İç talep halen güçlü seyrediyor. Programımız dezenflasyona geçiş dönemini öngörüyor. İç talep bir miktar yumuşayacak, net ihracatın katkısı politikalar ve ana ticaret ortaklarımızdaki toparlanmayla birlikte iyileşecek. Ana pazarımız AB, Orta Doğu, Kuzey Afrika gibi bölgeler. Amaç enflasyonu tek haneye indirmek. Kur sübvansiyonu, faiz sübvansiyonuyla bir yere varamayız. Geçmişte arzuladığımız sonuçları alamadık. Tüm sektörlerin durumunu hassasiyetle takip edip elimizden gelen desteği sağlayacağız. Tüm sektörler bizim için çok değerlidir. Kamu bankaları örnek oluyor. ATM ortak havuzu kuruyorlar, böylece verimliliği artırıyorlar. Tüm sektörlerde bu anlayışla hareket etmek lazım. Verimliliği artıracağız, yenilikçilik peşinde koşacağız. Dünyada pazar payı kapmanın başka yolu yok.

Bizim büyümemiz kompozisyondaki iyileşme çok net şekilde çalışıyor. Bu sürdürülebilir büyümeye yönelik önemli bir çıkıştır. Cari açık geçen sene Mayıs ayı itibarıyla yıllık cari açık 60 milyar doların üzerindeydi. 32 milyar doların altına düştük, Şubat ayı itibarıyla. 30 milyar doların altına cari açık düşmüştür. Cari açığı milli gelirin yüzde 2,5 altına çekmeyi hedefliyoruz. Eğer Türkiye’de cari açık milli gelire oranla yüzde 2’nin altına düşerse Türkiye’nin dış borcunun milli gelire göre oranı düşüyor.

Cari açığın kalıcı şekilde yüzde 2.5’in altına düşürülmesi için yeşil, dijital dönüşüm, yeni sanayi politikası uygulamaya koyuyoruz. Bunun birçok bileşeni var. STB’nin çok güzel girişimleri var. Sanayiyi sadece piyasalara bırakamayız. Sanayide dönüşümü kamunun rehberliğinde biraz iteklemesiyle hızlandıracağız. Dolayısıyla cari açıkta kalıcı olarak yüzde 2,5’i hatta yüzde 2’nin altını bekliyoruz. Altına yönelik kota uygulamasına gittik, çıkar çevreleri memnun değil, kusura bakmasınlar. Ülkede olmayan metali ithal edeceksiniz, bir köşede atıl olarak duracak. Vatandaşın tercihine saygılıyım. Ülkemizin menfaatine kaynaklarımızı yatırıma, üretime, istihdama ve nihai olarak ihracata dönüştüreceğiz. Bu Cumhurbaşkanımızın vizyonu. Bunun için ne gerekiyorsa yapacağız. Bankaların fiyatlamasına karışmak istemiyoruz. Kamunun kaynakları kıttır, tercih yapmak zorundasınız.

Bankalara söyledim. Biz yatırımı, istihdamı, üretimi ve özellikle de ihracatı önceliklendireceğiz. Verimlilik ekonomisi peşindeyiz.  Tasarruf yaptığınız ölçüde yatırım yapabiliyorsunuz ya da dışarıdan borçlanıyorsunuz. Biz isteriz ki tasarrufları yatırımları artıralım, doğru alanlara bunları kanalize edelim. Cari açık 60 milyar dolardan 30’un altına düşmesi muhtemelse bu programın çok iyi çalıştığını gösteriyor.

Finansmana erişimde şu anda sorun yok. Türk bankaları ve şirketleri küresel finansmana erişimde giderek çok daha iyi bir noktaya geldi. Geçen senenin ilk 5 ayında bankaların dış borç çevirme oranı yüzde 96’ydı. Bankalar 100 borç ödüyordu, 96 dolar bulabiliyordu. Bugün 100 dolar borç ödediğinde 148 dolar bulabiliyor.

Finansmana erişim artmıştır. Uluslararası bankalarda Türkiye’nin konumu çok güçlüdür, bölgemizde bir numarayız, dünyada da ilk üçteyiz. Kredi derecelendirme kuruluşları da bu gelişmeleri fark ettiler, gecikmeli de olsa, notumuzu artırıyorlar, hepsinin görünümü pozitif. Bu program devam etsin, biz notu artıracağız demek.

Türkiye’nin risk primi bugün 300 baz puanın altında. 2020 yılının başından bu yana en düşük düzey. Dışarıdan kaynak bulduğunuzda benzer vadedeki ABD hazine kağıtlarının maliyeti üzerine genelde bunu koyarlar. Finansman maliyetimiz azalıyor.

Değişiklik yapılmaması halinde stopaj oranları tüm vadelerde yüzde 15’e yükselmesi bekleniyor. Ancak Türk Lirası’na olan güven ve liralaşma stratejisi nedeniyle gelir vergisi stopaj oranlarının düşük tutulmaya devam etmesi beklentisi piyasada hakim durumda.

YÜZDE 5 AVANTAJI İÇİN NE YAPMAK LAZIM?

6 aya kadar TL vadeli mevduatta yüzde 5 gelir vergisi stopajından yararlanmak için 30 Nisan 2024 tarihinden önce paranın vadesinin yenilenmesi gerekiyor. Böylece anaparadan elde edilecek faiz gelirinden 10 puan daha fazla getiri sağlanmış oluyor.
Yapılacak düzenlemeyle stopaj oranlarının avantajını sürdürmesi bekleniyor.

BANKALAR FAİZ YARIŞINDA! 100 BİN LİRAYA 70 BİN LİRA FAİZ GETİRİSİ…

Birikimlerini mevduatta değerlendirmek isteyenlere bankalar özel faiz oranları veriyor. ‘nın politika faizini yüzde 50’ye yükseltmesiyle birlikte bankalar da faiz baremlerini yukarı taşımaya başladı. 3 aylık vadede faiz yüzde 70’e yakınsarken Mart ayında enflasyon yüzde 68.50 oranında gerçekleşmişti. İlerleyen aylarda Merkez Bankası’nın tahminlerine göre enflasyon düşük kalsa da piyasaya yönlendirici mesajlar verilmeye devam ediliyor ve faizin bir süre daha yüksek kalacağı belirtiliyor. 

MEVDUAT NASIL AVANTAJLI OLUR?

Enflasyonun yüzde 35-40 civarına düşüp mevduat faizinin yüzde 70 civarında gerçekleşmesiyle birlikte ekonomide toparlanmanın ve fiyat istikrarının kontrol altına alınması beklentisi piyasalarda hakim görüş olarak benimseniyor.

Merkez Bankası’ndan yeni faiz artırımları beklenirken mevduat faizinin güncel enflasyon oranının üzerinde reel getiri sağlaması bekleniyor.

100 BİN LİRAYA 71 BİN 650 LİRA FAİZ

100 bin lirasını anapara+faiz yenilemesiyle her ay mevduatta tutan bir kişi yıl sonunda yüzde 70.65 oranında getiri sağlıyor ve 100 bin lirası 170 bin 650 liraya yükselmiş oluyor. Yıl sonunda enflasyonun yüzde 35-40 civarına düşmesi beklendiğinde faizin yüksek kalması koşuluyla getirinin oldukça yüksek olduğu gözlemlenebilir. 

BANKALARLA PAZARLIK YAPIN

Bankalar müşteri bulmak için yüksek faiz vermeye başladı. Türk Lirası mevduata olan ilgi nedeniyle bankalar avantajlı faiz oranları sunabiliyor. Eğer yüksek faiz vermeyen banka müşterisiyseniz bankaya gitmeden diğer bankalarda hesap açabilir ve paranızı yüksek faizle değerlendirebilirsiniz.

Ayrıca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın açıkladığı verilere göre yukarıda belirtilen faiz oranları veriliyor. Bankanızdan TCMB’nin bankalardan elde ettiği veriyi göstererek yüksek faiz talep edebilirsiniz.

MEVDUAT DEVLET GARANTİSİ ALTINDA

TMSF Başkanlığı’ndan yayımlanan Fon Kurulu Kararı’na göre; sigortaya tabi mevduat ve katılım fonu tutarı, 2024 takvim yılı başından geçerli olmak üzere 650 bin TL olarak belirlendi.

Böylece bankanın iflası, el konulması gibi durumlarda mevduatın 650 bin liraya kadar olan kısmı devlet garantisi altına girmiş oldu.

Hürriyet’in ulaştığı bankacılık kaynaklarının verdiği bilgiye göre, bu hafta itibarıyla bazı bankalar kredi kartı nakit avans işlemlerinde taksit sayısını düşürdü. Buna göre, hem kamu hem özel bazı bankalardaki nakit avans taksit sayısı 12 aydan 3 aya indi. Edindiğimiz bilgilere göre, banka içi yazışmalarda taksitli nakit avansın 3 ay ile sınırlandırılmasına ilişkin duyuru bazı bankalara hafta başında gelirken bazılarına ise dün itibarıyla geldi. Ancak vatandaşın kartlı alışverişlerindeki taksit sayısının sınırlanmasına ilişkin bir gelişme yaşanmadı.

‘TANIŞMA KREDİSİ’ VADESİ DE DÜŞTÜ

Bir diğer düzenleme de, kredi notu yüksek olan ve bankanın ilk müşterisi olacak vatandaşlara faizsiz verilen kredilere yönelik oldu.

Vatandaşın kredi, kredi kartı ve kredili mevduat hesaplarındaki ödeme alışkanlıklarına, limit ve borç durumlarına göre belirlenen kredi notuna göre 10 bin TL’ye kadar faizsiz krediyi 6 ay vade ile veriliyordu. Bazı bankalardaki söz konusu yüzde sıfır faizli kredilerdeki vade sayısı 3 aya indi. Bazı özel bankaların ise, yeni müşterilerine sundukları 30 bin TL’lik faizsiz kredideki vadeyi de 3 aya indirdikleri görüldü.

TİCARİDE SERT YÜKSELİŞ

Aynı zamanda, ticari kredi faizlerinde sert artışlara gidildiği öğrenildi.

Hürriyet’e konuşan bir bankacı, bazı özel bankalarda şubat ayında yüzde 48 olan ticari kredi yıllık faiz oranının mart itibarıyla yüzde 77’ye kadar ulaştığı bilgisini verdi. Bazı kamu bankalarında ise ticari kredi yıllık faiz oranlarının yüzde 52’den yüzde 56’ya yükseldiği belirtildi.

TCMB verilerine göre, ticari kredi faizleri 1 Mart itibarıyla yüzde 54.06 seviyesinde bulunuyor. Bu oranlar en son 9 Şubat haftasında yüzde 54.36’ya çıkarak Mart 2002’den bu yana en yüksek seviyeye ulaşmıştı.

BİREYSELDE DE ARTTI

Öte yandan, bireysel kredi faizlerinde de bu hafta itibarıyla yeni artışlar yaşandı. Bazı kamu bankalarında geçen hafta yüzde 4.24 olan ihtiyaç kredisi aylık faizi 4.4’e yükselirken, bazı özel bankalarda bu oranın yüzde 5’i aştığı ifade edildi.

Kredili mevduat hesaplarına uygulanan faizlerin, yanı sıra dijital kredi işlemlerinde sunulan bireysel kredilerin aylık faiz oranlarının da bazı bankalarda arttığı bildirildi.

MERKEZ BANKASI İLAVE SIKILAŞMAYA GİTMİŞTİ

ŞUBAT enflasyonunun beklentileri aşması üzerine TCMB geçen hafta ilave sıkılaşma adımlarını duyurmuş; TL ticari krediler için yüzde 2.5 olan aylık büyüme sınırı yüzde 2’ye indirilmişti. İhtiyaç kredilerinde yüzde 3 olan aylık büyüme sınırı yüzde 2’ye düşürülürken, taşıt kredilerinde ise yüzde 2 sınırının korunmasına karar verilmişti. Ayrıca, kredi büyüme sınırlarına ilişkin uygulamanın etkinliğini artırmak amacıyla menkul kıymet tesisine ek olarak, kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık tesis edilmesi kararı alınmıştı.

BOFA DA FAİZ ARTIŞI BEKLİYOR

ABD’Lİ yatırım bankası JPMorgan ve Alman bankacılık devi Deutsche Bank’tan sonra Bank of America da (BofA) Merkez Bankası’ndan (TCMB) nisan ayında faiz artışı beklediğini duyurdu. BofA’nın yayımladığı notta TCMB’nin nisan ayında 300 ila 500 baz puan aralığında faiz artırma olasılığı olduğu belirtildi. Notta, “Bu artış mart ayı enflasyon verisine bağlı olacak. Faiz artışı durumunda sermaye girişleri ikinci çeyrekte yeniden başlayabilir” denildi.

KART HARCAMALARI ARTIYOR

, kredi kartlarına ilişkin harcama detaylarını her hafta bir önceki haftanın verisini gecikmeli olarak açıklıyor. Kredi kartıyla harcamada liderlik internet üzerinden yapılan alışverişlerde olurken ikinci sırayı market ve alışveriş merkezlerinde yapılan harcamalar aldı. Üçüncü sıradaki harcama kaleminde ise elektrik-elektronik eşya-bilgisayar sektörü yer aldı.

KREDİ KARTI LİMİTLERİ NASIL BELİRLENİYOR?

Normal şartlarda kredi kartı limiti toplam maaş ya da belgelenebilir gelirin 4 katını aşamıyor. 20 bin lira alan bir kişinin ister tek ister 5 tane kartı olsa da toplam limitinin 80 bin lirayı aşmaması gerekiyor. Ancak asgari ücretli ya da hiçbir geliri olmayanların cüzdanında milyon liralık kredi kartı limitleri bulunuyor. Bu da kart sahiplerini olmayan bir parayı harcamaya sevk ediyor. Bunun sonucunda da büyük borçlanmalarla karşılaşılıyor.

TAKSİTLER BORÇLARI KABARTIYOR

Kredi kartlarına yapılan taksitler küçük parçalara bölünmüş gibi görülse de toplam olarak ele alındığında büyük bir pasta oluşturuyor. 3-4-5 taksit aynı hesap döneminde ödenmeye çalışıldığında bu sefer bütçe yetmediği için kredi kartına asgari ödeme yapılıyor ve bu da faiz işlemesine neden oluyor. Kredi kartına taksit uygulaması sadece Türkiye’ye özgü bir model.

BANKAYA DA MALİYETİ VAR

Bankalar dönem borcunun tamamını ödemeyen müşterilerine ödenmeyen kısım üzerinden faiz uyguluyor. Bankalar da ticari kuruluşlar olduklarından dolayı faaliyetlerini sürdürmeleri için faiz geliri elde etmesi gerekiyor. Kredi kartındaki limiti borç para olarak müşterisine veren banka, yaklaşık olarak 40 gün paranın kendisine dönmesini bekliyor. 40’ıncı gün sonunda dönem borcunun tamamının ödenmesi halinde banka işletmeden aldığı komisyon dışında müşteriden hiçbir gelir elde edemiyor. Bu nedenle borcunun asgarisini yatıran müşteriler bankalar tarafından daha çok seviliyor.

YAPILACAK DÜZENLEME NELER GETİRECEK?

Gelirinin 4 katından fazla limiti olup uzun yıllardır kredi kartı sahibi olan kişilerin limitlerinin düşürülüp düşürülmeyeceği henüz bilinmezken, bankalardan daha dikkatli davranmaları talep edilebilir. Mevcutta kazanılmış hak olan limitlerin düşürülmesi kredi kartlarındaki kullanılabilir limiti de daraltacağından bu yöntemin tercih edilmeyeceği düşünülüyor.

Milyonlarca kredi kartı kullanıcısından yeni gelir belgesi talep edilmesinin de büyük iş yükü yaratacağından yeni kart alacaklara yönelik doğru beyanların alınması gerekliliği şart koşulabilir.

ÖDEME ARACINI BORÇLANMA ARACI OLARAK KULLANIYORLAR

Birikimi olmayan kişiler sıkıştıkları anda kredi kartlarını kullanabiliyor. Sonrasında ödeme günü gelince yeteri kadar ödeme yapmadıkları için bir de faiz yükü altında kalıyorlar. Kredi kartları borçlanma aracı değil ödeme aracı olarak kullanıldığında işlevini doğru bir şekilde yerine getirebilir.