Yaşar, trafik sigortasında hasar frekansının ortalama yüzde 4 olduğunu, 100 araç sahibinin 4’ünün kaza yaptığını ifade ederek, 28 milyon aracın 24 milyonunun trafik sigortası olduğunu, bunların da 1.2 milyonunun kaza yaptığını ve oluşan maliyeti de 22 milyon kazasız sürücünün ödediğini kaydetti. Yaşar, “Trafik sigortasında serbest tarife fiyat artışı demek değildir. Bizler serbest tarifeye geçerek iyi sürücü ile kötü sürücüyü ayırmak istiyoruz. Bunu da, 1.2 milyon sürücünün yarattığı mağduriyetin diğer 22 milyon sürücüye yüklenmemesi için istiyoruz” şeklinde konuştu.

SERBEST TARİFİYE GEÇİLMELİ

Trafik sigortasında primleri sürücülerin hasar kademesine göre devletin belirlediğini, serbest tarifede ise sigorta şirketlerinin iyi sürücü, kötü sürücü ayrımı yaparak primleri belirleyeceğini vurgulayan Yaşar, “Mesela, çok kaza yapanların bulunduğu hasar kademesi sıfırıncı kademe. Burada 8 bin sürücü var ve bunlar yılda üç defadan fazla kaza yapıyor. Bunların oluşturduğu hasar maliyeti bu sefer hasarsız sürücülere yükleniyor, çünkü artan primden hasarsız sürücüler de etkileniyor. Geçmiş dönemde serbest tarife vardı ve iyi sürücüler lehine primler aşağıya geldi. Kimse endişe etmesin serbest tarifeye geçince prim artmayacak” dedi.

TAHKİM MALİYETİ ARTIRIYOR

Yaşar, trafik sigortasındaki önemli sorunlardan birinin de hasar maliyetlerinin kontrol edilemediğinden kaynaklandığına dikkat çekerek, sigortada tahkim sisteminin hasar maliyetlerini artırdığından yakındı. Tahkim sistemine gelen sigortalı şikayetlerinin yüzde 90’ının trafik sigortasından, bunun da yüzde 77’inin değer kaybı tazminatından kaynaklandığını belirten Yaşar, şunları söyledi:

“Beş bin liralık değer kaybı için sigorta şirketleri başvuru ücreti, tebligat gideri, bilirkişi ücreti, tahkim vekalet ücreti, itiraz başvuru ücreti, icra dosya masrafı gibi masraflar nedeniyle 18 bin lira ödemek durumunda kalıyor. Bu tazminat da vatandaşın cebine gitmiyor, vatandaş yine 5 bin lira alıyor. Geçen sene 560 bin dosya tahkime gitmiş. Bunun yüzde 10’unu tek bir avukat, yüzde 25’ini ise 5 avukat yürütüyor. Sigorta şirketlerinin zorunlu sigortalarda tahkime üye olması zorunlu. Birileri dosyaları topluyor, tahkime getiriyor, sigorta şirketleri ise itiraz edemiyor, hiçbir şey yapamıyor. Biz diyoruz ki, vatandaşın zararı rayiç değer üzerinden tespit edilsin, bunun da bir formülü olsun, sigorta şirketi de bu rakamı ödesin. Zorunlu sigortalarda tahkime üyelik de zorunlu olmaktan çıkarılsın, sisteme üyelik serbest olsun. Bu durumda sigortacı ile mağdurların arasına giren kişilerin hasar dosya maliyetlerini yüzde 268 artırmalarının da önüne geçilmiş olur. Böylece kazaya karışmamış yüzde 96’lık kesimin de primleri artmaz. Kısaca, trafik sigortasında serbest tarifeye geçilmeli, tahkim sistemine üyelik serbest olmalı, iyi sürücü kötü sürücü ayrımı ile kişi temelli poliçeye geçilmeli.”

VATANDAŞ İSYANDAN

Eyüp Özsoy, trafik sigortasındaki zararın nedenlerinin başında maddi hasarlarla ilgili değer kaybı tazminatlarının geldiğini, bu konuda da Sigorta Tahkim Komisyonu’na giden dosyaların sigorta şirketlerinin maliyetlerini artırdığını ifade ederek, Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılan başvuruların yüzde 90’ının trafik sigortalarından kaynaklandığını, bunun da yüzde 70’inin değer kaybı tazminatı taleplerinden oluştuğunu vurguladı.

Sigorta şirketlerinin değer kaybında tazminat ödemesini eksper raporuna göre yaptığını hatırlatan Özsoy, şunları söyledi:

HERKES KAFASINA GÖRE HESAPLIYOR

“Eksper bir rapor yazıyor, sigorta şirketi de ona göre ödemesini yapıyor. Ödeme yeterli gelmediğinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na gidiliyor. Tahkime giden şikâyetlerin yüzde 80’inde sigorta şirketi haksız bulunuyor. Bu sefer şirketler aleyhine ek maliyet çıkıyor. Biz hasar dosyası için ödediğimiz 10 liranın karşılığında bakıyorsunuz, yüzde 25 maliyet artışı oluşuyor. Çünkü bilirkişi ücreti var, tahkim dosya masrafı var, karşı tarafın avukatlık parası var, eksper ücreti var; böyle kalem kalem maliyet artıyor. Bunların hepsini sigorta şirketi cebinden ödüyor. Bu para vatandaşın cebine de girmiyor. Vatandaş 10 lira hasar alıyor, ama tramer kayıtlarında hasarı 25 lira gözüküyor. Bu sefer vatandaş, ‘ben böyle bir para almadım, hasarım yüksek gözüküyor’ diye isyan ediyor. Bu paralar, hasar takibi yapan veya bu işler için kurulmuş avukatlık bürolarına gidiyor.”

Değer kaybı tazminatında standart bir hesaplama yöntemi olmadığından farklı farklı hesaplamalar yapıldığına dikkat çeken Özsoy, “Sigorta Tahkim Komisyonuna giden her dosyada farklı rakam çıkıyor. Komisyondaki kişi, ‘benim hesaplamam ve kanaatim budur’ diye kafasına göre rapor oluşturuyor. Sekiz bin lira değer kaybı ödediğimiz bir dosya, tahkimden 8 bin 200 lira olarak dönüyor; biz o 200 lira için tüm masrafları sil baştan yapıyoruz” dedi.

ADİL YARGILAMA HAKKINA AYKIRI

Özsoy, Tahkim Komisyonunun isteğe bağlı müessese olmasına rağmen trafik sigortası gibi zorunlu sigortalarda Komisyonun zorunlu hale getirildiğini belirterek, şunları söyledi:

“Tahkim bugün sigorta şirketleri aleyhine yargılama müessesine dönmüş durumda. Tek taraflı yargılama yapılıyor. Çünkü belli limitlere kadar olan karar kesin sayılıyor, itiraz edemiyorsunuz. Bu durum benim için de vatandaş için de geçerli. Bu da adil yargılanma hakkına aykırı. Bizim önerimiz Sigorta Tahkim Komisyonu, ihtiyari kimliğine dönmeli, yani isteğe bağlı olmalı. Zorunlu sigortaların dışındaki tüm sigortalarda Tahkime üye olmak isteğe bağlı, trafik sigortasında ise şirketler zorunlu üye yapılıyor. Zorunluluk kalkmalı, isteyen trafik sigortasında Tahkime üye olmalı, istemeyen olmamalı; dorusu da bu.”

2017 yılına kadar sigorta şirketleri trafik sigortasının fiyatlarını serbestçe belirliyordu, bu tarihten itibaren devlet müdahalesi geldi ve araç gruplarına, illere, sürücülerin hasar geçmişine göre fiyatları kamu belirlemeye başladı. Böylece hem sigorta primlerini hem de trafik sigortası teminatlarını devlet belirler hale geldi. Bugün sigorta şirketleri, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından belirlenen fiyatların üstüne çıkamıyor ama isteyen şirket tüketiciye daha altına fiyat verebiliyor.

PRİM SERBESTÇE BELİRLENMELİ

Sigortacılar, enflasyon ve kurlardaki artışın trafik sigortasında ödenen maddi hasar maliyetlerini; asgari ücretteki artışın ise ödenen vefat, sakatlık gibi bedeni tazminatları artırdığından şikayet ederek, kamunun belirlediği primlerin yetersiz kaldığını vurguluyor. 2023’ün 9 aylık verilerine göre trafik sigortasında 12 milyar TL zarar edildiğini, yılsonunda bu rakamın 15 milyar TL’nin de üzerine çıkacağını ifade eden sigortacılar, “2017 öncesi olduğu gibi serbest tarifeye dönülmeli, fiyatlar serbestçe belirlenmeli. Serbest sisteme geçilirse, hasarlı-hasarsız sürücü ayrımı olacak, özellikle hasarsız veya az hasarlı sürücülerin primleri daha da ucuzlayacak” diyor.

SERBEST TARİFE OLMAZSA OLMAZIMIZ

Türkiye Sigorta Birliği Başkanı ve Aksigorta Genel Müdürü Uğur Gülen, araç ve yedek parça maliyetlerinden asgari ücrete kadar ilgili her kalemde yaşanan artışın primleri önemli ölçüde etkilediğini belirterek, şunları söyledi: “Trafik sigortaları için serbest tarife olmazsa olmaz. Fiyat kontrolü, sonrasında oluşan prim farkları ile kapatılmak zorunda kalıyor. Bu kaçınılmaz son hoşnutsuzluk yaratabiliyor.”

MALİYETLERİ KONTROL EDEMİYORUZ

TSB Başkan Yardımcısı, Maher Holding Sigorta Grubu Başkanı Ahmet Yaşar, trafik sigortasının birçok parametrenin serbestçe yönetilerek iyi araç sürücüsüyle kötü araç sürücüsünü ayıran, fiyatlamanın da buna göre yapılacağı, hatta riskin kötülüğü itibariyle başkalarına hayati tehlike doğurabileceklerin sistem dışı bırakılacağı bir akreditasyona dönüşmesi gerektiğini belirterek, şunları söyledi: “Tam serbestiyet sadece fiyatların serbest bırakılması ile de olmaz. Sıklıkla yaşanan mevzuat iptallerinin artırdığı anlaşmazlıkların yargıya taşınmasından kaynaklanan belirsizlik, asgari ücret artışları sonucu artan rezerv ve hesaplama riskleri, sigorta hak sahibi ile sigortacı ilişkisinin dışına taşarak, ana tazminatın üzerinde gerçekleşen tespit ve yargılama sorunları ve bu giderlerin artışı, sigorta şirketlerinin süreci iyi araç sürücüleri lehine yönetmesinin önünde engeller oluşturmaktadır. Serbest tarife maliyet artırıcı bu tip gelişmeler sonucu fiyatların yeni maliyetlere göre düzenlenmesini sağlar, ancak sorunları tam olarak bitirmez. Çözüm için maliyet kalemlerinin de doğru yönetilmesi gereklidir.”

İYİ KÖTÜ SÜRÜCÜYÜ AYRIŞTIRAMIYORUZ

TSB Yönetim Kurulu Üyesi, AXA CEO’su Yavuz Ölken, trafik sigortasında önce yarı esnek, sonrasında da serbest tarifeye geçilmesi gerektiğini vurgulayarak, şu açıklamaları yaptı:

“Trafik sigortasında sigorta şirketlerinin maliyetleri asgari ücretle ilişkili. Asgari ücrete zam geldikçe geriye dönük bütün dosyaların üzerine yük biniyor. Trafik sigortasında primler yetmiyor. Artık hasarlı hasarsız sürücüyü ayırmamız lazım. Sigorta şirketleri trafik sigortasında her 100 lirada 30 lira zarar yazıyor. Yani, her poliçeden 30 lira zarar ediyoruz. Bugün iyi ve kötü sürücüyü ayrıştıramayan bir sisteme sahibiz. Önce yarı esnek tarifeye geçmek olmazsa olmazdır. Önce iyi sürücüler korunmaya başlanmalı. Sektör trafik sigortalarında kar etme peşinde değil ama sürdürebilir fiyatlamanın peşindedir. Biz sigorta sektöründe serbest tarifeye adım atmadığımız müddetçe bize bir sihirli değnek lazım.”

Kaza sonrasında hasar gören araçlar TRAMER sistemine işleniyor ve kusur oranları görülüyor. Bu aşamadan sonra kusursuz taraf aracı onarıldıktan sonra karşı tarafın sigorta şirketine başvurarak değer kaybının ödenmesini talep edebiliyor. Ülkemizde “Hak geçmesin, kazadır olur, adamın cebinden ekstra para çıkmasın” diye değer kaybı tazminatlarına başvuru düşük kalıyor. Bu aşamada kusurlu olan taraftan para çıkmıyor ve değer kaybını sigorta şirketi ödüyor.

DEĞER KAYBINDA FORMÜL BELİRLENDİ

Değer kaybı için aracın modeli ne olursa olsun değer kaybı için başvuru yapılıyor. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu, değer kaybının nasıl hesaplanacağını da açıkladı. Hesaplama yapılacak formülde aracın modeli, kilometresi, piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasar nedeniyle değişen parçanın değerinin nasıl hesaplanacağı formülle sabitlendi.

DEĞER KAYBINI EKSPER BELİRLEYECEK

Değer kaybına ilişkin formülle hesaplamayı sigorta şirketinin belirlediği eksper düzenliyor ve hesaplamayı yapıp sigorta şirketine bildiriyor. Bu aşamanın ardından sigorta şirketi ödeme günü belirleyip mağdur tarafa parasını nakit olarak banka hesabı aracılığıyla ödüyor.

TÜM HASARLAR İÇİN ÖDEME YAPILIYOR

Aracın en basit onarımı yapılacak parçasından en ağır hasarlara kadar ödeme yapılıyor. Örnek vermek gerekirse tamponunuzda oluşan bir çizik için de değer kaybı tazminatına başvurabilirsiniz. Aracınız çok eski ya da yüksek kilometreli olsa da başvurabiliyorsunuz.

NASIL TAZMİNAT ALINACAK?

Trafik kazası anında oluşturulan tüm evrakları kaybetmemeniz gerekiyor. Başvuruyu yaparken hasar ekspertiz raporu (bunu eksper dosyaya ekleyecek), aracın ruhsat fotokopisi, sürücü belgesi, hasar fotoğrafları, banka hesap bilgisi (IBAN), kaza tespit tutanağı fotokopisini toplayarak ilgili sigorta şirketinin varsa internet sitesi üzerindeki sekmeden yoksa irtibat kurarak evrakları bizzat teslim edip tazminatınızı alabilirsiniz. Birçok sigorta şirketi bu işi internet üzerinden oluşturdukları sayfaya yüklemeler yapılarak çok kolay şekilde başvuru yapılmasını sağlıyor.

ARACILARA, AVUKATLARA, KOMİSYONCULARA GÜVENMEYİN

Bu işlemi yaparken aracı, komisyoncu, avukatlara para kaptırmayın ve değer kaybı tazminatı işlemlerini kendiniz yürütün. Şayet çok yüksek rakamları sigorta şirketinden alacağını iddia eden avukat, aracı ve komisyoncu varsa bu durumu tutanak altına alın ve tutarı belirleyin. Belirlenen tutarda mutabık kalındığına dair sözleşme yapın ve gerekirse tutar kadar çek-seneti makul bir süre için avukat, aracı ve komisyoncudan talep edin. Verilen çekin karşılığını sorgulamayı, senete de kefil eklemeyi unutmayın. Bunları yapmıyorlarsa kesinlikle güvenmeyin.

Sizin yapacağınız birkaç işlemden fazlasını yapmayıp paranızdan da yüksek komisyon talep edeceklerdir. İşlemlerinizi kendiniz yürütün. Eksik bir evrak varsa sigorta şirketi zaten sizinle iletişime geçecektir.

TAZMİNATI DÜŞÜK BULURSANIZ İTİRAZ EDEBİLİRSİNİZ

Değer kaybı tazminatını düşük bulursanız dava açarak itiraz hakkınızı kullanabilirsiniz. Ancak Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun formülü uygulanacağı için dava gibi süreçler olumlu sonuçlanmayabilir. Bu nedenle avukat masrafı vs… uğraşmamak için çıkan tazminatı kabul edebilirsiniz.

2 YIL SÜRESİ VAR

Değer kaybı tazminatına başvurmak için kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde sigorta şirketine başvurulması gerekiyor. Aynı araçla defalarca kazaya karışılıp haklı taraf olursanız her kaza için değer kaybı talep edebilirsiniz. Farklı araçlar için de haklı tarafsanız yine değer kaybı tazminatı alabilirsiniz. Aracınızı satmış olsanız da başvuru yapabiliyorsunuz.