‘REFAH’I TACA ATAR’

ABD’li yetkililer Sinvar’ın Han Yunus’ta saklandığının düşünüldüğünü belirtirken, böylesi bir durumun İsrail’in kente yönelik operasyonla ilgili mantığı çürüteceği değerlendirmesi yapılıyor. İsrail basınına yansıyan iddialara göre de Sinvar’ın Han Yunus’ta olduğu hatta daha da kuzeydeki Gazze kentinde bulunduğu ihtimalleri de tamamen dışlanmış değil. İsrailli Haaretz gazetesi de Tel Aviv yönetiminin askeri hedefleriyle söz konusu iddiaların çeliştiğine dikkat çekerek, “Bu istihbarat, İsrail’in Refah’ta büyük bir askeri kara operasyonuna yönelik gerekçelerini geçersiz kılabilir” yorumunu yaptı. Öte yandan NYT’ye konuşan ABD’li yetkililer Sinvar’ın savaşı her yönüyle etkileyen bir faktör olduğunu söylüyor.

İsrail’in ‘sınırlı’ diye tanımladığı Refah’a askeri operasyonları sürüyor.

DOĞAL LİDER

ABD’li yetkililer, İsrail’in hedefe koyduğu bir numaralı ismin aynı zamanda Tel Aviv yönetimini rehinelerin serbest bırakılması için müzakere masasına oturtmak zorunda bıraktığına işaret ediyor. İsrail’in 7 aydır süren savaşta nihai bir başarı elde edememiş olmasının simgesi haline geldiği belirtilen Sinvar’ın, Hamas’ın müzakere ekibinin şartlarda olası bir taviz vermeden önce danışmak zorunda olduğu kişi olduğu aktarılıyor. Grubun liderliğini siyasi büro başkanı İsmail Haniye yürütüyor ve Sinvar teknik olarak her konuda yetki sahibi değil. Ancak uzmanlara göre Sinvar’ın Gazze içindeki liderliği hem grup içinde hem de İsrail açısından Hamas’ın işleyişinde merkezi bir pozisyona gelmesini sağladı.  Ayrıca, siyasi büronun ateşkes anlaşmasına daha istekli olmasına rağmen İsrail’in her durumda peşine düşeceğini değerlendiren Sinvar’ın anlaşmaya direndiği öne sürülüyor. Uzmanlar daha önce de Sinvar’ın ele geçirilmesinin El Kaide lideri Usame bin Ladin’in ortadan kaldırılması gibi İsrail açısından sembolik bir gelişme olacağını dile getirmişlerdi.

‘ÖNCELİĞİ İSRAİL’DEN İNTİKAM’

1962 yılında dünyaya gelen Yahya Sinvar, 1980’li yıllarda Hamas’a katıldı. İsrail mahkeme kayıtlarına göre 1989 yılında İsrail ile işbirliği yapan Filistinlileri öldürmekten hapse giren Sinvar, 2011’de Hamas’la bir esir takasında serbest bırakılana kadar İsrail’de hapis yattı. Sinvar 2017’de ise Hamas’ın Gazze’deki lideri olarak seçildi. Analistler Sinvar’ın İsrail’den intikam alma arzusuyla hareket ettiğini bu nedenle Filistin devletinin kurulmasının ikinci planda kaldığı görüşünde.

ORTADOĞU’DA NELER OLUYOR

BLİNKEN: REFAH’A SALDIRI HAMAS’I BİTİRMEZ

ABD Dışişleri Bakanı Blinken, Joe Biden yönetiminin İsrail’in Refah kentine yönelik topyekûn bir saldırısının Hamas’ı ortadan kaldırmayacağını ve bölgede kaosa yol açacağını savundu. Refah kentine kara saldırısına devam etmesi halinde ABD’nin İsrail’e yönelik kısıtlamalarının büyüyeceğini belirterek “İsrail, Refah’a yapılacak bir operasyonda ilk başta başarı elde edebilir, ama yoğun sivil kayıplar buna değmez. Gazze için savaş sonrası bir plana sahip olmalılar, yoksa bu boşluğu kaos, anarşi ve sonunda yine Hamas doldurur” ifadelerini kullandı.

GAZZE’NİN KUZEYİNDE YİNE ÇATIŞMA VAR

İSRAİL ordusu Hamas’ın bölgede yeniden organize olmaya başladığı gerekçesiyle Gazze’nin kuzeyine yeniden saldırmaya başladı. Bölgeye asker sevkiyatını arttıran İsrail, Cebaliye, Sabra ve Zeytun mahallelerine önce hava saldırıları gerçekleştirdi ardından tank ve kara birlikleriyle müdahale etti. Hamas’ın askeri kanadı İzzettin el-Kassam Tugayları, bir İsrail tankının hedef alındığını bildirdi. Kassam Tugayları’nın açıklamasına göre ayrıca İsrail askerlerinin girdiği bir eve tuzaklanan bombanın patlaması sonucu askerlerden bazıları öldü, bazıları ise yaralandı.

YERLEŞİMCİLER YARDIM TIRLARINA SALDIRDI

BATI Şeria’da yasadışı Yahudi yerleşimciler, Gazze Şeridi’ne giden yardım tırlarına saldırdı. Arap medyasında çıkan haberlere göre Hebron kentindeki Tarqumiyah kontrol noktasına gelen bir yardım tırını yağmalayan yerleşimciler, yardım malzemelerini yollara döktü ve tahrip etti. Sosyal medyada hızla yayılan olayın görüntüleri büyük tepki çekti.

‘TEL AVİV’E İLETTİM’

Hürriyet’in dün yazdığı 1800 adet 900 kilogramlık ve 1700 adet 225 kilogramlık Amerikan bombalarının sevkıyatının geçici olarak durdurulması konusuna değinen Başkan Biden, “Gazze’de bu bombalar ve nüfus merkezlerine yönelik diğer yöntemler sonucunda siviller öldürüldü. Refah’a girerlerse, şehirleri halletmek için geçmişte kullanılan silahları tedarik etmeyeceğimi (İsrail hükümetine) açıkça belirttim” dedi. 7 Ekim’den bu yana ilk kez ABD’nin verdiği bombalarla Gazze’de sivillerin katledildiğini itiraf eden Biden, İsrail’e ilk kez kamuoyu önünde bir kırmızı çizgi de çekmiş de oldu. Biden, “İsrail henüz kırmızı çizgimi geçmedi” dedi.

TRUMP’TAN TEPKİ

Biden’ın açıklamalarına Amerikan siyasetinden bazı isimler tepki gösterdi. Biden’ın 5 Kasım seçimlerindeki Cumhuriyetçi rakibi eski Başkan Donald Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social’da yaptığı açıklamada, 81 yaşındaki başkanı “teröristlerin tarafını tutmakla” suçladı. Trump dün de mahkeme girişi gazetecilere yaptığı açıklamada, “Biden’ın İsrail ile ilgili yaptığı şey utanç verici. Herhangi bir Yahudi Biden’a oy verirse kendinden utanmalı” ifadelerini kullandı.

Temsilciler Meclisi Çoğunluk Lideri Cumhuriyetçi Steve Scalise, “Bu, Ortadoğu’daki en büyük müttefikimize ihanettir” derken, Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham ise Biden’ın bu kararının seçimlere yönelik olduğunu öne sürdü. Senatör Tom Cotton da Temsilciler Meclisi’ni göreve çağırarak, Biden’ın bu kararından ötürü azledilmesi gerektiğini savundu.

Başkan Biden’ın açıklamalarını olumlu bulanlar da var. Demokrat Senatör Bernie Sanders, bu kararın olumlu bir adım olduğunu ancak daha da fazlasının yapılması gerektiğini savundu.

İLK ADIM DEĞİL

İsrail’in eylemlerinden ötürü Tel Aviv’e silah satışlarını şarta bağlayarak kısıtlayan ilk ABD Başkanı Biden değil. ABD’nin 40’ıncı Başkanı Ronald Reagan, ilk önce 1982 yılında İsrail’in Lübnan’ı işgalinde ABD tarafından sağlanan misket bombalarının kullanılmasının ABD silah ihracat yasalarını ve İsrail ile yapılan diğer özel anlaşmaları ihlal edip etmediğini gözden geçirirken, top mermisi sevkiyatlarını durdurma kararı almıştı. 1983 yılında ise Başkan Ronald Reagan; İsrail, güçlerini Lübnan’dan çekene kadar 75 kadar F-16 savaş uçağının transferine izin vermeyeceğini söylemişti.

CIA DİREKTÖRÜ EVE DÖNÜYOR

Beyaz Saray Sözcüsü John Kirby, Hürriyet’in de katıldığı bir brifing sırasında geçtiğimiz haftadan bu yana Mısır’ın başkenti Kahire’de ateşkes görüşmeleri için bulunan CIA Direktörü William Burns’ün eve döndüğünü ve taraflar arasındaki mesafenin kapatılamadığını söyledi.

BM: 80 BİN KİŞİ AYRILDI
REFAH’TA ENDİŞE SÜRÜYOR

ABD Başkanı Joe Biden’ın silah sevkıyatını sınırlayarak İsrail ordusundan ‘korumaya’ çalıştığı Refah’ta işgal endişesi sürüyor. Filistinliler, Gazze’nin merkezine doğru tehlikeli tahliye yollarını kullanarak göç etmeye çalışırken BM Filistinli Mülteciler Ajansı (UNRWA), pazartesi gününden bu yana yaklaşık 80 bin Filistinlinin Refah’tan ayrılmak zorunda kaldığını duyurdu. Çok sayıda Filistinli’nin göç hazırlığına devam ettiği bildiriliyor. Öte yandan İsrail’in Gazze Şeridi’ne 7 Ekim 2023’ten bu yana düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 34 bin 904’e yükseldi.

İSRAİL’DEN BÜYÜK TEPKİ

ABD Başkanı Biden’ın “İsrail ordusu Refah’a girerse silah vermeyiz” açıklamasına İsrail hükümetinden öfke yağdı.

* İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, günler önce yaptığı bir konuşmayı Biden’a cevap niteliğinde sosyal medya hesabından paylaştı. “Dünya liderlerine sesleniyorum; hiçbir baskı, hiçbir uluslararası karar, İsrail’in kendini savunmasına engel olamaz” diyen Netanyahu, “İsrail yalnız kalmak zorunda kalırsa yalnız dururuz. Soykırımcı düşmanlarımızı yeneceğiz” ifadelerini kullandı. İsrailli lider, dünyada sayısız aklı başında insanın kendilerine destek verdiğini öne sürdü.

* İsrailli aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir sosyal medyadan tepkili bir paylaşım yaparak Biden’ı eleştirdi. Ben Gvir, X hesabı üzerinden “Hamas (kalp) Biden” paylaşamında bulundu.

* İsrail’in Birleşmiş Milletler Temsilcisi Gilad Erdan, Hayal kırıklığına uğradıklarını belirterek, “Yahudiler artık Biden’a ve Demokratlara oy verme konusunda tereddüt edecek” dedi.

* İsrail’in aşırı sağcı Kültürel Miras Bakanı Amichay Eliyahu, ABD Başkanı Joe Biden’ı, İkinci Dünya Savaşı öncesinde İngiltere’nin Nazilerle yaptığı anlaşmaya benzetti.

1. KARŞILIK VERİLMEZ GERİLİM DÜŞER

İsrail’in önündeki seçeneklerden ilki İran’ın misillemesine karşılık vermemek. Bu seçeneğin gerçekleşmesinde en büyük payın ABD’nin yapacağı baskı olacağı belirtiliyor. ABD Başkanı Joe Biden’ın 13 Nisan’daki saldırının ardından yaptığı ilk açıklamada İsrail’in savunmasına olan desteklerini sürdürecekleri yönündeki açıklamasını İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya verdiği “karşı saldırıda yanınızda olmayız” mesajı izlemişti. ABD yönetimi o günden beri İsrail’e 300’den fazla dron ve füzeyle gerçekleşen saldırının önlenmiş olmasını ‘zafer sayması’ ve yeni bir saldırı düzenlememesi yönünde telkinlerde bulunuyor. Biden yönetimi Tahran’a karşı diplomatik bir tepki koyulmasını isterken, son olarak ABD Savunma Bakanı Lloyd J. Austin’in İsrailli mevkidaşı Yoav Gallant ile telefonda görüştüğü ve ABD’nin İsrail’e karşı saldırı başlatmaması yönünde çağrıda bulunduğunu söylediği belirtiliyor. Ancak İsrail’den sert açıklamalar, Tel Aviv yönetiminin bu seçeneğe odaklanmadığına işaret ediyor.

2. VEKİL GÜÇLERE SINIRLI OPERASYON

Tel Aviv yönetiminin bir diğer seçeneği ise doğrudan İran topraklarını hedef almak yerine Tahran’ın Suriye, Irak, Lübnan gibi ülkelerdeki vekil güçlerine saldırarak misillemenin kapsamını sınırlandırmak. Amerikan NBC televizyonuna konuşan ABD’li savunma yetkilileri İsrail’in bu seçeneği ciddi şekilde değerlendirdiği görüşünde. ABD tarafı İsrailli yetkililerle olan önceki görüşmelerinde, Tel Aviv’in bu yönde bir adım atılacağına yönelik sinyaller verdiğini söylüyor. ABD’li yetkililer ayrıca tüm müttefiklerinin İsrail’i bölgesel bir savaşı tetiklememesi yönünde uyardığını belirterek, aksi yönde bir girişimin İran’a karşı oluşan savunma cephesinde de çatlaklara neden olacağı değerlendirmesini yapıyor. Daha önce de Ortadoğu’da İran destekli milis güçlerini vuran İsrail ordusu, bu bağlamda İran’ın en büyük destekçisi Lübnan Hizbullah’ına ait mevzileri de sık sık hedef alıyor. İsrail ordusu dün de Hizbullah’ın Lübnan’ın güneyindeki mevzilerine hava saldırısında bulundu. 3 Hizbullah komutanının öldürüldüğünü duyuruldu.

3. KORKUTAN SENARYO İRAN’A DİREKT SALDIRI

İsrail-İran geriliminde en korkulan senaryo ise Tel Aviv yönetiminin rest çekerek doğrudan İran’ı hedef alması. İran’ın “olası saldırıya misliyle yanıt verilecek” açıklamalarıyla birlikte okunduğunda bir misilleme döngüsü yaratması ve bölgesel bir savaşı tetikleme ihtimali bulunan bu adım, İsrailli üst düzey yetkililerin söylemlerine bakılınca Tel Aviv tarafından tamamen reddedilmiş değil. Netanyahu hükümetinde şahin kanadı temsil eden Savunma Bakanı Gallant ve ona yakın ordu temsilcileri İran’a karşılık verileceği yönünde açıklamalar yaparken, 7 Ekim’den bu yana Netanyahu üzerinde etkili olan Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve Kamu Güvenliği Bakanı Itamar Ben Gvir gibi aşırı sağcı isimlerin de el yükseltme çağrısı devam ediyor. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Rafael Grossi’nin İran’ın 13 Nisan saldırısı sonrası bir günlüğüne nükleer tesislerini kapattığı açıklamasını yapması, Tahran yönetiminin de İsrail’in doğrudan saldırıya başvurabileceğini değerlendirdiğine işaret ediyor.

ONLARCA İHA YOLLADI

Açıklamada “Siyonist varlığın Suriye’deki İran konsolosluğunu hedef alma suçuna karşılık olarak insansız hava araçları ve füzeler kullanarak bir operasyon başlattık. Operasyon, işgal altındaki topraklarda belirli hedefleri vurmak için düzinelerce füze ve insansız hava aracıyla gerçekleştirildi” denildi. İran Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada da “Bize saldırmak için hava sahasını veya topraklarını açan herhangi bir ülke kesin cevabımızı alacaktır” denildi. İsrail medyasına göre İHA saldırıları, İran’ın da aralarında olduğu üç ülkenin toprakları üzerinden gerçekleştiriliyor. İran’ın saldırıda kullandığı belirtilen Şahid-136 kamikaze İHA’lar saatte 180km hıza sahip. İran-İsrail arası kuş uçumu mesafe 1600 km. İran, operasyonun adını ‘Gerçek Vaat’ olarak açıkladı.

SAATLER SÜRECEK

Geceyarısına doğru İsrail ordusu İran’ın İsrail’e insansız hava aracı fırlattığını açıkladı. Ordu sözcüsü Tuğamiral Daniel Hagari, dronların ulaşmasının birkaç saat alacağını ve dalgalar halinde olacağını söyledi. Hagari İsrail’in hazırlıklı olduğunu da belirtti. Bununla birlikte Beyaz Saray, İran’ın devam eden hava saldırısına karşı İsrail’in savunması için destek sağlayacaklarını açıkladı. Ulusal Güvenlik Konseyi sözcüsü Adrienne Watson, “ABD, İsrail halkının yanında yer alacak ve İran’dan gelen bu tehditlere karşı İsrail’in savunmasını destekleyecektir” dedi.

BEYAZ SARAY’DA TOPLANTI

ABD Başkanı Joe Biden’ın Beyaz Saray Durum Odası’nda devletin en üst kademesini topladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, “Savunma sistemlerimiz yerleştirildi ve hem savunma hem de saldırı konusunda her türlü senaryoya hazırız” yorumunu yaparak İsrail’in yanında yer aldıkları ve verdikleri destekten dolayı ABD, İngiltere ve Fransa’ya takdirlerini iletmişti. İran’dan gelen saldırı haberleri üzerine Netanyahu, savaş kabinesini topladı. ABD İsrail’in hava savunmasına destek vermek için uçak gemisi USS Eisenhower’ın Kızıldeniz’in kuzeyine çekmiş diğer savaş gemilerini de yeniden konumlandırmıştı.

Amerikan USS Eisenhower uçak gemisi İsrail’in savunması için Kızıldeniz’de konumlandırıldı.

İSRAİL’DE OKULLAR TATİL

İsrail’de gergin bir hava hakimken, ülkede yeni önlemler alındı. İsrail Ordu Sözcüsü Daniel Hagari yaptığı açıklamada, ülkede tüm eğitim faaliyetlerine ara verildiğini belirtti. Ülke genelinde uyarı yapılan yerler hariç bin kişiye kadar toplanmaya izin verildi, açık havada çalışmaya ve iş yerlerine ise kısıtlama getirilmedi.

HAVA SAHALARI KAPATILDI

Ürdün, “bölgedeki tehlikelerin artması” nedeniyle hava sahasının tüm uçuşlara geçici olarak kapatıldığını açıkladı. Açıklamada, bu uygulamanın, gelişmelere göre güncellenip kontrol edileceği belirtildi. Pegasus Havayolları, İran’a bugün yapılacak seferlerin iptal edildiğini açıkladı. Irak resmi haber ajansı INA’ya konuşan Ulaştırma Bakanı Rezzak es-Sadavi’de hava sahasının tüm uçuşlara kapatıldığını açıkladı. İsrail’e destek olmak için ABD ve İngiliz savaş uçaklarının da havalandığı bildirildi.

BIDEN TATİLİNİ YARIDA KESTİ

ABD Başkanı Joe Biden, Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi ile Orta Doğu’daki gelişmeleri yakından takip etmek amacıyla Delaware’deki tatilini yarıda keserek başkent Washington’a döndü.

TRUMP: ÜÇÜNCÜ DÜNYA SAVAŞI ÇIKABİLİR

ESKİ ABD Başkanı ve kasım ayındaki başkanlık seçimlerinin favori adayı Donald Trump, İsrail’in Gazze Şeridi’nde Hamas’a karşı süren savaşının dünya savaşına dönüşebileceği uyarısında bulundu.

Florida’nın Palm Beach kentinde önceki gün düzenlediği basın toplantısında Trump, “İsrail’de olanlar dünya savaşına dönüşebilir” diyerek halefi Başkan Joe Biden’ın ne yaptığını bilmediğini öne sürdü.

UKRAYNA UYARISI YAPTI

Rusya ve Ukranya savaşının da dünya savaşına dönüşme riski olduğunu belirten Trump, kendisi iktidarda olsa Ukrayna-Rusya savaşının hiç çıkmayacağını iddia etti. Başkan Biden’ı da eleştiren Trump “İki cümleyi bir araya getiremeyen, sahnede inmek için basamakları bulamayan bir başkanımız var. Ne yaptığını bilmeyen bir başkanımız var. Bu da dünya savaşına neden olabilir. 5 Kasım’a yedi aydan daha kısa süre var ama insanlar beceriksizse bu epey uzun bir zamandır” diye konuştu.

ABD, Gazze’ye havadan ilk yardımında 3 askeri kargo uçağıyla 38 bin öğünlük kumanya dağıttığını açıkladı.

JOE BIDEN AÇIKLADI

Önceki gün Beyaz Saray’da İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’yi kabul eden ABD Başkanı Joe Biden, görüşme öncesi yaptığı açıklamada, “Masum insanlar korkunç bir savaşın içinde ailelerini doyuramaz hale geldi ve yardım almaya çalıştıklarında verilen tepkiyi gördünüz. Daha fazlasını yapmalıyız ve ABD daha fazlasını yapacaktır” dedi. Biden, Ürdün ile birlikte gelecek günlerde Gazze’ye paraşütle insani yardım atmaya başlayacaklarını söyledi. Ürdün hava kuvvetleri, Fransa, Belçika ve Hollanda’nın desteğiyle birkaç defa bölgeye insani yardım yapmıştı. Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin de benzer girişimi olduğu biliniyor.

38 BİN ÖĞÜN

ABD Ulusal Güvenlik Konseyi İletişim Danışmanı John F. Kirby, ilk hava yardımlarının gıda üzerine yoğunlaşacağını, bunu su ve ilacın izleyeceğini söyledi. Gazze’ye ilk havadan ABD yardımı, üç C-130 tipi askeri kargo uçağıyla dün gerçekleştirildi. ABD Merkez Komutanlığı, “66 paraşütle 38 bin domuz etsiz kumanya dağıtıldığını” açıkladı. Dağıtımın ardından sosyal medyadan açıklama yapan ABD Başkanı Biden, “Gazze’ye akan yardım miktarı yeterli değil. Daha fazla yardım için elimizden geleni yapmaya devam edeceğiz” dedi.

NİYE TEPKİ ÇEKİYOR

Daha önce Irak, Afganistan savaşlarında denenen bu yardım şeklinin Gazze’de uygulanacak olması tepki çekiyor. New York Times yazarı Nicholas Kristof, “Yardımların havadan atılması normalde acil durumlarda başvurulacak son çaredir ve eğer Biden, Filistinli sivillerin hayatını kurtarmak konusunda ciddiyse, yardım ulaştırmanın daha iyi yolları var” diyerek İsrail’in ikna edilmesi gerektiğini belirtti. ABD’nin eski Suriye ve Cezayir büyükelçisi Robert Ford ise, “Ortadoğu’daki en özel müttefiki” İsrail’in ABD’yi havadan yardıma mecbur bırakmasını “aşağılayıcı” olarak nitelendirdi.

Birçok yorumcu ABD’nin İsrail’e baskı yerine, jestten öteye gitmeyecek bir metoda başvurmasının yeterli olmayacağı görüşünde. ‘Uluslararası Kurtarma Komitesi’ isimli yardım kuruluşu, “Havadan yardım bu acıyı dindirmek için bir çözüm değildir, geniş çaplı yardım çözümünden uzaklaştırır. Tüm diplomatik çabalar, İsrail’in Gazze kuşatmasını kaldırmasını sağlamaya odaklanmalıdır” dedi.

İSRAİL’E BASKI YAPIN

İngiltere merkezli sivil toplum örgütü Oxfam da havadan yardımın yalnızca “Gazze’deki zulüme katkıda bulunan Amerikalı yetkililerin vicdan azabını hafifletmesine hizmet ettiği” yorumunda bulundu. Havadan yardım riskli de bulunuyor. Paketlerin siviller yerine, eli silahlı Hamas üyelerinin eline geçme ihtimalinin daha fazla olduğu yorumları yapılıyor.

OKSİJENE ANESTEZİYE HURMAYA YASAK

-CNN International, yüz binlerce insanın kıtlıkla boğuştuğu Gazze’ye birçok ürünün girişine izin verilmediğini kaydetti. Bunlar arasında anestezikler ve anestezi makineleri, oksijen tüpleri, ventilatörler ve su filtreleme sistemleri yer alıyor.

–İsrail’in engeline takılan diğer malzemeler arasında hurma, uyku tulumu, kanser ilaçları, su arıtma tabletleri ve doğum kitleri de yer alıyor.

ABD: İSRAİL HAMAS’TAN YANIT BEKLİYOR

-ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili, İsrail’in Gazze’de altı haftalık ateşkes önerisinin “temel çerçevesini kabul ettiğini” söyledi. Yetkili, bu aşamada İsrail’in, Hamas’tan “serbest bırakılacak rehinelerin kimler olacağı konusunda” cevap beklediğini kaydetti.

-ABD kaynaklarına göre, taslak anlaşmaya dair müzakereler Katar’ın başkenti Doha’da devam ediyor.

YETERİNCE KANIT VAR

Mahkeme, Gazze’deki “insanlık trajedisinin boyutunun son derece farkında olduğunu ve devam eden can kaybı ve insanların acılarından derin endişe duyduğunu” belirtti. Kararı duyuran mahkeme başkanı Amerikalı yargıç Joan Donoghue, İsrail aleyhine iddiaların ‘makul seviyede’ ispatlandığını kaydetti. İsrail’in saldırılarına maruz kalan Gazzelilerin, BM Soykırım Sözleşmesi’nin 2’nci maddesindeki “korunan grup” tanımına girdiğini belirten Donoghue, İsrail’in soykırım suçlamasının düşürülmesi talebini reddererek, mahkemenin davayı görme yetkisi olduğunu bildirdi.

Filistinli gruplar Adalet Divanı yakınlarında gösteri düzenledi.

O SÖZLER KAYDA GEÇTİ

Mahkeme, İsrail’e karşı soykırım davasının devamına karar verirken, delil olarak, Savunma Bakanı Yoav Gallant, dönemin Enerji Bakanı Yisrael Katz ve Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un Filistinlilere yönelik soykırım suçu kapsamında değerlendirilebilecek sözlerini hatırlattı. Donoghue, Gallant’ın “Gazze’de insan-hayvanlarla savaşıyoruz” ve “Filistinlilere bir damla su yok” sözlerini alıntıladı.

İSRAİL RAPOR SUNACAK

Gazze’deki felaket boyutundaki insani durumun, tedbir kararı vermesini gerektirecek düzeyde “acil tehlike” teşkil ettiğini belirten mahkeme, İsrail’e, “soykırım suçu anlamına gelecek tüm adımları önleme ve cezalandırma talimatı” verdi. Adalet Divanı, aynı zamanda İsrail’den, ordu güçlerinin soykırım suçu işlememesini garanti etmesini ve insani durumu düzeltmesini de istedi. İsrail’in tüm önlemleri “kendi gücü ile” alması gerekiyor. 15’e karşı 2 oyla alınan karara göre, İsrail alınan tüm önlemlerle ilgili bir ay içinde mahkemeye rapor sunacak. Bu rapor Güney Afrika’yla da paylaşılacak. Mahkeme ayrıca Hamas’ın elindeki tüm rehinelerin derhal serbest bırakılmasını da talep etti. UAD’nin kararı İsrail basınında da yankı buldu. Times of Israel “Adalet Divanı İsrail aleyhine karar verdi. Soykırımı önlemek için her türlü önlemi alma çağrısı yaptı fakat ateşkese hükmetmedi” derken Jerusalem Post ”Mahkeme soykırımı önle dedi, Gazze’deki savaşı bitirme emri vermedi” başlığını attı.

BUNDAN SONRA NE OLACAK

– Güney Afrika’nın açtığı soykırım davasının tamamının değerlendirilmesinin yıllar alması bekleniyor. Ancak UAD’nin verdiği ilk hukuki kararın, diplomatik ve siyasi sonuçları olacak. Mahkemenin tedbirleri bağlayıcı ancak İsrail’in uymaması halinde bir yaptırım gücü bulunmuyor.

– İsrail Başbakanı Netanyahu geçtiğimiz günlerde mahkeme kararına uymayacaklarını ve savaşa devam edeceklerini açıkça ilan etmişti. Ancak kararın, İsrail üzerine uluslararası kamuoyu baskısını artırması bekleniyor.

– Karar, dünyanın dört bir yanındaki ülkelerin Gazze’deki savaşa bakışını da etkilemesinin yanı sıra BM Genel Kurulunda Gazze’de ateşkes karar tasarılarını veto eden ABD’nin de tavrında değişime neden olabilir.

Lahey’de bir grup İsrailli rehinelerin serbest bırakılmasını isteyen eylem yaptı.

FİLİSTİN MEMNUN İSRAİL TEPKİLİ

-GÜNEY AFRİKA: UAD’de davayı açan taraf Güney Afrika, hızlı kararından dolayı mahkemeye teşekkür ederek “tedbirleri memnuniyetle karşıladığını ve İsrail’in mahkeme kararlarının uygulanmasını engelleyecek bir harekette bulunmamasını içtenlikle umduğunu” belirtti.

-FİLİSTİN: UAD’nin kararını memnuniyetle karşıladıklarını belirten Filistin Dışişleri Bakanlığı, “Karar, hiçbir devletin hukukun üstünde olmadığını hatırlattı” açıklamasında bulundu.

-HAMAS: İsrail’e yönelik 7 Ekim baskınıyla krizi başlatan Hamas, UAD’nin kararını memnuniyetle karşıladı. Gruptan yapılan açıklamada “Adalet Divanı’nın kararı İsrail’in izole edilmesine ve Gazze’de işlediği suçların ortaya çıkarılmasına katkıda bulunan önemli bir gelişmedir” denildi.

-İSRAİL: İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bir video mesaj yayınlayarak “İsrail’e yöneltilen soykırım suçlaması sadece yanlış değil, aynı zamanda çirkindir” dedi. Netanyahu “İsrail’in uluslararası hukuka bağlı kalarak kendisini savunmaya devam edeceğini” söyledi.

-AB: Avrupa Birliği (AB) ise, Adalet Divanı’nın kararının eksiksiz, derhal ve etkili bir şekilde uygulanmasını beklediğini duyurdu. Avrupa Komisyonu tarafından yapılan açıklamada “Uluslararası Adalet Divanı’nın kararları taraflar için bağlayıcıdır ve taraflar bu kararlara uymak zorundadır” ifadesine yer verildi.

-TÜRKİYE: Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, “Adalet Divanı’nda İsrail hakkında verilen ara karar, İsrail’e karşı insanlık cephesinin haklılığını ispatlar nitelikte atılan ilk adım olması açısından önemlidir” dedi.

İSRAİL BASINI: ACİL ATEŞKES İSTEMEDİ

İsrail basını, Adalet Divanı’nda acil ateşkes çağrısı yapılmamasını olumlu bir gelişme olarak verirken, alınan kararın yine de diplomatik açıdan bir darbe olduğu yorumunu yaptı.

-Haaretz gazetesi: Adalet Divanı Gazze savaşını durdurma kararı vermekten kaçınırken, ara kararında İsrail’in sivilleri korumak için tüm tedbirleri alması ve kışkırtmayı cezalandırması gerektiğini belirtti.

-Times of Israel: Adalet Divanı 15’e karşı 2 oyla İsrail’den Filistinlilerin öldürülmesini ve yaralanmasını önlemek için derhal harekete geçilmesini istedi. Savaşın sona erdirilmesini talep etmekten kaçındı.

-Jerusalem Post: İhtiyati tedbir kararının çıkarılması bile İsrail için sert bir diplomatik darbe olarak görülüyor. Güney Afrika’nın soykırım iddiasına bir meşruiyet kazandırıyor.

-Ynetnews: Adalet Divanı, Güney Afrika’nın talep ettiği gibi Gazze’deki çatışmaların sona erdirilmesini talep etmedi. Mahkeme, 17 yargıçlı heyetin çoğunluğunun verdiği kapsamlı bir kararla İsrail’in Gazze’de soykırımı önlemek için elinden gelen tüm tedbirleri almasına hükmetti.

BİLGİ NOTU

İsrail’in Gazze’de 142 gündür sürdürdüğü saldırıların bilançosu gittikçe ağırlaşıyor. 7 Ekim’den bu yana Gazze’de en az 26 bin 83 kişi hayatını kaybetti, 64 bin 487 kişi de yaralandı. Can kaybının üçte ikisini kadınlar ve çocuklar oluşturuyor. 8 binden fazla kişi ise kayıp.

‘SOYKIRIM NİYETİ VAR’

Hollanda’nın Lahey kentinde görülen duruşmanın ilk günü Güney Afrikalı hukuk heyeti iddialarını gerekçeleriyle birlikte yargıçlarla seks shop paylaşırken İsrail’e ‘Gazzelilere yönelik bilinçli eylemlerinin soykırım niyetini taşıdığı’ suçlamasını yöneltti. Tel Aviv’i temsil eden hukukçular savunmalarını bugün sunacak. Güney Afrika kadıköy erotik shop tarafını Güney Afrikalı uluslararası hukuk profesörü John Dugard başkanlığındaki hukukçular, İsrail tarafını ise İngiliz hukukçu Malcolm Shaw temsil ediyor.

İsrail’in savunma ekibinde Dışişleri Bakanlığı hukuk danışmanı Tal Becker, İngiliz Prof. Malcolm Shaw ve Adalet Bakanı kadıköy sex shop Yardımcısı Gilad Noam yer alıyor.

GÜNEY AFRİKA’NIN ŞİKÂYETİ

Davanın merkezinde 1948 tarihli Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi yer alıyor. Güney Afrika, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen ilk insan hakları antlaşması olan sözleşmenin İsrail ordusunun Gazze’deki eylemleriyle ihlal edildiğini öne sürüyor. Sözleşmeye taraf olan herhangi bir devlet, çatışmayla bir bağlantısı olmasa bile, bir diğerine karşı UAD’de dava açabiliyor. İsrail ve Güney Afrika sözleşmeye taraf ülkeler arasında yer alıyor.

Güney Afrika ekibinde Adalet Bakanı Ronald Lamola ve Güney Afrika’nın Hollanda Büyükelçisi Vusimuzi Madonsela da yer aldı.

‘DÜNYA MAHKEMESİ’ DENİYOR

Hollanda’nın Lahey kentinde bulunan ve ‘dünya mahkemesi’ olarak kabul edilen UAD, BM’nin en üst düzey yargı organı. UAD, devletler arasındaki uluslararası uyuşmazlıklar hakkında karar veriyor. Yine Lahey’de bulunan ve çoğu UAD ile karıştırılan Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ise benzer suçlamalarda bireyleri yargılıyor. Divan farklı ülkelerden 15 hakimden oluşuyor. Kararları bağlayıcı olsa da bir yaptırımı bulunmuyor.

Lahey’de Filistin’in yanı sıra İsrail’e destek gösterileri de yapıldı.

76 YILDIR BASKI VAR

Hukuk Profesörü John Dugard liderliğindeki Güney Afrika hukuk ekibinde ilk sözü Güney Afrika Adalet Bakanı Ronald Lamola aldı. “İsrail’in Filistin’deki şiddet ve yıkımı 7 Ekim 2023’te başlamadı” diyen Lamola, Filistinlilerin 76 yıldır, her gün sistematik baskı ve şiddete maruz kaldığını ifade etti. “Bir devletin topraklarına yapılan hiçbir silahlı saldırı, ne kadar ciddi olursa olsun, sözleşme ihlallerine gerekçe sağlayamaz” diyen Güney Afrikalı bakan, İsrail’in çizgiyi aştığını vurguladı.

NETANYAHU’NUN O SÖZLERİ

Güney Afrika’yı temsil eden avukatlardan Tembeka Ngcukaitobi de İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İsrail askerlerine yaptığı bir konuşmada Tevrat’ta İsrailoğulları’nın düşmanı farz edilen Amalek toplumuna yaptığı göndermeyi dile getirdi. Netanyahu’nun gönderme yaptığı Tevrat’ın o bölümünde “Şimdi git, Amaleklilere saldır. Onlara ait her şeyi tümüyle yok et, hiçbir şeyi esirgeme. Kadın erkek, çoluk çocuk, öküz, koyun, deve, eşek hepsini öldür” ifadeleri yer alıyor. Avukatlar, İsrailli bazı bakanların Gazzeliler aleyhine yaptığı açıklamaları da soykırım niyeti olarak yorumladı.

BM RAPORTÖRLERİ MEMNUN

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin internet sitesinde yayımlanan 30’dan fazla raportörün imzası olan açıklamada, davanın memnuniyetle karşılandığı belirtildi. Taraflar, kararlara saygı duymaya ve uygulamaya çağırıldı.

KANITLARIN BİR KISMI ANADOLU AJANSI’NDAN

– Güney Afrika ekibinden Adila Hassim toplu mezarların fotoğraflarını yargıçlara göstererek, İsrail’in kullandığı bombaların etkisinden ve güvenli olarak ilan edilen alanların bile bombalanmasından söz etti. Hassim’in gösterdiği fotoğrafların ‘Anadolu Ajansı’ imzalı olması dikkat çekti. AA Foto Muhabiri Fadi Alwhidi tarafından çekilen ve kanıt olarak sunulan fotoğrafta, Gazze’de 23 Aralık’ta Beyt Lahya kentinde enkaz altından çıkarılan cansız bedenlerin, Endonezya Hastanesi’nin yakınında hazırlanan toplu mezara defnedildiği görülüyor.

Anadolu Ajansı’nın toplu mezar fotoğrafı da dosyaya dahil edildi.

ŞİMDİ NE OLACAK

– Güney Afrika, 29 Aralık’taki yazılı başvurusunda, mahkemeden İsrail aleyhine 9 ihtiyati tedbir kararına hükmedilmesini talep etmişti.

– Bunların arasında, İsrail’in, Gazze’deki askeri operasyonları derhal durdurması, Filistinlilere yönelik soykırımın önlemesi için gerekli tedbirleri alması, yerlerinden edilenlerin evlerine dönerek yeterli gıda, su, yakıt, tıbbi ve hijyen malzemeleri başta olmak üzere insani yardıma erişimlerini sağlaması gibi maddeler yer alıyor.

– İsrail gazetesi Haaretz, adı açıklanmayan İsrailli yetkililere dayandırdığı haberde, UAD’nin Güney Afrika’nın taleplerini kabul etmesi ve İsrail’e karşı tedbir kararı vermesi ihtimalinin çok yüksek olduğunu belirtti. Kararın bir yaptırımı olmasa da İsrail üzerindeki baskıyı ve BM Güvenlik Konseyi’nde ‘korunması’nı engelleyebileceği değerlendiriliyor.

İSRAİL GÜNEY AFRİKA’YI SUÇLADI “HAMAS’IN YASAL KOLUSUNUZ”

İsrail Dışişleri Bakanlığı, Güney Afrika’nın açtığı soykırım davasındaki ilk duruşma sonrası açıklama yaptı. Güney Afrika’nın Hamas’ın yasal bir kolu olduğu iddia edilen açıklamada, Güney Afrikalı hukuk ekibi de ‘Hamas’ın mahkemedeki temsilcileri’ olmakla suçlandı. Tel Aviv yönetimi, Güney Afrika’yı Hamas üyelerinin İsrail’e sızıp insanları infaz etmesi ve kaçırmasını görmezden gelmekle itham etti.

Binyamin Netanyahu

NETANYAHU ÇARK ETTİ

Duruşma öncesinde İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki halkı yerinden etme ve bölgeyi işgal etme niyetinde olduğu iddiaları Başbakan Binyamin Netanyahu tarafından reddedildi. “İsrail’in Gazze’yi kalıcı olarak işgal etme ya da sivil halkı yerinden etme niyeti yoktur” diyen Netanyahu, Filistin halkıyla değil, Hamas ile savaştıklarını iddia etti.