma süresi olur. Bazı şoförler de tek çalışmak istiyor ve 24 saat araç kullanıyor. 24 saatin sadece gece yarısı saatlerinde dinlenme fırsatı bulan şoförler ortalama olarak günde 18-19 saat direksiyon başında oluyor. Buna göre izin de yapmayan 24 saat prensibine göre çalışan şoförler haftada 45 saat olan çalışma süresini 3 kat aşarak 126 saat, 12 saat çalışan şoförler ise haftalık çalışma süresini 2 kat aşarak 84 saat çalışmış oluyor.

İŞTE YEVMİYELER

Tam gün 2400+SGK prim ücreti
Gündüz 1200+SGK prim ücreti
Gece 1200+SGK prim ücreti
Pazar günü 2300+SGK prim ücreti
Tam gün SGK prim ücreti 230 lira
4 günlük sigorta 60 TL

Güler “Önemli olan bütçe imkanlarıyla karşılamaktır sadece bir oranın belirlenmesi artışın ortaya çıkması değil. Bütçeyi ortaya koymamız lazım bakanlığımız çalışıyor, bugün ön görüşmeyi yaptık. Önümüzdeki haftaya kadar neticelenirse kabinede değerlendirilir sonra kanun teklifimize koyarız, üçüncü haftamızda netleştirmiş oluruz, çalışıyoruz.Bizim kanun hazırlığımız zaten vardı. Asgari ücret artırıldığı için ilan edilen işveren desteği vardı 700 TL’ye çıkartılması, kısa çalışma ödeneği diğer hususlarla ilgili 7-8 maddelik bir paketimiz var ona çalışıyoruz bunun içinde değerlendirilir” ifadelerini kullandı.

Çalışmaların sona ermesiyle birlikte nihai karar Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a Kabine toplantısında sunulacak ve onaylanmasına akabinde Meclis’e gönderilerek yasalaştırılacak.

EMEKLİLERE NE KADAR ZAM YAPILMIŞTI?

Memur emeklilerine yüzde 49.25, SSK, Bağ-Kur ve tarım emeklilerine yüzde 37.57 oranında zam yapılmıştı. En düşük emekli maaşı mevcutta 7500 lira olarak ödeniyor. Yapılacak değişikliklerle birlikte en düşük emekli maaşına da artışın gelmesi bekleniyor.

MAAŞLAR NE ZAMAN YATACAK?

SSK’lı emekliler her ayın 17-26’sı arasında, Bağ-Kur’lular ise her ayın 25-28 arasında emekli maaşını çekebiliyorlar. Bu tarihlere zam düzenlemesi yetişmezse zam farkının ayrıca yatırılması için tarih belirlenmesi bekleniyor.

MAAŞLAR NE KADAR OLACAK?

Kök maaşı 5000 lira olan bir emekliye yüzde 50 oranında zam yapılırsa 2500 liralık zam farkı doğmuş oluyor. Bunun üzerine yüzde 4 ek ödeme de verilince kök maaş 7800 liraya ulaşıyor. En düşük emekli maaşına yüzde 50 zam yapılırsa kök maaşı 5 bin lira olan emekli 11 bin 250 lira almış olacak.

KÖK MAAŞ NE OLACAK?

En düşük emekli maaşı alan kişilerin büyük çoğunluğu kök maaşını bilmiyor. 7500 lira en düşük emekli aylığı aldıkları için aslında hak ettikleri gerçek aylıkları bilmedikleri için maaşlara yapılan zamlarla kök maaşlarının ne kadar olduğunu da tahmin edemiyorlar.

Kök maaşı bulmak için çok kolay yöntemler kullanılıyor. e-Devlet şifresi olan tüm SSK ve Bağ-Kur emeklileri kök maaşlarını birkaç dakika içinde tespit edebiliyor.

SSK VE BAĞ-KURLULARIN KÖK MAAŞI NASIL BULUNUR?

7500 lira en düşük emekli maaşı alanlar kök maaşı bulmak için farklı yöntemleri kullanması gerekiyor.

SSK’dan emekli olanlar için e-Devlet’e giriş yapıp arama kısmına 4A Emekli Aylığı yazıp çıkan ilk bağlantıya tıklaması gerekiyor.

Ardından gelen sayfada “Detay” kısmına tıklayıp açılan pencerede en alt kısımlarda yer alan “5510 Ek 19 Miktarı” yazan yerdeki tutarı 7500 liradan çıkarması gerekiyor. Böylece kök maaş ek ödeme dahil ortaya çıkmış oluyor.

Bağ-Kurlular ise e-Devlet’e girip arama kısmına “4B Emekli Aylığı” yazıp çıkan ilk bağlantıya tıklaması gerekiyor.

Ardından gelen pencerede “4B Emekli Aylık Bilgilerinize ait barkodlu belge almak istiyorsanız tıklayın” sekmesini tıkladıktan sonra gelen pencerede SGK’ya ait döküm görülecektir.

Sayfanın en altında “Ek Madde 19 İntibak Fark Tutarı” yazan yerin karşısındaki rakamları 7500 liradan çıkarınca kök maaşınızı ek ödeme dahil bulabilirsiniz.

AK PARTİLİ İSİMDEN EK ZAM AÇIKLAMASI

Milyonlarca emeklinin beklediği ek zamma ilişkin açıklamayı AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler yaptı. Güler “Etki analizleri, bütçe imkanları, oransal manada artış değerlendirmesi Kabine’de önümüzdeki hafta değerlendirilir” dedi.

Güler “Önemli olan bütçe imkanlarıyla karşılamaktır sadece bir oranın belirlenmesi artışın ortaya çıkması değil. Bütçeyi ortaya koymamız lazım bakanlığımız çalışıyor, bugün ön görüşmeyi yaptık.

Önümüzdeki haftaya kadar neticelenirse kabinede değerlendirilir sonra kanun teklifimize koyarız, üçüncü haftamızda netleştirmiş oluruz, çalışıyoruz.

Bizim kanun hazırlığımız zaten vardı. Asgari ücret artırıldığı için ilan edilen işveren desteği vardı 700 TL’ye çıkartılması, kısa çalışma ödeneği diğer hususlarla ilgili 7-8 maddelik bir paketimiz var ona çalışıyoruz bunun içinde değerlendirilir” ifadelerini kullandı.

YENİ KÖK MAAŞ NE OLACAK?

Kök maaşınızı tespit ettikten sonra en son yapılan ancak kesinleşmeyen yüzde 37,57 oranındaki zammı da ekleyin ve yeni kök maaşınızı hesaplamış olursunuz. Örnek vermek gerekirse kök maaşı 5300 lira olan birisi yüzde 37,57 zamla birlikte 1991 lira 21 kuruş zammı hak etmiş oluyor. Böylece kök maaşı 7291.21 liraya ulaşıyor. Bunun üzerine yüzde 4 oranında ek ödeme olan 291,64 lira da eklendiğinde kök maaşı 7582.85 liraya ulaşıyor. Yani güncel rakamlarla en düşük emekli maaşı olan 7500 liranın üstüne maaşı çıkmış oluyor.

ZAM ORANLARI BELLİ OLDU

Maaşlara yapılacak zammın belirlendiği Ocak ve Temmuz ayına ilişkin olarak milyonlarca memur, asgari ücretli ve SSK, Bağ-Kur-tarım emeklisini gözü enflasyon rakamlarına odaklanmıştı. Aralık ayı enflasyonunun açıklanmasıyla birlikte memur ve memur emeklisine yüzde 49,25, asgari ücretliye enflasyondan bağımsız olarak yüzde 49,11 ve emeklilere ise 2023 yılının ikinci yarısına ait aylık enflasyon rakamlarının kümülatif toplamı olan yüzde 37,57 oranında zam yapıldı.

EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI 11 BİN LİRANIN ÜZERİNE ÇIKABİLİR

En düşük emekli maaşı mevcutta 7500 lirayken bu rakamın 11 bin liranın üzerine çıkarılması ve emeklilerin maaş zamlarının da yüzde 50 civarına tamamlanması beklentisi ortaya çıktı.

Yapılacak kabine toplantısının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın emeklilere verilecek zamma ilişkin açıklamada bulunması ve sonrasında Meclis’te yapılacak düzenleme ile emeklilerin maaşlarını alma tarihlerinden önce yeni zammın kanunlaşması bekleniyor.

MEMUR EMEKLİLERİNİN DE BEKLENTİLERİ VAR

Memur emeklileri geçtiğimiz Temmuz 2023’te yapılan seyyanen zamdan yararlanmamış ve maaş makasları açılmıştı. Memur emeklileri de maaşlarına, çalışan memurlara yapılan kadar seyyanen zam beklentisi içine girdi.

MAAŞLAR NE ZAMAN YATACAK?

SSK’lı emekliler her ayın 17-26’sı arasında, Bağ-Kur’lular ise her ayın 25-28 arasında emekli maaşını çekebiliyorlar. Bu tarihlere zam düzenlemesi yetişmezse zam farkının ayrıca yatırılması için tarih belirlenmesi bekleniyor.

MAAŞLAR NE KADAR OLACAK?

Kök maaşı 5000 lira olan bir emekliye yüzde 50 oranında zam yapılırsa 2500 liralık zam farkı doğmuş oluyor. Bunun üzerine yüzde 4 ek ödeme de verilince kök maaş 7800 liraya ulaşıyor. En düşük emekli maaşına yüzde 50 zam yapılırsa kök maaşı 5 bin lira olan emekli 11 bin 250 lira almış olacak.

EMEKLİLER NE KADAR ZAM ALMIŞTI?

EN YÜKSEĞİ 15 BİN 881 TL

Mevzuata göre işsizlik ödeneği son dört aylık ortalama ücretin yüzde 40’ı oranında ödeniyor ve brüt asgari ücretin yüzde 80’ini aşamıyor. En düşük işsizlik ödeneği net 5 bin 325 TL’den 7bin 940 TL’ye, en yüksek işsizlik ödeneği ise 10 bin 650 TL’den 15 bin 881 TL’ye çıkacak. İşsizlik ödeneği almaya devam edenlerden, işsiz kaldığı tarih itibarıyla son 4 aylık ortalama brüt ücreti 26 bin 825 liranın altında olanların işsizlik ödeneği değişmeyecek.

TAVAN 30 BİN LİRA

Kısa çalışma ödeneği de 12 aylık ortalama ücretin yüzde 60’ı oranında ödeniyor. Ödenek tutarı asgari ücretin yüzde 150’sini aşamıyor. Buna göre, kısa çalışma ödeneğinde tavan 19 bin 968 TL’den 30 bin 3 TL’ye yükselecek.

DİĞER KALEMLER DE ARTACAK

İşletmelere staja giden lise ve üniversite öğrencileri net asgari ücretin yüzde 30’undan az olmamak üzere ücret alıyor. Stajyer maaşları en az 3 bin 420 TL olarak uygulanıyor. Bu tutar yeni gelen zamla birlikte 5 bin 99 TL olacak.

Askerlik ve doğum borçlanması ile isteğe bağlı sigorta primi asgari ücretin yüzde 32’si oranında belirleniyor. Şu anda 143.08 TL olan prim tutarı yılbaşındaki artışla birlikte 213.18 TL’ye çıkacak.

Genel Sağlık Sigortası Primleri 342.06 liradan 509.66 liraya yükselecek.

65 yaş aylığı, yeni asgari ücretin belirlenmesinin ardından bin 313 liralık artışla 4 bin 747 liraya çıkacak.

Engel oranı yüzde 40-69 arasında olanların maaşı 3 bin 912 lira, yüzde 70 ve üzeri olanların maaşı 5 bin 685 lira olacak.

İsteğe bağlı sigorta primi 4 bin 292 liradan 6 bin 395 liraya çıkacak.

İŞ DÜNYASI: BEKLENTİMİZİN ÜZERİNDE BİR RAKAM

Asgari ücretin belirlenmesinin ardından iş dünyası temsilcilerinden arka arkaya açıklamalar geldi. İş örgütleri temsilcileri ihracatta rekabet gücünün korunması, maliyet dengesine dikkat çekerken, 17 bin 2 TL’lik ücretin beklentilerinin üzerinde bir rakam olduğunu dile getirdiler. İşte iş insanlarının yeni asgari ücrete dair görüşleri…

‘FEDAKARLIK YAPACAĞIZ’

TİM Başkanvekili ve Tekstil ve Hammaddeleri Sektör Kurulu Başkanı Fikret Kileci, 17 bin 2 lira net asgari ücretin, ülkeye ve millete hayırlı olmasını dileyerek şunları söyledi: “Bizim beklentilerimizin bir miktar üzerinde bir rakam oldu. Daralan ekonomide insanların en önemli önceliği barınma ve beslenme, giyinmek değil. Öncelikler değişti. Önemli olan uzun vadede; işletmeleri, çalışanlarımızı, işleri canlı tutacak kaynakları bulmak. Devletimizin yaptıklarının yanında biz de üzerimize düşen fedakarlığı yapacağız. Asgari ücret, tarihindeki en yüksek seviyelerden birisinde. Bizim artık yüksek hacimli üretim değil yüksek kaliteli ürünler tarafına geçmemiz gerekiyor. Çünkü bizim artık o segmentte savaşma şansımız yok.”

‘İHRACAT HEDEFİNİ TUTTURMAK ZOR’

EGE İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi de OVP’de hedeflenen enflasyona göre asgari ücret belirlenmesinin esas alındığını dile getirdi. Eskinazi, “2024 yılı için yüzde 35 enflasyon hedeflenirken, artış yüzde 49 oldu. kurlarının hali de ortada. Asgari ücretin işverene maliyeti servis ve yemek dahil edildiğinde 1.000 doları buluyor. Bu asgari ücret ve döviz kuruyla ihracat hedefleri tutturulamaz” uyarısında bulundu.

‘PERAKENDE FİYATLARINA YANSIYACAK’

BİRLEŞMİŞ Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel şu değerlendirmeyi yaptı: “Çalışanlarımız hiç şüphesiz çok daha fazlasını hak ediyor. Bununla birlikte işçilik organize perakende sektöründe en önemli maliyet kalemleri arasında yer alıyor. Ücretlerdeki artışın önümüzdeki aylarda fiyatlara bir yansıması olacak. Hep belirttiğimiz gibi perakende sektörü olarak içinde hammadde, üretim, lojistik ve mağaza maliyetlerini barındıran bir zinciri yönetiyoruz. Bu zincirin halkalarındaki şeffaf olmayan ve kontrol edilemeyen maliyet artışları maalesef ürün fiyat artışı olarak bize geri dönecek.”

‘POZİFİT AYRIMCILIK BEKLİYORUZ’

TÜRKİYE Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, sektörün yüksek maliyetler nedeniyle fiyat tutturamadığını belirterek, “Şimdi bu değişim ile üretici fiyatları en az yüzde 25-30 civarında artış gösterecek. Bu da perakende fiyatlarına zam olarak yansıyacak. Öte yandan, özellikle emek yoğun sektörler için devletimizden pozitif ayrımcılık beklentimiz vardı. Bu beklentimiz karşılanmadığı gibi asgari ücret desteğine de 200 lira gibi çok sınırlı bir artış yapıldı. Sonuç beklediğimiz gibi olmasa da yeni asgari ücretin hayırlı olmasını diliyorum” dedi.

‘ALIM GÜCÜ ARTMIYOR’

İSTANBUL Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Güven Karaca da çalışan ve işverenin hedeflere bir takım halinde yürüdüğünün altını çizerek şu yorumu yaptı: “Çalışanlarımızın mağdur olmaması ve refah içinde yaşamaları hepimizin ortak arzusu. Ancak, asgari ücretlinin alım gücü artışa rağmen her geçen gün azalıyor. Yapılan asgari ücret artışının etkilerini özellikle emek yoğun sektörler olan tekstil, hazır giyim, deri ve deri mamulleri sektörlerinde göreceğiz. Asgari ücrette tek seferlik artış yapılmasının ise işveren açısından yıllık maliyetleri belirleme noktasında faydalı olacağı kanaatindeyim. Bölgesel bir asgari ücret belirleneceği gibi, İstanbul ile diğer şehirlerde asgari ücretin farklılaşması hususu da masaya yatırılabilir.”

‘BU ARTIŞ ELZEMDİ’

İSTANBUL Maden İhracatçıları Birliği (İMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Rüstem Çetinkaya, alım gücü düşen çalışanların maaşlarında bir düzenleme yapılmasının elzem olduğunu vurguladı ve “Asgari ücrette yapılan artışla birlikte çalışanlarımızın bir nebze olsun rahatlayacağını düşünüyoruz. Diğer taraftan asgari ücretin işveren kesiminde oluşturduğu bir maliyet var. Bu noktada işveren tarafında oluşan maliyet baskısının azalması ve rekabet gücümüzü kaybetmemek adına devletimizden çok daha ciddi boyutlarda destek bekliyoruz” yorumunu yaptı.

‘VASIFLI İŞLERE YÖNELMELİYİZ’

TÜRK Plastik Sanayicileri Araştırma, Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) Başkanı Yavuz Eroğlu ise asgari ücretle ilgili şu değerlendirmeyi yaptı: “Asgari ücretin her kesime hayırlı olmasını diliyoruz. Enflasyonla mücadele elbette çok önemli. Burada önemli olan iki konu var. Biri, Türkiye’de firmaların katma değerli iş yapmalarını sağlarsak bu işlerde çalışanlara ödenecek ücretler de asgari ücretin çok daha üzerinde olacaktır. İkinci olarak da çalışanların vasfını yükseltmek gerekiyor. Bunu yaptığımız zaman herkesin asgari ücretli olduğu bir konuyu konuşmamış olacağımıza inanıyoruz.”

Bildiğiniz üzere esas manada sosyal koruma ücreti olan asgari ücret en alt sınırı temsil etmektedir. Asli görevimiz işçi ve işveren arasında hakem rolü üstlenmektir. Gerek işveren gerekse işçi tarafımız gerçekten de çalışan ve işverenlerin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak en uygun noktada fikir birliğine varmışlardır. 

Burada bir asgari ücret alt sınırı belirlemenin yanında toplumsal mutabakata katkı sağlayacak yapıcı tavrın sergilenmesini önemli bulduğumu vurgulamak istiyorum.

İşçi ve işveren taraflarının bildirdiği görüşler çerçevesinde belirlenen yeni miktarı asgari ücrete tabi olan çalışan ve ailelerini memnun edeceğini inanıyorum. 

Bildiğiniz gibi Temmuz ayında net asgari ücret devlet tarafından verilen 500 lira destekle 11 bin 402 lira olmuştu. 700 lirası destek olmak üzere asgari ücret 17 bin 2 lira olarak belirlemiş bulunuyoruz.

Yeni miktar ile çalışanlarımızı enflasyona ezdirmeme sözünü memnuniyetle yerine getirdik.

Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, “Cumhurbaşkanımızla beraber toplantı yaptık. 27 gündür süren bir süreç. Biz bugüne kadar resmi bir rakam söylemedik. İlk defa 2,5 saat önce ifade ettik. Asgari ücret 9 milyonu ilgilendiriyor. Çoluk çocuğu topladığınızda 30 milyonu ilgilendiren bir ücret. Arkadaşlarımız 3 toplantı boyunca evinin marketin enflasyonun durumunu anlatmaya çalıştılar. Burada dörde yakın işveren örgütü var. Bizim talebimiz 18 bin lira ve yılda iki defa müzakere yapılmasıydı. Anlaşılan rakam 17 bin lira. Bugün burada anlatmış oldum. Başlangıç ücreti olmasına rağmen ülkemde bu ücret verilen ücret oldu” ifadelerini kullandı.

2024 Asgari ücret ne kadar oldu?

Bakan Işıkhan, asgari ücrete yüzde 49.11 oranında zam yapıldığını ve 2024 yılı için asgari ücretin 17 bin 2 liraya yükseltildiğini söyledi. Asgari ücret bazında 578 dolar olarak gerçekleşmiş oldu.

Bakan Işıkhan’ın açıklamaları şöyle:

Bildiğiniz üzere esas manada sosyal koruma ücreti olan asgari ücret en alt sınırı temsil etmektedir. Asli görevimiz işçi ve işveren arasında hakem rolü üstlenmektir. Gerek işveren gerekse işçi tarafımız gerçekten de çalışan ve işverenlerin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak en uygun noktada fikir birliğine varmışlardır. 

Burada bir asgari ücret alt sınırı belirlemenin yanında toplumsal mutabakata katkı sağlayacak yapıcı tavrın sergilenmesini önemli bulduğumu vurgulamak istiyorum.

İşçi ve işveren taraflarının bildirdiği görüşler çerçevesinde belirlenen yeni miktarı asgari ücrete tabi olan çalışan ve ailelerini memnun edeceğini inanıyorum. 

2024 YILI ASGARİ ÜCRETİ 17 BİN 2 LİRA

Bildiğiniz gibi Temmuz ayında net asgari ücret devlet tarafından verilen 500 lira destekle 11 bin 402 lira olmuştu. 700 lirası destek olmak üzere asgari ücret 17 bin 2 lira olarak belirlemiş bulunuyoruz.

Yeni miktar ile çalışanlarımızı enflasyona ezdirmeme sözünü memnuniyetle yerine getirdik.

ATALAY: BİZİM TALEBİMİZ 18 BİN LİRA

Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, “Cumhurbaşkanımızla beraber toplantı yaptık. 27 gündür süren bir süreç. Biz bugüne kadar resmi bir rakam söylemedik. İlk defa 2,5 saat önce ifade ettik. Asgari ücret 9 milyonu ilgilendiriyor. Çoluk çocuğu topladığınızda 30 milyonu ilgilendiren bir ücret. Arkadaşlarımız 3 toplantı boyunca evin, marketin, enflasyonun durumunu anlatmaya çalıştılar. Burada dörde yakın işveren örgütü var. Bizim talebimiz 18 bin lira ve yılda iki defa müzakere yapılmasıydı. Anlaşılan rakam 17 bin lira. Bugün burada anlatmış oldum. Başlangıç ücreti olmasına rağmen ülkemde bu ücret verilen ücret oldu” ifadelerini kullandı.

AKKOL: ÜLKEMİZ ADINA HAYIRLI OLSUN

TİSK Genel Başkanı Özgür Burak Akkol, “Uzun ve zorlu bir süreci geride bırakıyoruz. İşçi, işveren ve devlet bir ailedir. Esas olan ailenin birlik ve beraberliğidir. Bu masadan kalkıp çalışma hayatının odak noktaları için başka masalara oturacağız. Asgari ücret bir taban ücretti. Asgari ücret desteği için sayın Cumhurbaşkanımız ve sayın Bakanımıza teşekkür ediyorum. Belirlenen asgari ücretin ülkemiz adına hayırlı olmasını ifade etmek istiyorum” açıklamasını yaptı.

ERDOĞAN’DAN “HAYIRLI OLSUN” MESAJI

Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan da yeni asgari ücretin belli olması sonrası ilk açıklama geldi. Erdoğan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “2024 yılında asgari ücret, %49 artışla net 17.002 TL olarak uygulanacaktır. Ülkemize ve milletimize hayırlı olsun.” ifadelerine yer verdi.

2024 yılında asgari ücret, %49 artışla net 17.002 TL olarak uygulanacaktır. Ülkemize ve milletimize hayırlı olsun. pic.twitter.com/V1xYdUjMVC

— Recep Tayyip Erdoğan (@RTErdogan) December 27, 2023